Қызыл құлақты тасбақалардың өмір тіршілігі, 6-сынып

№37 жалпы орта білім беретін мектеп

Ғылыми жоба

Жоба қорғаушы:

Избасарова Айдана 6а сынып оқушысы

Тақырыбы:

"Қызыл құлақты тасбақалардың

өмір тіршілігі"

Бағыты: "Жаратылыстану-экологиялық" бағыт

Секция: "Биология"

Жетекшісі: Нурбайрова.Б.Т

№37ЖОББМ бастауыш сынып мұғалімі

Орал 2017

Аннотация

Зерттеу жұмысының мақсаты:

Қызыл құлақты тасбақалардың түрін, жасын, жынысын, қоректенуін,суының құрамын, мінез-құлық ерекшеліктерін бақылау негізінде олардың үй жағдайында, сыныпта күтіп ұсталуы туралы түсінік қалыптастыру.

Гипотеза

Егер сиреп бара жатырған қызыл құлақты тасбақалардың тіршілігімен таныса отырып, оларды дұрыс жағдайда күтіп баптаса, онда олар ұзақ өмір сүре алады.

Жұмыстың барыстары мен кезеңдері:

І кезең

Тақырып бойынша зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттерін анықтап, әдебиеттер мен және жаңалықтар бойынша жоспар құру.

ІІ кезең

Тәжірибе жүргізу, зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру, нақты дәлелдемелерді анықтау, арнайы мамандардың ой-пікірін талдау, жүйелеу, біріктіру.

ІІІ кезең

Зерттеу жұмысының нәтижелерін қорытындылау, ұсыныстар енгізу.

Зерттеу әдістері: жұмыс барысында алынған ақпараттарды саралау, ой қорыту, әңгімелесу, сауалнамалар, сұхбат жүргізу, суреттеу, тиімді, күнделік жүргізу әдістері қолданылады.

Зерттеудің ғылыми жаңалығы:

Бұл ғылыми жобаның жаңалығы, оқушыларды тасбақалардың әлемімен қызықтыру, табиғатты аялаумен бірге, тасбақалардың қасиеттеріне орай қиялдарын дамытып, әңгіме, мысал, өлең, ертегілер жазуларына мүмкіндік туғызады. Тасбақаларды үй жағдайында, сыныпта күтіп ұсталуы туралы өлкемізді мекендейтін тасбақалардың көпшілігінің жойылып кету қаупі алдында тұрғандығы және олардың қорғалу орындары мен облыстық экологиялық-биологиялық орталықта мекендейтін тасбақалармен танысу.

Жұмыс негіздері:

Зерттеу жұмыстарының нәтижелері мен жинақталған материалдарды, қорытындыларды арнаулы конференция мен семинарларда пайдалануға болады. Бастауыш сыныптарында дүниетану, еңбекке баулу, сурет сабақтарында, тірі табиғат бөлімінде қосымша материал ретінде қолдануға болады.

Қорытынды:

Қызыл құлақты тасбақалардың өмір тіршілігі мен олардың түрін, жасын, жынысын,суының құрамын, мінез-құлық ерекшеліктерін бақылап, салыстырып, жан-жақты сараланған.

Аннотация

Цель исследовательской работы: Ознакомить с исследованием появления черепах, ухаживанием людей пресмыкающимся.

Гипотеза:

О редкости черепах, ухаживать черепах в домашних условиях,классах. Я думаю если правильно и хорошо ухаживать за ними, то они живут долго.

Этап исследований:

Іуровень

Опредение цели и обязанности темы, знакомство с литературой и новыми сведениями, составление плана.

ІІ уровень

Работа с полученными данными в таблицах, диаграммах, ознакомиться с мнениями и довадами специалистов, анализирование

ІІІ уровень

Подытожить результаты исследования, внесение рекомендации.

Метод исследования: читать, писать, описавать, завести дневник, пратические работы.

Научные новости исследования: Развивать интерес у учащихся к черепахам, любить и беречь природу, дать возможность писать, сочинять сказки,стихи, рассказы о них. Ознакомление учащихся средкими видами встречающихся в наших краях.

Основа работы: Работу можно использовать на уроках природоведения, технологий,рисования в начальных классах, как дополнительный материал.

Выводы: Исследуя черепаху я ознакомилась с историй появления черепах и их редкими видами, узнала как правильно ухаживавать за ними.

Annotation

The aims of project: watching the reptiles , a comparative analysis of the living conditions and lifestyle red ear turtles at home. Find similarities and differences .

Hypothesis

Reading about the life of turtles, to explain how to prolong the life of red-eared turtles. I think that they lives a long time.

The content of the work: To study the necessary literature, Internet sources for information about red-eared turtles, collection of materials, analysis, systematization, conclusion.

The methods of project: reading, writing, description, to find similarities and differences, practical works.

Especially research project: to interest pupils in the world оf turtle, to develop the imagination of the student, as far as possible to give the task to compose poems, fairy tales, stories about the turtle. to keep a turtle at home, we take advice from the regional ecological and biological centers. we will introduce other turtles that live in this center.

Foundation work: use these materials in primary school in the classroom drawing, literature, etc.

Conclusion: I learned of tortoises history. I learned about the methods of the survival of turtles at home.

Мазмұны

І. Кіріспе............................................................................................................11

ІІ. Негізгі бөлімі

1.2 Тасбақалар туралы түсінік Батыс Қазақстан өңіріндегі тасбақалар түрлері................................................................................................................12

1.3 Қызыл құлақты тасбақалардың өмір тіршілігі.........................................13

1.4 Тасбақа түрлерін салыстыру ....................................................................14

Практикалық бөлімі. ................................................................................15

2.1 Зерттеу жұмыстарының жүргізілуі ........................................................16-17

2.2 Түрі, жасы, жынысы, мінез-құлық ерекшеліктері..................................18

2.3 Қызыл құлақты тасбақаның тамақтануы .............................................19

ІІІ. Қорытынды.................................................................................................20

Пайдаланылған әдебиеттер.......................................................................

Қосымшалар

Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі:

Қазіргі таңда көптеген адамдар итті, тотықұсты, мысықты, егеуқұрықты үй жағдайында күтіп ұстап өсіреді. Соңғы кезде жорғалаушыларды кесірткені, тасбақаны т.б өсіру қызығушылық тудырып отыр. Бұл тақырыпты алған себебім сыныптағы экзотикалық жануарды зерттей келе қызушылығым оянды, алған білімімді достарым мен сыныптастарыммен бөлісуді жөн көрдім.

Мақсатым: Қызыл құлақты тасбақалардың түрін, жасын, жынысын, суының құрамын,қоректенуін, мінез-құлық ерекшеліктерін бақылау негізінде олардың үй жағдайында, сыныпта күтіп ұсталуы туралы түсінік қалыптастыру.

Осыған байланысты зерттеу жұмысының алдына төмендегідей міндеттер қойылды:

Қызыл құлақты тасбақаның түрін анықтап, олардың ерекшеліктері туралы мәліметтер жинақтау;

Қызыл құлақты тасбақаның жасын, жынысын,суының құрамын анықтау.

Қызыл құлақты тасбақаның мінез-құлқын, коректенуін сыныпта бақылау.

Сұхбат жүргізу.

Сауалнамаларды қорытындылау.

Зияны мен пайдасын анықтау

1.2 Тасбақа туралы түсінік. Батыс Қазақстан өңіріндегі

тасбақалар түрлері.

Жер бетіндегі ерекше тіршілік иелерінің бірі -тасбақалар. Олар орташа есеппен алғанда 200 жылдан астам өмір сүреді. Тасбақалар (лат Testudines)- бауырымен жорғалаушылар отрядының бірі. Триас кезеңінен белгілі, колизаврлардан шыққан деген пікір бар. [1] Қазір тіршілік ететін тасбақалардың 250-ге жуық түрін 12 тұқымдас, 5 отряд тармағына біріктіреді.Тасбақалар ыстық шөлді жерлерді, тропиктік ормандарды, тау беткейлерін, өзен, көл, батпақ, елді мекендер маңын, теңіз жағалауларын, мұхиттарды мекендейді Экологиялық көзқарас тұрғысынан мұхиттық және жердегі тасбақалар болып, ал жердегілері өз кезегінде құрлықтық және тұщы су тасбақасы болып бөлінеді. Екі сауыттың арасында басы, мойыны, аяқтары шығып тұрады. Өмір сүру ерекшелігіне байланысты сауыттарымен ерекшеленеді. Тасбақалардың ерекшелігі: денесі сауытпен (карапакс) қапталған, ал бауыр сауытын (пластрон) деп атайды. Тасбақалар Австралия мен Антарктидадан басқа әлемнің барлық жерінде кездеседі. Тасбақалар әсіресе Африка, Азия және Оңтүстік Америкада көп таралған. Тынық мұхитының вулканды Галапагос аралдарында кездесетін - галапагостық алып тасбақалар-әлемдегі ең үлкен тасбақалар. Бұл денелі тасбақалардың жасы 100-ден асады. Биіктігі 1,

Сәулелі тасбақалар - әлемдегі әң әдемі тасбақалардың бірі. Бұл тасбақалардың сауытында жұлдыз бейнесіндегі сарғыш сәулелі сызықтар бар. Бұл тасбақалар Мадагаскар аралдарының бірнеше аймақтарында кездеседі.[3]

Африка тасбақасы- үлкендігі жағынан әлемдегі үшінші тасбақа, бұл -Африка жеріндегі ең үлкені. Сонымен қатар, ол-құрлықтағы өмірге толығымен бейімделген әлемдегі жалғыз тасбақа. [4]

Тасбақалардың Қазақстанда 2 тұқымдасы: тұщы су тасбақасы және құрлық тасбақасы кездеседі. Жайық, Ырғыз, Торғай өзендерінің бойында суда тіршілік ететін тасбақалар батпақ тасбақасы және Оңтүстік Қазақстан даласында кеңінен таралған ортаазиялық дала тасбақасы тіршілік етеді. Түсі сарғыш қызылтым, кейде жасылдау келеді.

Тұрқы 20см-дей, салмағы 2,5 кг. [5-6]

1.3.. Қызыл құлақты тасбақалардың өмір тіршілігі.

Қызыл құлақты тасбақа ұзақ өмір сүретін жорғалаушылардың бір түрі. Олардың жасы 30-50 жыл. Қызыл құлақты тасбақа (Emydidae) тұшы суда тіршілік етеді. Олардың Отаны Солтүстік Америка. Қызыл құлақты тасбақалар өсімдіктер мен жануарларды да қорек етеді. Қызыл құлақты тасбақа өте әдемі, жасыл түсті сауыты әдемі суреттермен сақиналынған. Бауыр сауыты қара белгілері бар сары түсті. Бас пен мойынында сары дақтары бар. Қөздері қырағы. Корегінің түсіне, содан соң иісі мен дәміне назар аударады.

Қызыл құлақты тасбақалар ұзақ өмір сүруі үшін оған барлық жағдай жасалуы керек. Көптеген адамдар оларға көп күтім қажет етпейді дейді де олар өліп қалуы мүмкін. [7]

1.4. Тасбақа түрлерін салыстыру

Алып тасбақалар

Батыс Қазақстан өңіріндегі тасбақалар

2013жылғы қазақ энциклопедиясында 250 жуық түрі бар

Салмағы

Алып тасбақалардың салмағы 230 кг болса

Біздің өңірдегі тасбақалардың салмағы 2,5 кг

Тіршілік етуі

Мұхит,теңізде,құрлық

Құрлық, тұщы су, тірі табиғат бұрышында, батпақта

Қорегі

Шөптермен, балық,бақа, ет қоретенеді

Өсімдіктер, омыртқасыздармен қоректенеді

Ерекшелігі

Тағам ретінде, медицинада пайдаланады

Біз тасбақаларды жемейміз.

Экзотикалық жануар ретінде қараймыз

Қорытындылау: Бұл салыстыруды жүргізе отырып, біздің қызыл құлақты тасбақалардың салмағы, коректену жағынан алып тасбақаларға қарағанда тіршілік ету ортасына қолайлы және экзотикалық жануар ретінде үй жағдайында, сыныпта күтіп баптауға ыңғайлы.

ІІ. Практикалық бөлім.

2.1 Зерттеу жұмыстарының жүргізілуі.

2013-2014 оқу жылында сыныбымыздың ата-аналары тірі табиғат бұрышын дайындап, сыныптағы тасбақаны сол жерге орналастырмақ болды. Ата- аналарымыз жануарлар дүкеніне барып 2 тасбақаны сатып алған. Содан соң ұстазымыз "Балалар, бүгінгі күннен бастап мына тасбақаны күтіп, баптап, тамақтандырып отыруымыз керек"-деді. Бұл тасбақаларға қандай ат қоямыз? - деген сұрақ қойды. Біз оқушылар бір күн ойланып тасбақаның есімдерін Қызылай мен Алтынай деп қойдық. Міне 3жылдай уақыт өтті, біздің Қызылай мен Алтынай туралы көптеген жұмыстар жүргізіліп, олар әлі күнге дейін біздің сыныпта өсіп тіршілік етіп келеді.

Зерттеуді төртінші сынып оқушыларының арасында сауалнама жүргізуден бастадым. Олардың тасбақаларға деген қөзқарасын анықтау мақсатында 4 сұрақтан тұратын сауалнама өткіздім.

4-сыныптың оқушыларымен жүргізілген сауалнама қорытындысы бойынша осындай нәтижеге қол жеткіздім. Оны төмендегі диаграммадан көруге болады.

Сауалнама сұрақтары:

1 Үй жағдайында қандай жануарларды күтіп, баптайсың?

2.Тасбақалардың қандай түрлерің білесің?

3.Оның қандай пайдасы бар.

4. Облыстық экологиялық-биологиялық орталықта болдың ба?

Сауалнамаға қатысқан оқушы саны- 100 оқушы. [8]

Біздің мектептің бастауыш сынып оқушылары арасында сауалнама жүргізілді. Менің мақсатым осындай жорғалаушыларды үй жағдайында күтіп, ұстайтындар бар екендіктерін анықтау. Бұл сауалнаманы қорытындылайтын болсақ, 65% үй жағдайында өздері ұнатқан жануарлары бар екен. Оның 47 % - мысық, 65% -ит, 3% -тотықұс 3%-кірпі 2% *-тасбақа. Сонымен бірге өздерінің сүйкімді…