Қарағанды қаласына арналған өлкетану материалы 6-сынып

Түсінік хат

Елбасымыз тарихтың маңызы туралы «Өркениетті алға бастырар ғылым десек, соның бірден-бір саласы жас ұрпақты дәл тарихтай отаншылдыққа, ұлтжандылыққа, әділдікке тәрбиелей алмайды» - дейді. Отансүйгіш ұрпақ тәрбиелеу үшін Отан тарихын сапалы әрі тиімді оқыту қажет. Бүгінгі орта білім беру жүйесіндегі Отан тарихын оқытуды «өлкетану» пәні арқылы бекітетін болсақ, оқушының тарихи санасының қалыптасуы мен патриоттық сана-сезімі анағұрлым арта түсер еді. Себебі, «өзгені тану үшін, алдымен өзіңді тани біл!» деген жалпыадамзаттық қағиданы басшылыққа ала отырып, Қазақстанның мектептерінде «Өлкетану» пәнін енгізіп оқыту – Отан тарихын өлке тарихы арқылы тануға негіз қалар еді. Мектепте өлкетану жұмыстарын жүргізу, жинаған материалдарды тарих сабақтарында пайдалану өте маңызды. Сабақ барысында өлкетану материалдарына көп уақыт бөле алмайсың, сондықтан өлкетану бойынша жеке курстарда оқыту керек. Қазақстанның барлық өңірлерінің өлке тарихы жазылған дайын оқу әдебиетітерінің жоқ екенін ескере отырып, «Өлкетану» сабағы оқушылардың өзіндік ғылыми негізді ізденістері мен шығармашылығына негізделуі қажет. Өлкетану пәні арқылы мектепте мұражайлар ұйымдастыруға да болады. Білім беру жүйесіндегі бүгінг

«Өлкетану» курсының негізгі тұжырымдамасы:

1. Мектепте тарихи-өлкетану жұмысын жүргізу 2. Өлке тарихын, Отан тарихын меңгерген тарихи сананы

қалыптастыру 3. Оқушыны өзіндік іс-әрекет жасауға үйрету, оның

интеллектісін дамыту

«Өлкетану» курсының мақсаты:

Өлкетану материалдарын оқыту арқылы мектеп оқушыларына еліне, жеріне деген сүйіспеншілігін, қоршаған ортаға деген ерекше көзқарастарын қалыптаста отырып, тәрбиелік мақсаты ретінде Отанына деген патриоттық, ұлтжандылық, азаматтық сезімді тәрбиелеу.Тарих сабақтарында инновация әдістерін пайдалану арқылы өлкетану материалдарын оқыту, елдің тарихын оқып меңгерген тарихи сананы қалыптастыру.

«Өлкетану» курсының міндеттері: - Отанға, туған жерге деген сүйіспеншілігін арттыру; - Қазақстан тарихы пәндері сабақтарында алынған білімдері мен дағдыларын кеңейту, тереңдету; - өлкенің тарихи ескерткіштерін қорғау жолдарын қарастыра отырып шығармашылықпен жұмыс істеу жолдарын қамтамасыз ету; - еңбек, өнер адамдардың жұмыстарын бағалай білуге үйрету; - оқушылардың эстетикалық талғамдарын, танымдық және тарихи қызығушылықтарын арттыру; - туған өлкенің байлықтары мен тарихи ескерткіштері туралы білімдерін кеңейту;

- жалпы білім беретін мектеп оқушыларының зерттеушілік дағдыларын қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже: - өз Отанын сүйетін, оның тарихын, әдет-ғұрпын, тілін құрметтейтін тұлға тәрбиеленеді; - оқушы бойында оқулықтан тыс материалдармен шығармашылық жұмыс істеу қажеттілігі пайда болады; - оқушыларда қоршаған ортаны бақылай алу білігі қалыптасады, олардың күнделікті істерге қатысу қабілеті дамиды; - туған жеріндегі ұлттардың салт-дәстүрін білу және құрметпен қабылдау; - туған өлке тарихының тірі куәгерлерін саралау категорияларын білу: Ұлы Отан соғысы ардагерлері, тыл ардагерлері, еңбек ардагерлері, еңбегі сіңген педагогтар мен дәрігерлер және т.б.; - өлкенің өсімдік жамылғысын, жануарлар дүниесін білу; - өлке туралы негізгі анықтамалық мәліметтерді қамтитын түрлі форматтағы ақпараттық материалдарды әзірлеу; - Отанымыздың тарихына жаңа беттер қосылады.

Жобаны ұйымдастару формалары:

- жеке - жұптық - топтық

Жобалау, зерттеу әдістері:

- сұхбат - сауалнама - ойын - пікірталас - ақпарат жинау - мәселені шешу

6 сынып оқушыларына арналған «Өлкетану» атты

бағдарламасының мазмұны (34 сағат, аптасына 1 сағаттан)

І. Туған өлкем (1 сағат), Кіріспе. Өлкетану пәнінің ұғымы мен маңызы. Қарағанды қаласының негізінің қалануы ІІ. Туған жердің табиғаты (7 сағат) Туған өлкенің географиялық орны, жер көлемі, елді мекендердің маңызы туралы түсіндіру. Өлкеміздегі тарихи жәдігерлермен, КарЛАГтың халық қасіреті екені туралы түсіндіру. Қарағанды өңіріндегі кен орын зерттеген ғалымдар, Қарағанды өлкесіндегі шахтылар туралы мәліметтермен таныстыру. ІІІ. Өлкенің мәдени мұрасы (9 сағат). Қаладағы тұңғыш мектеп. Мектептің тарихымен, қаладағы ескерткіштер тарихымен таныстыру. Тарих қойнауына үңілу, Қаланың мәдени мұрасында еңбек еткен адамдары, өнерлі адамдары туралы деректер жинақтау, Табиғи мұра және табиғи қорлары деректер мен зерттеулер жүргізу, Тарихи археологиялық ескерткіштеріне сипаттама беру, ерте және орта ғасырлардағы жәдігерлер, Қазіргі тарих және мәдениет ескерткіштерді талдау, Мектеп мұражайларындағы материалдармен танысу. ІV. Шежірелі – туған өлкем (5 сағат) Қарағанды тарихы, атауы туралы не білеміз?, Қаладан шыққан тарихи тұлғалар: билер, батырлар өмірі, ерлік істерін түсіндіру,

«Шежірелер сыр шерткенде» Өлке шежіресі туралы деректер жинақтау, Қала кітапханасына саяхат жасау, Шежірелі – туған өлкем тарихына қатысты тәжірибелік- сабақ өткізу. Қорытындылау. Ү. Батырлар рухы өшпейді (5 сағат) Ұлы Отан соғыс кезіндегі қала тіршілігі туралы әңгімелеу, Ұлы Отан соғысына қатысқан батырларымыздың ерлігін бағалау,талдау, Қала, облыс мұражайларымен танысу, «Ауылдас тыңгерлер мен еңбек ардагерлерімен кездесу», Батырлар рухы өшпейді тарихына қатысты деректерді жинақтау. ҮІ. Қаламыздың демографиялық жағдайы (3сағат) Қарағанды қаласындағы ескерткіштер және стеллалар туралы мәлімет жинақтау, зерттеу, Халық саны, әлеуметтік жағдайы, Қаламыздың демографиялық жағдайына қатысты деректерді жинақтау. Қорытындылау. ҮІІ. Туған өлкенің бүгінгі келбеті (3 сағат) Қарағандының қазіргі кезеңдегі дамуы, Өлке аумағында өмір сүретін басқа да ұлт өкілдерінің шығармашылығы, салт- дәстүрлері, әдет-ғұрыптары, ұлттық тағамдары, ұлттық қолөнері туралы деректер жинақтау, Қаламыздың жарқын болашағы атты мәлімет жинау. Өтілген тақырыптар бойынша сабақты бекіту. Қорытынды сабақ. Барлығы (34 сағат)

Тақырыптық – күнтізбелік жоспар

№ Мазмұны Саға

т саны І Туған өлкем 2 1 Кіріспе. Өлкетану пәнінің ұғымы мен маңызы 1 2 Қарағанды қаласының негізінің қалануы 1 ІІ Туған жердің табиғаты 7 3 Туған өлкенің географиялық орны, жер көлемі, елді мекендердің маңызы

4 Өлкеміздегі тарихи жәдігерлер 1 5 XIX ғ. II жартысындағы кең өндірісінің ашылуы 1 6 КарЛАГ – халық қасіреті 1 7 Қарағанды өңіріндегі кен орын зерттеген ғалымдар