Қазақстан тарихы бойынша баяндама, 4 бет

Туған өлкем-Мақтанышым

Жалпақ жұртыңды, иісі алашыңды құрметтеу.

Алдымен өзің тұрған өлкенің тарихын,

табиғатын танудан, адамдарын ардақтаудан басталады.

Н.Ә.Назарбаев

Қандай ақын болмасын өзінің туған жері, туып өскен өлкесі туралы сыр шертетіні анық. Кіндік қаны тамған жерінің табиғатын, қасиетті топырағын, балалық балдаурен шағы өткен өлкесін суреттеу әрбір адамның жүрегіндегі арманы, қиялы секілді. Мен де өзімнің туған өлкем, тұрып жатқан жерім туралы баяндағалы отырмын. Менің өзімнің туылып өскен жерім Ащысай ауылы. Ащысай – Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданында Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан. Ащысайдың солтүстігі Іле Алатауының етегінде, оңтүстік шығыс жағында Іле өзені бойлап ағып жатыр. Өзім Ащысай ауылында туып өскендіктен, маған өз ауылымның әрбір тасы, шөбі, талы маған ыстық..

Мен бүгін сонымен қатар өзімнің сүйікті Еңбекшіқазақ ауданым жайлы айтқым келіп отыр. Жетісудің жеті кереметінің бірі деп мен –өз ауданым Еңбекшіқазақты айтар едім. Еңбекшіқазақ ауданы Есік қаласында бүткіл әлемге танымал «Алтын адам» мүрдесі табылған. Алтын адамның отаны десе бірден Есік қаласы ойымызға оралады. Соған байланысты «Алтын адам» музейі де салынған. Мен жас ерекшеліктеріне сай әр жылы «Өлкетану» бағдарламасы бойынша өз оқушыларымды ауданымыздың тарихи жерлерін көрсету мақсатында, экскурсия ұйымдастырамын.

Біз Алтын адам ғұмыр кешкен киелі жер, қасиетті ел ұрпағымыз. Мен өз ауданыммен, өз ауылыммен мақтана аламын.

Тереңге жайған тамырын,

Тарихқа куә алыбым.

Бұтағың сансыз бүр жарған

Елім деп өттің таныдым!- деп ақын жаны жырлағандай Еңбекшіқазақ ауданының тамыры терең, тарихы кенен өңір екенін тілге тиек етіп кетсем де артық емес. Біздің ауданымыз ең ірі аудандардың бірі , бұл жерде көптеген этностар бір-бірімен тату өмір сүріп, ынтымақтастықта тіршілік етуде. Еңбекшіқазақ ауданының оңтүстігін Іле Алатауының Қараш, шығысын, оңтүстік-шығысын , Бақай тауы, Сарытау, Сөгеті, Торайғыр таулары қиыр шығысын Сөгеті жазығы алып жатыр. Ауданның ең биік жері оңтүстік-батысындағы мәңгі қар мен мұз басқан Саз тауы (4241 м). Аудан жері солтүстікке қарай ылдиланып Қапшағай бөгеніне тіреледі. Бұл жазық келген өңірінде Іле ойпаты жатыр. Таулардан Есік, Түрген, Киікбай, Шолақ, Шыбықты, Белшабдар, Қаратұрық, Лаварсаз, Асы және Шілік өзендері бастау алады. Шілік өзеніндегі Бартоғай бөгенінен Д.А. Қонаев атындағы Үлкен Алматы каналы бастау алып, шығыстан батысқа қарай ағып өтеді. Таулық бөлігінде ұсақ мореналық көлдер (Есік, Жасылкөл, т.б.) кездеседі. Соның ішінде Есік қаласы- тарихи өлке. Тамырын тереңге жайған қалада өте ертеден келе жатқан тарихына үңілетін болсам, алтын адам-темір дәуірінен сақталған сақ обасынан табылған алтын киімді ханзада екені мәлім. Қазақстандық археолог

Есік қаласынан шыққан ақын ағамыз «Есігім» атты өлеңінде былай жырлаған еді:

Алтын адам мекені болған ақ далам,

Обалары арқылы тарихты ақтарам.

Жібек жолы керуен Есігіме аялдап,