Сазсырнай туралы танымдық мақала және ұлттық аспап мәліметі

«Сазсырнай қоңыр үнге толы аспап"

Сазсырнай - қазақтың ұлттық үрмелі аспабы , оның пайда болған мерзімі дәл белгіленбесе де, қалай не мақсатпен пайда болғаны белгілі. Баласының тәлім тәрбиесіне аса маңыз аударған қазақ халқымыз олардың ойыншықтарын да өз қолымен жасап берген. Сазсырнайды ең алғаш рет балалар ойыншығы ретінде қолданып ,уақыт өте келе күнделікті тұрмыста музыкалық аспап ретінде қолдана бастады. Төрт түліктің ортасында өсіп, аң, құстың даусына елітіп сол үнді сазсырнайдың көмегімен шығарып ойнаған . Сазсырнайдың көлемі шағын, жалпақ тілмен айтқанда қаздың жұмыртқасындай көлемі бар аспап. Ең алғашында сазсырнайдың екі ғана ойығы болса, қазіргі таңда жетілген саз сырнайлар 5 - 6 ойықтан тұрады. Бұл ойық саз сырнайдың ең маңызды жері, өйткені жүректің нәзік пернесін баса сызылған әуезділігінің шығар көзі осы ойықта. Осы ойықтарды басу арқылы жан дүниеңді жібітер тамаша дыбыстарды туғызады. Сазсырнайдың дыбыс диапазоны үлкен емес, сонымен қатар нәзік, әрі қоңыр үнді, жағымды да жұмсақ болып келеді. Қазіргі таңда бұл аспаптың жоғарыда айтып өткендей оркестр және фольклорлы - этнографиялық ансамбльдерде қолдана отырып, жеке аспап ретінде шығармаларды да осы оркестр, ансамбльдердің сүйемелдеуімен үлкен сахна

Сазсырнайды әлемдік деңгейдегі үлкен сахналарда паш етіп танытып жүрген Еділ Құсайынов және Гүлфайруз Далбағай сияқты аға – оқытушыларымыз бұл аспапты насихаттап қана қоймай аспаптың одан әрі техникалық мүмкіндіктерін дамыта отырып, методикалық оқулықтарын шығарып, көптеген шәкірттерді тәрбиелеуде. Осы жерде танымал өнер қайраткері, ғылыми зерттеуші Б.Сарыбаевты айтпай кету мүмкін емес, өйткені қазақ халқының көне музыкалық аспаптары мен дәстүрлі қазақ музыка мәдениетінің жандануы Болат Шамғалиұлы Сарыбаев есімімен тығыз байланысты. Ол өткен ғасырда қазақ өнерінің қайта даму кезеңіне сүмбелі үлес қосты. Б.Сарыбаевтің жұмыстарының нәтижесінде қазақ халқының бай мұрасы кеңінен насихатталып, ұмыт болған төл өнеріміз қайта жанданды. Еселі еңбектерінің арқасында ол шаңқобыз, сыбызғы, сазсырнай, үскірік, үш ішекті домбыра, шертер , жетіген сияқты 30-ға жуық қазақтың көне музыкалық аспаптарын іздеп тауып, жарыққа шығарды .