Қатты денелердің балқуы мен қатаюы сабақ жоспары

Бекітемін:

Мұғалімнің аты-жөні:

Күні: 08-10-2019

Сынып: 8 «А», «Б»

Сабақ тақырыбы

Қатты денелердiң балқуы және қатаюы, балқу температурасы, меншiктi балқу жылуы (Пр.№ 5,6)

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

.8.3.1.4 молекула-кинетикалық теория негізінде қатты күйден сұйыққа және кері айналуды сипаттау; 8.3.2.10 балқу/кристалдану кезіндегі жұтылатын/бөлінетін жылу мөлшерінің формуласын есептер шығаруға қолдану; 8.3.2.11 заттың балқу және қатаю үдерісі кезіндегі температураның уақытқа тәуелділік графигін талдау;

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар: Балқу және кристалдану процесстерін ажырата білу .

Оқушылардың басым бөлігі: Балқу, балқу температурасы, меншікті балқу жылуы ұғымдарын меңгеру..

Кейбір оқушылар: Білімді сыныптастарына түсіндіріп оқулықтан тыс ресурстар қоса алады.

Жетістік критерийлері

- балқу мен кристалдану арасындағы айырмашылықты бөлшек деңгейінде анықтай алатынын (өз суреттері негізінде) көрсете алатын болса

Балқу температурасын білу.

- Меншiктi балқу жылуы процесінің мәнін ашады.

- Білімдерін жетілдіреді, ізденеді, көзқарастарын кеңейтеді

Тілдік мақсаттар

Балқу дегеніміз …………………

Кристалдану дегеніміз……………………..

Балқудың кристалданудан айырмашылығы……………

Құндылықтарды дарыту

Сабақ барысында оқушылар балқу, кристалдану туралы өз пікірлерін білдіргенде бір бірінің айтылған пікірлеірмен келісіп, дұрыс болмаған жағдайда онымен келіспейтіндігін айта отырып өз пікірін ұсына алу. Өмір бойы білім алуға зейінін аудару.

Пәнаралық байланыстар

Матеметика пәнімен есептер шығару арқылы, графикпен жұмыс барысында байланыс орнатамыз .

АКТ қолдану дағдылары

Интерактивті тақта, үйде тапсырмаларды орындау барысында қажетті мәліметтерді көрсетілген сайттардан іздеп таба алу дағдыларын қалыптастыру

Бастапқы білім

Отын энергиясы. Отынның меншікті жану жылуы. Есептер шығару

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

3 мин

10 мин

6 мин

10 мин

20 мин

Сәлемдесу

Оқушылар отырмас бұрын топқа бөлу: кабинетте ілулі тұрған суреттерді алу және сурет туралы бір сөйлеммен не көрсетілгенін айту. Суреттер бойынша оқушыларды 3 топқа бөлу: теоретиктер, зерттеушілер, математиктер.

Бүгінгі сабақтың тақырыбы қандай деп ойлайсыңдар?

Қандай мақсат қоямыз?

Мақсат қойылғаннан кейін оқушылар топпен жұмыс жасайды

Теоретиктер: балқу және кристалдану дегеніміз не? Меншікті балқу жылуы дегеніміз не? Өлшем бірлігі қандай? Балқу кезіндегі жылу мөлшерінің өрнегі қандай? Балқу температурасы дегеніміз не?

Зерттеушілер: мұздың суға еруін бақылаңыз, графикті түсіндіріңіз.

Математиктер: балқу немесе қатаюға арналған бір есепті мысал қарастырып шешу жолын ұсыныңыз.

Қорғайды, мұғалім әр топ мәліметтеріне баға береді.

Глоссарий quizlette құрылған тестке жауап беріп, ағылшын тілінде тыңдау терминдерді.

1. Заттың агрегаттық күйлері дегеніміз не? Олардың молекулалық құрылымдарына қандай?

2. Заттың сұйық күйден қатты күйге айналу процесі, балқу кезіндегі температурасы қалай бақыланады? Процесті сипаттау. Балқу кезінде отынның энергиясы не үшін жұмсалады?

3. Заттың қатты күйден сұйық күйге айналу процесі, қатаю кезіндегі температурасы қалай бақыланады? Процесті толық сипаттау. ҚД мен аморфты денелердің арасындағы негізгі айырмашылық.

Әрі қарай сабақтың міндеті мен мазмұнын айқындап, проблемалық ашық сұрақ қоямын: Кристалл денелердің балқуы және қатаюы кезінде олардың температурасы неліктен өзгермейді? Балқу кезінде отынның энергиясы не үшін жұмсалады?

Қығушылығын ояту

Сурет бойынша ой қозғауда топтық жұмыс жасайды. Сурет бойынша білімдерін білдіреді, ойларын ашық айтады, топта талдау жасайды, жұптастық әрекет орын алады, жаңа пікірлер қозғайды. Өз ойларын қағазда жазады

. Үй тапсырмасын сұрау (5 минут)

Энергия дегеніміз не?

Энергияның сақталу және түрлену заңы қалай тұжырымдалады?

Энергияның сақталуы дегенді қалай түсінесіңдер?

. Талқылау үшін сұрақтар беріледі (2 минут)

Зат күйлері деген сөзді қалай түсінесіңдер?

Олай болса заттың қандай күйлері болады?

Балқу және қатаю дегенді қалай түсінесіңдер

І тапсырма Заттардың балқу температурасы графигі көрсетіледі

Мыс, қалайы, шойын қандай температурада қатаяды?

Көрсетілген кестеде қандай заттың балқу температурасы ең жоғары, ең төмен?

Неге шеге балауыз отына ерімейді?

Мыс ыдыста қалайыны балқытуға бола ма?

ІІ тапсырма график беріледі

Берілген график бойынша әр бөлікте қандай құбылыс болып жатқанын айтып бер және қандай зат?

ІІІ тапсырма

-100С кезіндегі мұзды қыздырады, нәтижесінде мұз еріп температурасы 200С су пайда болады. Айтылған процесстерді графикалық түрде кескіндеңдер және жылу мөлшерін есептеңдер.

Жауабы:

Сабақтың ортасы

18 мин

15 мин

2 мин

Кирик Л.К 8 сынып өзіндік жұмыс №9 «Есептер жинағы» деңгейлік есептер шығарады.

Балқу — қатты кристалдық заттың сұйық күйге ауысуы (І текті фазалық ауысу). Таза заттар балқуының басты сипаттамалары — балқу температурасы және балқу жылуы. Белгілі бір сыртқы қысымда қатты кристалдық заттың сұйық күйге ауысу температурасы балқу температурасы деп, ал тұрақты қысымда қатты кристалдық затты толықтай сұйық күйге ауыстыруға қажет жылу мөлшері балқу жылуы деп аталады. Балқу температурасы сыртқы қысымға тәуелді.Қалыпты атмосфералық қысымдағы (1013, 25 гПа немесе 760 мм сын. бағ.) Балқу температурасын балқу нүктесі деп атайды. Қыздыру кезінде қатты кристалдық заттың температурасы, әуелі балқу температурасына дейін көтеріледі, сосын балқу басталып, зат толық балқып біткенге дейін температура өзгеріссіз қалады, одан әрі температура тағы да жоғарылайды. Заттың салқындауы кезінде процесс керісінше өтеді (заттың температурасы балқу температурасына дейін төмендейді, зат толық қатайып болғанша бұл температура өзгеріссіз қалады, одан әрі қатты күйдегі заттың температурасы қайтадан төмендей бастайды). Балқу кезінде көпшілік заттың көлемі артса, кейбіреуінің (су, висмут, сүрме, т. б.) көлемі кішірейеді. Балқығанда заттың көлемі ұлғайса, қысым артқанда оның балқу температурасы жоға

Оқушылар күннің жады мен сабақтың тақырыбын жазады. Бұл сұраққа жауап беру үшін 4 топқа тапсырма беріледі, әр топ берілген тапсырма бойынша жұмыстанып, өз постерлерін қорғайды.

Тапсырма № 2. "Инсерт"әдісі

І топ: Мұзға берілген энергияның қайда жұмсалатынын қарастыратын тәжірибені сипаттап, баяндау;

ІІ топ: Қатты денелердің балқуы дегеніміз қалай жүреді, не себепті кейбір заттар төменгі температурада, ал басқалары жоғары температурада балқиды?

ІІІ топ: Қатты денелердің қатаюы дегеніміз қалай жүреді, аморфты денелердің қатты денелерден негізгі айырмашылығы? Балқу мен қатаю арасында ұқсастықтары бар ма?