Қазақ әдебиеті сабақтарындағы диалогтік оқыту туралы мақала

Қостанай обылысы Аманкелді ауданы

Бүйректал жалпы білім беретін орта мектебі

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Садуақасова Ләззат Темірханқызы

Әдебиет сабақтарында диалогтік оқытудың тиімділігі

Бүгінгі жаһандану заманында жас ұрпаққа әлемдік стандартқа сәйкес Қазақстанда білім берудің өзіндік ұлттық үрдісі қалыптасуда. Білім беру жүйесінің басты міндеті-оқу үрдісінде ұлттық құндылықтарды танытуда педагогикалық технологияның ғылым мен тәжірибе жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға,дамытуға қажетті жағдай жасау. Жеке тұлғаға және нәтижеге бағытталған білім беру жүйесіне көшуде жаңа технология мен озық тәжірибені ұлттық және жалпыадамзаттық құндылық қағидаларымен сабақтастықта зерттеу-бүгінгі күн талабынан туындап отырған педагогика ғылымының басты міндеттерінің бірі. Қазіргі білім саласында оқытудың жаңа технологияларын меңгермейінше сауатты,жан-жақты маман болуы мүмкін емес. Әрине маманның сапасы мұғалімнің біліктілігіне тікелей байланысты. Дана халқымыз: « Ұстазы жақсының-ұстамы жақсы» деп бекер айтпаған. Өйткені қай кезеңде,қай қоғамда болсын жеке тұлғаның қалыптасуы ұстаздан басталады. Білім саласындағы түбегейлі өзгерістер ұстаздан үлкен жауапкершілікті талап етеді. Өздігінен білім алатын,жан-жақты ізденетін ,талпынатын,алдағы өмір жолын өзі болжай алатын тұлға тәрбиелеу-ұстаздың қолында. Ал қоғамдағы жаңа өзгерістер ұстаздардың кәсіби біліміндегі жаңашылды

Оқытудың жаңа технологиясын пайдалану-сапалы білім негізі. Білім беру сапасы-қоғамдағы білім беру үрдісінің жағдайын,нәтижесін және ұлттық құндылықтардың қалыптасуын,даму болашағының қажеттілігін анықтайтын әлеуметтік категория.Мұғалімнің өзіндік даму,өзіндік білім жетілдіру талаптарын жандандыратын оқытудың жаңа әдіс-тәсілдерін,білім алудың жаңа формалары мен технологияларын құру-заман талабы.Уақыт талабына сәйкес әр шәкірттің мүмкіндігін ашуға болатын оңтайлы жолды табу - ұстаз шеберлігінің шыңы .

Сыныптағы оқушылардың бірлескен сұхбатының білім беру үрдісінде жағымды жақтары көбірек екенін көрсететін дәлеледер жеткілікті. Ғылыми зерттеу нәтижелері сабақта диалогтың маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Мерсер мен Литлон (2007) өз еңбектерінде диалог сабақта оқушылардың қызығушылығын арттырумен қатар олардың білім деңгейінің өсуіне үлес қосатынын атап көрсетті. Зерттеулерде ересектермен интерактивті қарым - қатынас пен достарымен бірігіп жүргізілген жұмыстың балалардың оқуына және когнитивті дамуына әсер ететіндігі айтылған.Выготский когнитиві дамудың оқушылар өздерінің«Жақын арадағы даму аймағында» (ЖАДА) жұмыс істеген жағдайда жақсаратынын атап көрсетеді. Диалог барысында оқушылар нәтижеге жету үшін күш-жігерін жұмсайтын және Мерсер(2000) сипаттағандай, білімді бірлесіп алуда немесе «пікір алмасу» барысында тең құқылы серіктестер болып табылады. Пікір алмасу оқушылармен диалог құру арқылы жүзеге асады. Сондықтан оқушының білім деңгейін дамытуға әлеуметтік қолдау көрсетуде мұғалімнің рөлі ерекше. Оқушылардың көбірек білетін басқа адамдармен,сыныптастарымен, мұғалімдерімен диалог жүргізу мүмкіндігі болған жағдайда,оқыту жеңіл болмақ. Сонымен қатар сыныпта сұрақ қою маңызды дағыд

Барнс (1971) сыныпта тіл қаншалықты қолданылса,оқушылардың білім алуына соншалықты әсер ететінін айтады. Барнс білім берудің мұғалімді селқос тыңдағанда ғана емес,вербальды құралдарды қолдану нәтижесінде,яғни…