Қатты денелердің балқуы мен қатаюы туралы сабақ жоспары

8 сын сабақ------ пән мұг; Асильбекова Г

Сабақтың тақырыбы

Lesson topic:

Қатты денелердің балқуы жəне қатаюы. Балқу температурасы,

меншікті балқу жылуы

Плавление и отвердевание твердых тел. Температура расплава, удельная

теплота расплава

Melting and hardening of solids. Melt temperature, specific heat of the melt

Сабақтың мақсаты:

The purpose of the lesson:

Заттың агрегаттық күйлері және қатты денелердің балқу және қатаю температурасы жөнінде негізгі ұғымдарды беру; қатты денелердің балқу және қатаю графигін түсіндіру.

жүйе түрлерін қарасытратынын түсіндіру, ұғындыру;

Оқушылардың табиғи – ғылыми көзқарастарын қалыптастыру және дамыту. Оқушылардың ойлау қабілеттерін дамыту; тақырып бойынша терминдерді ағылшын тілінде үйрену;

Теориялық мәлімет:

Theory:

балқу – плавление – melting

Балқу – заттың қатты күйден сұйық күйге өтуі. Қатты заттардың балқи бастаған

температурасы.

Плавление –переход от твердого вещества к жидкости. Температура плавления

твердых веществ.

Melting is the transition from a solid to a liquid state. Melting temperature of solids.

қатаю немесе кристалдану – отвердевание или кристаллизация – hardening or

crystallization

Қатаю немесе кристалдану – заттың сұйық күйден қатты күйге өтуі.

Отвердевание или кристаллизация – переход вещества из жидкого состояния в

кристаллическое (твёрдое).

Hardening or crystallization is the transition of a substance from a liquid state to a crystalline one (solid).

кристалдану температурасы – температура кристаллизация – temperature of

crystallization

Кристалдану температурасы – заттардың кристалдана (қатая) бастаған

температурасы.

Температура кристаллизации –температура вещества в период плавлении.

The temperature of crystallization is the temperature of the substance in the melting

period.

меншікті балқу жылуы – удельная теплота плавления – specific heat of melting

Меншікті балқу жылуы – балқу температурасында тұрған массасы 1 кг кристалл

денені толығымен сұйық күйге айналдыру үшін қажет жылу мөлшерін көрсететін

физикалық шама.

Удельная теплота плавления - количество тепла, необходимое для

преобразования 1 кг твердого вещества в жидкое состояние.

Specific heat of melting is the amount of heat which is necessary to convert 1 kg of solid

matter to a liquid state.

Физикалық сөздік орысша ағылшынша

жылу мөлшері

Балқу –

Қатаю немесе кристалдану

1 калория

Эксперименттік есептер шығару:

Experimental Reports Issue:

Есептер шығару.

720 °С-қа дейін кыздырылған мыс бұйымды массасы 1,75кг, температурасы 18 °С судың ішіне салады. Осы кезде барлық су 100°С-қа дейін қызады және оның 75г буға айналып кетеді. Бұйымның массасын анықтаңдар. Жылу шығыны ескерілмесін.

m1-?

m2=1,75кг Жылу балансының теңдеуі бойынша Qал =Qбер

t1=7200C Qал-судың қайнап, ары қарай біраз бөлігі буға айналуы

t2=180C үшін қажетті жылу мөлшері.

m3=75г=0,075 кг Qбер-мыс бұйым салқындағанда бөлетін жылу мөлшері

c1=380 Дж/кг*0С Qал= c2 m2(t3- t2)+ L m3

c2=4200 Дж/кг*0С Qбер= c1 m1(t1- t3)

t3=1000C c2 m2(t3- t2)+ L m3= c1 m1(t1- t3)

L=2,3*106 Дж/кг

Жауабы: m1=3,3 кг

-100С-та алынған мұз кесегін буға айналдыру үшін қажетті жылу мөлшерін есепте. Мұздың массасы 200г.

Есептің жауабы суретте келтірілген. Q=Q1+Q2+Q3+Q4

Q1-мұзды -100С-тан 00С-қа дейін қыздыру үшін қажетті жылу

Q2-мұздың еруі үшін қажетті жылу

Q3-судың 00С-тан 1000С-қа дейін қайнауы үшін қажетті жылу

Q4-судың булануы үшін қажетті жылу

ІV.ДК. Бағалау. Үй тапсырмасын беру: §17,18. Тарау бойынша қайталау, бақылау жұмысына дайындық.№881-883

Білімді жан-жақты тексеру.

1 тапсырма

1.Зат құрылысының молекулалық теориясы негізінде балқу және кристалдану кезінде дененің температурасы неліктен өзгермейтіндігін түсіндіріңдер.

2. Калориметр ішінде массасы 100г, температурасы 0°С мұз бар. Калориметрге 100°С-тағы су буын жібереді. Барлық мұз еріген кезде калориметрде қанша су болады? Пайда болған судың температурасы 0°С.

3. Тасқа соғылған кезде тугел еріп кету үшін мұз кесегінің жылдамдығы қандай болу керек?

2-тапсырма

1.Қатты қыздырылған металды қандай су жылдам суытады: салқын су (*= 20°С) немесе ыстық су (1=100 °С) ?

2.Температурасы 0 °С , массасы 500 г су және массасы 300 г мұздан тұратын қоспаны 40°С температураға дейін қыздыру үшін 100°С-тағы буды жібереді. Су буының қажетті мөлшерін анықтаңдар.

З. Бастапқы температурасы 10°С су тамшысы соғылған кезде түгел буланып кету үшін қандай биіктіктен кұлау керек? Ортаның кедергісін және тамшы бетінің қирауына кететін энергия ескерілмесін.

Пысықтау.

Төмендегідей ұйғарымдармен келісесіңдер ме? (иә, жоқ)

1.Молекулалардың сұйықтан буға өтуі кебу деп аталады (иә).

2.Кебу қайнау температурасында жүреді (жок).

3.Сырттан жылу б/мегенде кебетін сұйықтын тем/ң төмендейді (иә).

4.Еденге төгілген су, сол мөл/дегі стақан/ы судан баяу кебедІ(жок).

5.Сұйықгың температурасы жоғары болған сайын, кебу баяу жүреді(жок).

6.Конденсация деп молекулалардың будан сұйыққа өтуін айтады (иә).

7.Кондснсациялану кезінде энергия бөлінеді (иә).

10 сынып ____________________

Сабақтың тақырыбы: Қысым. Өзіндік жұмыс.

Сабақтың мақсаты: Білімділік мақсаты: Таным белсенділігін арттыра отырып, ынталандыру үшін, іс-әрекеттерін тиімді ұймдастыру арқылы тақырыпты ғылымилылығымен қатар, өмірмен байланыстыра отырып түсіндіру.

Тәрбиелік мақсаты: Адамгершілікке, ұқыптылыққа, алғырлыққа, отансүйгіштікке, табиғатты аялауға, сыйластық пен әдептілікке баулу.

Сабақтың көрнекіліктері: Графопроектор, плакаттар, суреттер, үлестірме қағаздар, слайд, электрондық оқулықтар

Сабақтың барысы:

І. ДК. Ұйымдастыру кезеңі: Сәлемдесу, отырғызу, түгендеу.

ІІ. сабаққа дайындық Эксперименттік тапсрыма көрсетіп, оқушылардың ойын білу, қысымды өтуге дайындық, өздері ойдан логикалық жауап. Оқушылардан жауап сұрап, әрқайсысының ойын білу.

ІІІ. Өткен материалды меңгерту: Электрондық оқулық арқылы.

А) Белгілі бір бетке түсетін күш әрекетінің нәтижесі.

Ә) Қысым.

Б) Қысымның өлшем бірлігі, формуласы.

Амосфералық қысым ауа- райына байланысты өзгеріп тұрады. Атмосфералық қысымның тағы қандай шамаға байланысты өзгереді екен. Ол туралы жақында саяхатқа барып, зерттеу жұмыстарын жүргізіп келген Ернатты ортаға шақырайық. (Ортаға шығып, атмосфералық қысымның биіктікке байланысты қалай өзгеретінін айтады)Жер бетіне және Жер бетіндегі барлық денелерге атмосфераның түсіретін қысымы атмосфералық қысым деп аталады.

Атмосфералық қысымның бірлігі – 1 миллиметр сынап бағаны алынады. [1 мм.сын. бағ.].

1 мм.сын. бағ.=133,3 Па

Қысым және қысым күші1. Қан мен лимфаның қызметі.2. Қан құрамы. Қан плазмасы.3. Қанның формалық элементтері.а. Эритроциттерб. Лейкоциттерв. Тромбоциттер 4. Қанның жасқа байланысты ерекшелігі

5.Қан – ашық қызыл түсті сұйықтық. Организмде 5 л қан болады. Қан плазмадан (55%) және қан жасушаларынан (45%) (эритроцит, лейкоцит, тромбоцит) тұрады. Қанның қызметі:6.Асқорыту – қан ұлпалар мен мүшелерге қоректік заттарды, суды, минералды тұздарды және витаминдерді тасымалдайды;7.Бөліп шығару – қан бөліп шығару мүшелері арқылы ыдырау өнімдерін шығарады;8.Тыныс алу – өкпе мен мүшелердегі газ алмасу процесін қамтамасыз етеді;Атмосфералық қысымды өлшеуге арналған құрал барометр деп аталады.

(барос-ауырлық, метрео-өлшеймін)

Атмосфералық қысымды өлшеу үшін барометр-анероид кеңінен қолданылады. (анероид-сұйықсыз).

Атмосфера-Жердің ауа қабаты.

Атмосфераның құрамы:

78%-азот, 21%-оттегі.

1 есеп. 100 см2 ауданға 50н күш әрекет етеді. Қысымды анықта.

2 есеп. Қар үстінде тұрған шаңғышының салмағы 78 Н, оның шаңғысының ұзындығы 1,95 м, ал ені 6 см. Қар бетіне түскен қысымды тап. Тақтаға екі оқушы шығады.

3.есеп.Керосин бак түбіне 1600 Па қысым түсіреді. Бактағы керосиннің биіктігі қандай?. Керосиннің тығыздығы 800 кг/м3

Үйге берілген тапсрымаға сұрақтар даярлап келу.

8 сынып

Сабақ №

ТАРАУ. ЗАТТЫҢ АГРЕГАТТЫҚ КҮЙЛЕРІНІҢ ӨЗГЕРУІ

ГЛАВА ИЗМЕНЕНИЕ АГРЕГАТНОГО СОСТОЯНИЯ ВЕЩЕСТВА

CHAPTER . CHANGE OF AGGREGATE STATE OF SUBSTANCE

Сабақтың

тақырыбы:

Lesson topic:

Сабақтың мақсаты:

The purpose of the lesson:

Теориялық мәлімет:

Theory:

Балқу – заттың қатты күйден сұйық күйге өтуі. Қатты заттардың балқи бастаған

температурасы.

Плавление –переход от твердого вещества к жидкости. Температура плавления

твердых веществ.

Melting is the transition from a solid to a liquid state. Melting temperature of solids.

қатаю немесе кристалдану – отвердевание или кристаллизация – hardening or

crystallization

Қатаю немесе кристалдану – заттың сұйық күйден қатты күйге өтуі.

Отвердевание или кристаллизация – переход вещества из жидкого состояния в

кристаллическое (твёрдое).

Hardening or crystallization is the transition of a substance from a liquid state to a crystalline one (solid).

кристалдану температурасы – температура кристаллизация – temperature of

crystallization

Жылу құбылыстарындағы энергияның сақталу жəне бір түрден

екінші түрге айналу заңы

Закон сохранения и превращения энергии в механических и тепловых процессах

The law of conservation and transformation of energy in mechanical and thermal processes

Жылуоқшаулағыш денелер жүйесі – теплоизоляционные системы тела –

thermal insulation systems of the body

Жылуоқшаулағыш денелер жүйесі – қоршаған ортамен жылуалмаспайтын жүйені

айтады.

Теплоизоляционные системы окружающая среда представляет собой систему с

теплоизоляцией.

Thermal insulation system is a thermally insulated environmental system.

жылу мөлшері – количество теплоты – amount of heat