Қазақстандағы патша реформалары бойынша сабақ жоспары

Тақырыбы Тақырыбы: 1822-1824 жылдарда 1822-1824 жылдардағы патша ғы патша реформалары реформалары

 Бүгігі сабағымызда патша үкіметінің 19 ғасырдың 20- Бүгігі сабағымызда патша үкіметінің 19 ғасырдың 20-

жылдары Қазақстанда неліктен әкімшілік реформалар жылдары Қазақстанда неліктен әкімшілік реформалар

жүргізгенін анық- жүргізгенін анық- таймыз. таймыз.

 1822-1824 жылдардағы реформалардың нәтижесіндегі 1822-1824 жылдардағы реформалардың нәтижесіндегі

әкімшілік- әкімшілік- аумақтық өзгерістерді талқылаймыз. аумақтық өзгерістерді талқылаймыз. Тірек сөздер Тірек сөздер: Болыс Болыс Керуен Керуен

Жарғы Жарғы Орындаған Орындаған:А.Әйгерім,Ғ.Риза А.Әйгерім,Ғ.Риза Тексерген Тексерген:Онайбекова Ш.Х. Онайбекова Ш.Х.

жиырмасыншы жылдарына қарай патша жиырмасыншы жылдарына қарай патша үкіметі Қазақстандағы хан билігін жоятын үкіметі Қазақстандағы хан билігін жоятын

уақыт жетті уақыт жетті деген қорытынды жасады. Бұған салмақты деген қорытынды жасады. Бұған салмақты

не- не- гіздер де, қажетті бірқатар алғышарттар да гіздер де, қажетті бірқатар алғышарттар да

жет- жет- кілікті деп санады. кілікті деп санады.

Біріншіден, қазақ хандары дала Біріншіден, қазақ хандары дала

тұрғындарының тұрғындарының басым көпшілігінің алдында өздерінің басым көпшілігінің алдында өздерінің

беделінен айырылып қалды. беделінен айырылып қалды. Екіншіден, бұл кезде патша үкіметі Кіші Екіншіден, бұл кезде патша үкіметі Кіші

жүзді де, жүзді де, Орта жүзді де бірнеше әкімшілікке Орта жүзді де бірнеше әкімшілікке

бөлшектеген еді. бөлшектеген еді. Үшіншіден 19 ғасырдың бас кезінде Шыңғыс Үшіншіден 19 ғасырдың бас кезінде Шыңғыс

ұрпақ- ұрпақ- тарының бірқатары патша үкіметінің тарының бірқатары патша үкіметінің әкімшілігіне белсенді қарсылық білдірген әкімшілігіне белсенді қарсылық білдірген

оқиғалары көбейіп кетті. оқиғалары көбейіп кетті.

 1822 жылғы 1822 жылғы «Сібір қырғыздары туралы Жарғы Сібір қырғыздары туралы Жарғы» » жәнеОрта жүзде хандық биліктің жойылуы. жәнеОрта жүзде хандық биліктің жойылуы.Орта жүзде Орта жүзде Бөкей хан мен Уәли хан қайтыс болғаннан кейін патша үкіметі Бөкей хан мен Уәли хан қайтыс болғаннан кейін патша үкіметі

жаңадан хан тағайындап жатуды қажет деп таппады. жаңадан хан тағайындап жатуды қажет деп таппады.1822 1822 жылы Батыс Сібір генерал-губернаторы М.М. Сперанкий жылы Батыс Сібір генерал-губернаторы М.М. Сперанкий

жасаған және Ресей императоры жасаған және Ресей императоры I Александрдің жарлығымен Александрдің жарлығымен бекітілген бекітілген «Сібір қырғыздары туралы Жарғы Сібір қырғыздары туралы Жарғы» күшіне енді. » күшіне енді.

 Басқарудың жаңа жүйесін енгізу. Басқарудың жаңа жүйесін енгізу.Басқарудың окруктік окруктік жүйесі жүйесі енгізілетін болды.Окруктер енгізілетін болды.Окруктер болыс- болыс- тарға тарға бөлінді, ал болыстар бөлінді, ал болыстар ауыл әкімшіліктерінен ауыл әкімшіліктерінен тұрды.Әр тұрды.Әр окрукте 15-20 болыс, әр болыста 10-12 ауыл, ал әр ауылда 50- окрукте 15-20 болыс, әр болыста 10-12 ауыл, ал әр ауылда 50-

70 үй болатын. 70 үй болатын. Сыртқы округтердегі сайлау тәртібі. Сыртқы округтердегі сайлау тәртібі.Ауыл старшындарын Ауыл старшындарын көшпелілердің өзері сайлайтын және оларды бұл лауазымдық көшпелілердің өзері сайлайтын және оларды бұл лауазымдық

қызметке округтік мекеме бекітетін. Сайлау 3 жылда бір рет қызметке округтік мекеме бекітетін. Сайлау 3 жылда бір рет

өт- өт- кізіліп тұрды. кізіліп тұрды.

Округтік приказдың негізгі міндеттері. Округтік приказдың негізгі міндеттері.

 Округтық Округтық приказдың қатаң белгіленген міндеттері болды. Ол приказдың қатаң белгіленген міндеттері болды. Ол атап айтқанда, атап айтқанда,  округтағы халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету; округтағы халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету;  халыққа білім беруге қамқорлық жасау; халыққа білім беруге қамқорлық жасау;  тұрмыстық жағдайлар мен шаруашылық жұмыстарын тұрмыстық жағдайлар мен шаруашылық жұмыстарын  жақсарту; жақсарту;  қарақшылық қарақшылық тонауды, тонауды, барымтаны барымтаны және өкімет билігіне және өкімет билігіне бағынбау әрекеттеріне тыйым салу; бағынбау әрекеттеріне тыйым салу;  өз бетімен кетіп, озбырлық жасауға жол бермеу; өз бетімен кетіп, озбырлық жасауға жол бермеу;  тергеуді және тергеуді және сот сот істерін әділ жүргізу; істерін әділ жүргізу;  діни діни наным-сенімдерге байланысты проблемаларды шешу; наным-сенімдерге байланысты проблемаларды шешу;  көпестер көпестер керуенінің керуенінің жүріс-тұрысын бақылау және олардың жүріс-тұрысын бақылау және олардың қауіпсіздігін камтамасыз ету; қауіпсіздігін камтамасыз ету;  сондай-ақ сондай-ақ жасақ жасақ (алым- (алым-салық салық) жинау. Округтық приказ, ) жинау. Округтық приказ, сонымен қатар егін

жасауы тиіс болды. жасауы тиіс болды.