Қожа Ахмет Ясауи хикметтері туралы мақала

ҚОЖА АХМЕТ ЯССАУИ ХИКМЕТТЕРІ МОЛ МҰРА,

АСЫЛ ҚАЗЫНА

Тулегенова З.Д.

М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің «Қазақ және орыс тілдері» кафедрасының аға оқытушысы

Мехлисова Аида, Бескемпір Айбарыс

География және табиғаттың тіршілікке үйлесу мамандығының 1- курс студенті

М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті,Тараз қ.

e-mail: [email protected]

[email protected]

Аннотация:

Тақырыбы: Қожа Ахмет Яссауи хикметтері мол мұра, асыл қазына.

Оқу орыны: М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті

Жұмыс көлемі: 3,5 бет

Пайдаланылған әдебиеттер саны: 4

Мақсаты: Ахмет Яссауидің хикметтеріндегі негізгі ойды анықтай отырып, тірбиелік мән-мағынасын түсіндіру.

Болжам: Ақын шығармаларын насихаттай отырып, бабамыздың өмірбаяны мен мұраларына деген зертеушілік қасиетті арттыру. Ақынның ұлағатты сөздері арқылы әр адамның жақсы қасиетін, өмірге деген ұмтылысын арттыру.

Зерттеу кезеңдері:

І кезең: Қожа Ахмет Яссауи бабамыздың өмірі мен «Диуани Хикмет» шығармасы жайында тың ақпаратты іздеу.

ІІ кезең: Ахмет Яссауи бабамыздың хикметтеріндегі негізгі ойды анықтау

Жұмыс нәтижесі: «Диуани хикмет» атты туындысы әрбір адамның жүрегіне имандылық пен ізгі қасиеттерді дарытады.

Қорытынды: Яссауи хикметтерін оқи отырып Ислам діні туралы түсінік қалыптастыра аламыз.Қожа Ахмет Яссауи – сопылық ілімді насихаттаушы, ақын. «Диуани хикмет» - бүткіл түркі әдебиеті мен мәдениеті, халқы үшін баға жетпес байлық.

Тірек сөздер: хикмет, даналық, сопылық, ислам, тәрбие.

Аннотация:

Тема: хикметы Ходжа Ахмета Яссауи, богатое наследие, драгоценные сокровища.

Учебное заведение: Таразский государственный университет им.М. Х. Дулати

Объем работы: 3,5 страницы

Количество использованной литературы: 4

Цель: выявить основные мысли в хикметах Ахмета Яссауи, объяснить смысл жизни.

Предположение: произведений поэта, повышение осведомленности о биографии и наследии наших предков. С помощью мудрых слов поэта, каждый человек стремится к жизни.

Этапы исследования:

І этап: поиск информации о жизни и творчестве Кожа Ахмета Яссауи и «Диуани Хикмет".

II этап: определение основных мыслей в хикметах предков Ахмета Яссауи

В результате работы произведение «Диуани хикмет» привносит в сердце каждого человека нравственные и добрые качества.

Вывод: читая, мы можем формировать понятие о Яссауи хикметтерін Ислам.Ходжа Ахмет Яссауи- поэт.«Диуани хикмет " - это бесценное богатство для всей тюркской литературы и культуры, народа.

Ключевые слова: хикмет, мудрость, суфийство, ислам, воспитание.

Annotation:

Theme: poems of Khoja Ahmed Yasawi, a rich heritage, a precious treasure.

Educational institution: Taraz state University.M. H. Dulati

Volume of work: 3,5 pages

Number of references: 4

Purpose: to identify the main thoughts in the Hikmet Akhmet Yassaui, to explain the meaning of life.

Assumption: the works of the poet, raising awareness about the biography and heritage of our ancestors. With the wise words of the poet, everyone strives for life.

Investigation phase:

Stage I: search for information about the life and work of Ahmet Yassaui and "Diwani Hikmet".

Stage II: determine the main ideas in the poems ancestors Ahmet Yassaui

As a result, the work "Diwani Hikmet" brings to the heart of every person moral and good qualities.

Conclusion: by reading, we can form the concept of Yassaui checkmeters Islam.Khoja Ahmet Yassaui- poet. "Diuani Hikmet" is a priceless wealth for the entire Turkic literature and culture, the people.

Key words: Hikmet, wisdom, Sufism, Islam, education

Қожа АхметЯссауи – сопылық дүниетанымның негізін ақалаушы, ислам әлемінде есімі мәшһүр болған қайраткер.

Қожа Ахмет Яссауи бабамыздың XI-XII ғасырларда дүниеге келген деген болжамды дерек бар. Алайда дана тұлғаның нақты д.һүниеге келген жылыайы,күні бүгінгі ұрпаққа әлі белгісіз жұмбақ іспетті. Сонымен қатар бабамыздың бізге жеткен «Диуани хикмет» атты қоғамда да, жеке тұлға өмірінде де ойып тұрып орын аларлық туындысы да әлі талай зерттеуді талап етеді.

Қожа Ахмет Яссауи жет жасынанбастап хат тани бастайды. Оның ең алғаш сауатын ашқан әкесі болатын. Алайда, Қожа Ахмет жеті жасқа келгенде әкесінен айырылып, өз білімін Арыстан Бабтың тәлім-тәрбиесінде болумен жалғастырады. Қожа Ахметтің әкесінен кейнгі сүйеніші әрі ұстазы Арыстан Баб қаза болғаннан кейін, ұстазының қалдырған өсиеті бойынша Бұқараға барады. Сол кезеңде Ахмет Нақшибәндия Сислісінің сегізінші алқасы Юсуф Хамаданимен жүздесіп, өзіне пір тұта бастайды. Қржа Ахмет Яссауи 27 жасында Юсуф Хамаданимен бірге, Мәру, Бұқара, Хәрат, САмарқанд сынды Ислам дінін қабыл алған орталықтарды аралап, қарапайым халыққа Ислам және Тасауф құндылықтарын түсіндіреді.

Қожа Ахмет Яссауидың пір тұтқан ұстазы қайтыс болғаннан кейін, оның қызметін жалғастырып, Бұқарада қызмет етеді. Қожа Ахмет қаншама ел аралап,жер кезіп өз білімін дамытқан болса, ол өзінің шәкірттеріне де осындай ізденімпаздықтың қажет екенін жиі айтып отырған. Қожа Ахмет Яссауидың бүкіл Ислам әлеміне дінді тарату үшін тәрбиелеген шәкірттері 99 мыңға жетеді деседі. Сонымен қатар, Қожа Ахмет Яссауи шікірттерінің білімге құштар, еңбекқор болғандығын, бабамыз қылуетте өмір сүріп жатқан кездерде де шәкірттерінің данагөй ұстазынан келіп дәріс алғандығы және ұстазының көркем туындыларын ел арасына жеткізіп отырарлық алтын көпір болғандығынан аңғара аламыз.

Яссауи бабамыздың толық аты-жөні - Қожа Ахмед ибн Ибраһим ибн Ильяс Яссауи. Яссауи – сопылық ілімді насихаттаушы әрі ақын болуымен қатар, ойыжүйрік, дана тұлға болған. Оның есіміндегі «Қожа» сөзінің негізгі мағынасы – ислам дінін таратушы қожалар тайпасынан шыққандығымен байланыстырылса, «Яссауи» сөзінің тіркесу себебі Йассы қаласымен байланыстырылады.

Қожа Ахмет Яссауи бабамыз «Диуани хикмет» атты ғажап туындысында адамзатты тура жолға салып, ізгілікке жетелеуді мақсат етеді. Өз хикметтерінде жеке тұлға бойында кездесуі қажет көркем мінезді сипаттай отырып, түрлі мысалдар да келтіреді. Бұл фәнидің мәңгілік еместігін жиі айта отырып, қамшының сабындай ғана қысқа өмірді тек адалдық жолымен жүріп отырудың дұрыс екендігін насихаттайды.