Парасатты ұрпақ тәрбиесі туралы қазақ тілі мақаласы

Парасатты ұрпақ партадан қалыптасады

Алаш көсемі Әлихан Бөкейханов: «Ұлтқа қызмет ету білімнен емес, мінезден» деп қалай дөп басып айтқан десеңізші! Расымен де, тәуелсіз еліміздің ертеңі болар жастардың білімділігімен қатар рухы кемел, жан-дүниесі бай, су ішкен құдығына түкірмес адам деген ардақты атқа лайық азамат болуы айрықша маңызды. Білім беру ошақтарының мойнында үздік білім берумен бірге, сапалы қоғам құратын саналы азаматтарды тәрбиелеп шығару міндеті тұр. Егер біз мектепті рухани тәрбие бермей, тек сауат ашып, ғылым-білім үйретер орда деп қана қарастырсақ, ұлт ретінде ұтылар тұсымыз көп болмақ. Өйткені, білімін тек қара басының қамын күйттеуге жұмсайтын адам қоғам алдындағы жауапкершілікті сезінбейді. Сондықтан «адамға алдымен білім емес, тәрбие берілуі қажет, тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы» деген адамзаттың екінші ұстазы Әхбу Наср әл-Фараби бабамыздың өсиеті жадымыздан өшпеуі тиіс.

Менің ұстаздық жолындағы ұстанымым әр шәкіртті адамзат баласының қайталанбас болмысы деп қабылдаудан басталады. Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің ұстазы ретіндегі міндетім – ана тіліміз бен әдебиетіміз арқылы бала жанына рухани құндылықтардың дәнегін егу және оның адамдық болмысының ашылуына жол көрсету.

Тіл – адамның адамдық қалыптасуының негізі. Ана тілімізді түсіну, сөйлеу, құрметтеу арқылы біз өзіміздің тамырымызбен қауышамыз, ғасырлар бойы сабақтасып келе жатқан алып бәйтеректің бір бұтағы екенімізді түсінеміз. Әдебиетіміздегі алыптарды оқи отырып, шәкірттер өздерінің дана халықтың ұрпағы екенін ұғынады. Ірі тұлғалармен кездесу адам санасын жаңа биікке жетелейді, сондықтан білім ордамызға көзі тірі аңыз адамдарды көптеп шақыруға тырысамыз. Мектебімізде өткен қазақ тілінің жанашырлары Мұхтар Шаханов, Асылы Османмен кездесу барысында оқушылар мен ұстаздар қауымы тіл мәселесіне бейжай қарауға болмайтынын, ол расымен де ұлттың жаны, асыл қазынамыз екенін түсінді.

Сондай-ақ, мектебімізде ұлттық құндылықтармызды насихаттайтын «Асылмұра» үйірмесі жұмыс істейді. Оқушылар үйірмеде ата-бабасының ерліктері мен даналығын талқылаған кезде өздері де туған жер алдында жауапкершілігі барын түсінетінін айтады. Бұл ойларын шәкірттер мектебімізде өткен қазақтың дәстүрлі ән өнерінің насихаттаушысы, домбырашы Татьяна Бурмистровамен кездесуден соң бала жүректеріне барынша бекіте түсті. Ұлы Абай «Татьяна мен Онегинді» қазақша сөйлеткелі бері Татьяна есімі қазақ жадына жылы ұшырайтыны бар, ал жаны қазақ Татьяна Бурмистрова балалардың есінде туған топырақтың қадірін ұғындырған қастерлі тұлға болып қалды.

Алтын ұямыздағы «Абайтану» үйірмесі – ұлтымыздың ұлы ойшылын балаларға таныстыратын, әрі шәкірттерді толғандырған ішкі сұрақтарын талқылайтын орта. Үйірме аясында балалар Абай өлеңдерін талқылап, жаттаумен бірге, ақын ойларынан түйген өз ойларымен, түсініктерімен бөліседі. Осындай дөңгелек үстелдердің бірінде шәкірттеріміз «орыс тілін білу сол уақыттағы заманауи білім алудың кілті болғандықтан, Абай атамыз орысша білуге шақырды, бірақ орыстанып кет деген жоқ, бүгінгі таңда бізге ағылшын тілін білу де тура сондай заман талабы болып тұр, алайда біз қандай жаңа тіл үйренсек те оны ана тілімізді алмастырушы есебінде емес, көкжиегімізді кеңіту үшін оқимыз» деп байсалды пікір айтып, терең ойлай алатындықтарымен қуантты. Асылында, ұлттық құндылықтарымызды дәріптеу деген өткеннің кемесінен түспеу емес, тарихтан тағылым ала отырып, заманауи…