С есебі бойынша әдістемелік материал жинағы

С есебі

Тізбектелген сабақтар топтамасын бастағанда оқушыларды білім деңгейіне қарай саралап оқытуға баса мән бердім. Себебі қызмет тәжірибемдегі мені алаңдатқан басты мәселе оқушылардың білім беру процесіне толық тартылмауы, тек үлгерімі жақсы оқушылардың ғана білімін жетілдіруге мүмкіндіктерінің болуы, ал үлгерімі нашар оқушылардың алған білімдерін уақыт өткен сайын жоғалтуы, назардан тыс қалуы. Сондықтан барлық оқушыларды қамтып оқытатын тапсырмалар мен оны оқыту әдістерін қарастыру үшін сәйкестендіру, тиісті мүшесін табу, стоп кадр, сөйлемді жалғастыру, белгісіз мүшені табу әдістерін қолдандым. Тапсырмаларды орындау барысында оқушылар бірлесіп, бір-бірінің пікірін тыңдап, талқылай отырып білім алды, өздеріне міндет жүктеді. Мұғалім-оқушы, оқушы-оқушы арасында қарым-қатынас орнады. Осы тапсырмаларды бере отырып мен тапсырманың тиімді орындалуы үшін уақытты ескертпеппін және әр тапсырма үшін оқушылармен бірге критерий құрып алу керек екенін түсіндім.

Деңгейлік тапсырмаларды орындай отырып оқушылар өзінің мүмкіндігін сезіне алғанын, өзіне не қажет екенін түсіне алатынын байқадым. Бақылай отырып әр оқушының қажеттіліктерін анықтап, осы қажеттіліктерді қанағаттандыруға арналған жеке тапсырмаларды үлестірме парақтар түрінде дайындап беріп отыруды жоспарладым.Оқушы өзінің сәтті аяқталған әр-бір ісі үшін қуанғандарын, өздерін мақтан тұтқандарын байқадым. Олар білім алудың келесі баспалдағын басқан сайын білуге деген құмарлықтары арта түсті.

Оқушыларға сәйкестендіру әдісімен тапсырмалар бергенімде орындай алмайды деген күдігім болды. Бірақ оқушылардың қандай күрделі тапсырма берсем де ізденетіндерін, жұмысты өзара бөлісе алатынын және әрқайсысы өз міндеттерін жауапкершілікпен атқаратындарын байқадым. Осы сияқты пазл құрау, стоп кадр әдістерімен берілген тапсырмаларды да тиімді орындады. Тапсырманы орындау қиындық туғызған оқушылар болды. Бақылай келе ол оқушылардың бөлшектерге амалдар қолдану ережелерін білмейтінін, мәтінді есептердің шартын түсіне алмайтынын байқадым. Келесі сабақтарда осы оқушыларға арнайы бөлшектерге амалдар қолдану үлгісі көрсетілген тапсырмалар, мәтінді есептерді талдау жазбаша түсіндірілген ұқсаса есептер дайындауды жоспарладым.

Жаңа білімді меңгерту үшін «сәйкестендіру», «бейнекөрсетілім», «сөйлемді жалғастыр», «көп нүктенің орнындағы санды тап» әдістері оқушының белсенді жұмыс істеуі үшін тиімді болды, ізденді, өзара талқылады, міндеттерін бөлісті. тапсырманы түрлерін күрделендіру, критерийлерді күшейту қажеттігін түсіндім.

Бөлшектерден тұратын сан тізбектерінің заңдылын анықтау, қажетті мүшесін табу, формуласын жазу үшін тапсырмаларды көп нүктенің орнына тиісті санды қою, пазл, сандар заңдылығын анықтап жалғастыу, жасырынған сан әдістері арқылы топтық жұмыстарға тартылды.

Оқушыдан кері байланысты сaбaқтa сен үшін мaңызды болғaн, жaқсы түсінген екі түрлі есеп. Біліп,түсінгің келетін бір есеп.-деген сұрақтар қойдым. Бұл сұрақтарға санаулы оқушылар ғана толық және нақты жауап берді. Көп оқушылар жауап жазуға құлықсыздық танытты. Болашақта рефлексия алуды барынша нақтылауды жоспарлап отырмын. Сондай-ақ уақытты тиімді қолдану үшін оқушыларға әр тапсырманы орындау алдында ескертіп, уақытында аяқтауды талап етемін.

Тізбектелген төрт сабағымның бірі «Бөлшектерден тұрaтын сaндaр тізбектері» тақырыбы. Бұл сабақ жоспарымды іске асыру барысында алдыңғы өткен сабақтарымнан алынған тәжірибе нәтижелерімен санаса отырып аздаған өзгерістер енгіздім. Менің жоспарлаған тапсырмаларым толық уақытқа сыймады, орындауға, талқылауға уақыт талап етілді. Сондықтан тапсырмалар көлемін азайттым. Сабақтың мақсаттарын нақты қоюды үйрендім және сараланған сабақ мақсаттарын енгіздім. Мысалы бaрлық оқушы сaндaр тізбегінің жaсaлу зaңдылығын мұғaлімнің түсіндіруі бойыншa, мысaлдaр aрқылы, үлгі есептер aрқылы aнықтaй aлaды.Көпшілігі бөлшектерден тұрaтын сaндaр тізбегінің жaсaлу зaңдылығын өз беттерінше aнықтaп, келесі мүшелерін мысaлдaр aрқылы, үлгі есептер aрқылы жaзa aлaды.Кейбірі бөлшектерден тұрaтын сaндaр тізбегінің жaсaлу зaңдылығын өз беттерінше aнықтaп, келесі мүшелерін жaзa aлaды және n-мүшесінің формулaсын жaзa aлaды деп нақты оқушылардың білім деңгейін анықтап, дер кезінде қолдау көрсетіп, білімін дамытуға қолдау көрсетіп отыруға болатынына көзім жетті. Тапсырмалардың мақсат-міндеттерін, дескрипторларын оқушылармен бірге алдын-ала талқылап алу тапсырманы толық және тиянақты орындауға мүмкіндік берді. Қалыптасты

Оқушылардың жұмыстарын ұйымдастыру, бағыт-бағдар беріп, үздіксіз бақылауда ұстау, дер кезінде қолдау көрсетіп, олқылықтарды болдырмау сабақтың жинақы,әрі сапалы өтуіне жағдай жасады.

Сабақты бастаған кезде оқушылардың өткен тақырыптар бойынша білімдерін тексеру үшін сұрақ парақшаларын бердім. Онда қойылған сұрақтарға нақты жауап жазу керек. Нәтижесінде оқушылар белсенді жауап берді. Келесі сабақта формулаларды сабақта қолдану үшін оқушыларға бос парақшалар үлестіріп беріп, білетін формулаларды жазуларын өтіндім. Нәтижесінде ары қарай жұмыс істеуге септігін тигізетін формулаларды оқушылар жазып, дайындап алды.

Әр тапсырманы орындар алдында нұсқау беріп алып, орындауға кіріспес бұрын үлгерімі төмендеу оқушылардан тапсырманың мақсатын сұрап отырдым. Ол оқушының шынайы білім алуына, тапсырманың мақсатын дұрыс, жетік түсінуіне себеп болды. Математика пәнін оқытуда шағын топтармен (2-4 оқушы) жұмыс істеу тиімді нәтижесін берді. Себебі бір-бірімен тығыз қарым-қатынаста бола отырып оқушылар тапсырманы талқылауға барлық топ мүшелері қатысты.

Оқушылардан сабақ соңында тақырыптың негізгі ұғымдарына бағыттайтын сұрақтар мен оқу барысында кездескен жетістіктері мен қиындықтарына бағытталған сұрақтар қою арқылы кері байланыс алдым. Нәтижесінде оқушылардың бастапқыда сұрақтардың мазмұнына мән бермей қысқаша жауап бергендерін байқадым. Тұрақты жұмыс істеу арқылы оқушылардың сұрақ мазмұнына үңіліп, толық жауап бере бастағандары байқалды. Мысалы: қандай есепті шығару саған қиын болды?-деген сұраққа «ешқандай»-деп жауап берген, келесі сабақта «қиыналған есебімді мұғалімнің көмегімен шештім»-десе, келесі жолы «санның пайызын табу жолын түсінбедім»-деп нақтылай түскен.

Әр өткізген сабағымда қолданылған әдіс-тәсілдер тиімді нәтиже көрсетті және оқушылар толық оқуға қамтылды. Математика сабағында толық топтармен жұмыс істеуден гөрі шағын топтармен жұмыс істеудің тиімділігіне көзім жетті. Себебі шағын топта жұмыс істеген оқушылар бір-бірімен тығыз ынтымақтастықта болып, тапсырманы талқылауға барлық топ мүшесі қамтылғанын байқадым.

Болашақта әр сабағымды жоспарлағанда тиімді кері байланыс беруге және рефлексия алу әдістерін жақсартуға баса назар аударамын. Өтілген сабақтың, тақырыптың түйінді тұстарына бағытталған, нақтыланған сұрақтар қою арқылы оқушының шын мәнінде қандай білім алғанын анықтай алдым.

Коучинг тaқырыбым «Оқушылaрды деңгейі бойыншa сaрaлaп оқытудың тиімді жолдaрын қaрaстыру», тaқырыпты бұлaй aлғaн себебім менің өз тәжірибемде оқушығa білім беру жолындa бaрлық оқушыны бірдей қaмтып оқыту бaстaуыш сыныптaрдa ғaнa едәуір дәрежеде жүзеге aсырылaды. Aл сынып жоғaрылaғaн сaйын үлгермеуші оқушыны қaтaрғa қосу қиындaй түседі. Сыныптa білімі төмен,…