Сөйлеуді дамытуға арналған тест карточкалар жинағы

Сөйлеуді дамыту сабағында қолданатын тест-карточкалармен жұмыс.

Мазмұны

I . Кіріспе

II. Негізгі бөлім

2.1«Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытуда

тест карточка әдісінің тиімділігі»

2.2 Сөйлеу дамытуда қолданылатын негізгі әдістер

III .Қорытынды

IV. Қолданылған әдебиеттер

Кіріспе

Қазақстан Республикасының орта білімді дамыту тұжырымдамасында: «Мектепке дейінгі ұйымның негізгі міндеттері-баланың жеке басының алғашқы қалыптасуын қамтамасыз ету; оның қабілеттерін ашып, дамыту, оқуға деген ықыласын іскерлігін қалыптастыру, оқу, жазу, санау, қарым-қатынас ынтымақтастық тәжірибесінің берік дағдыларын меңгерту» дей келіп оқытудың жаңа мазмұны, тиімді әдістемелер мен педагогикалық технологиялар мәселелері бойынша жедел ақпарат беру үшін қазіргі коммуникациялар жүйесін жасау міндетін қояды. Қазіргі кезде мектепке дейінгі ұйымда оқыту мазмұнын жаңарту жұмыстары жүргізіліп, оқыту, тәрбиелеу, дамытудың жаңа мүмкіндіктері ашылуда. Кез келген халықтың ұлттық қазынасы - тіл болып табылады. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі - қазақ тілі. Тіл ұрпақ тәрбиесінің пәрменді құралы, рухани байлығы, баға жетпес құдіретті, қуатты қайнар бұлағы. Әрбір халықтың тілінде оның ұлттық дәстүрі, сана сезімі, ойлау тәсілі, мінез-құлқы белгілері көрініс табады. Ал тілді, тіл мәдениетін игеру- баланың сәби шағынан іске аса бастайтын, біртіндеп жетілетін үрдіс. Олай болса, баланың тілін дамыту жұмысы отбасынан, балабақшадан бастап жүйелі түрде жүргізілуі тиіс. Кішкентай бүлдіршіндерге

«Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытуда

Тест карточка әдісінің тиімділігі»

Балабақшада балаға білім берудің жетістігі ретінде ең маңызды және ең алғашқы жағдай ол – баланың байланыстырып сөйлеу тілін дамыту. Бала байланыстырып сөйлеуді жақсы меңгерсе ғана кез келген сұраққа толық, мәнді жауап бере алады. Ғалымдардың зерттеулері бойынша мектепке дейінгі және кіші жастағы балалардың тілін дамыту тек қарапайым ситуациялық түрде ғана көрінеді. Бала мақсатсыз түрде ойындағы жалғыз бір көріністі бір ғана сөзбен сипаттайды. Басқа да ой елегінен өткізіп, толық, мәнді айту оның ойына келмейді, тек сұрақты жаудыртсаң ғана сол сұрақтарға нақты жауап беруге тырысады не бірден ойын толық жеткізуге тартынады. Сол себептен балада өзіне деген сенімсіздік пайда болады. Балаға өз ана тілін меңгерту мектепке дейінгі берілер білімнің маңыздысы болып табылады. Ол қазіргі мектепке дейінгі білім беру ісінде бала тәрбиесінің негізгі іргетасы ретінде бағаланады. Мектепке дейінгі баланың тілді меңгеру үдерісі үлкендер және балалармен қарым – қатынас жасауымен және қоршаған ортаны тануда, өзінің ойы мен сезімдерін толыққанды айта білу мүмкіндігімен тығыз байланысты. Тілдің жақсы дамуы – мектепалды дайындықтың негізгі көрсеткіші болып табылады. Баланы мектепке жақсы дайындау, сауаты

• сөйлеу үлгілерін беретін тілдік орта;

• тілдік белсенділік;

• балалардың өзінің тілдік тәжірибесі қажет.

Мектепке дейінгі бала есте сақтау мен қабылдауы жоғары қабілетімен ерекшеленеді. Қима қағңаздар әдіс балалардың сөз материалын есте сақтауда қалдыру үшін қолайлы. Сонымен қатар дыбыстық және көру қабілеттері де дамиды. Мектепке дейіңгілердің жас ерекшеліктеріне қараса, осындай қорытындыға келуге болады, сөйлейтін суреттерді пайдалану әңгіме құрастырғанда, өлең, логоритмикалық жаттауда жеңілдетеді және есте сақтау процесін тездетеді.

Жеміс-көкөністерге арналған тест карточкалар бойынша балалар олардың түрін, түсін, дәмін, қайда өсетінін сипаттап бере алады. Мысалы, алманы сипаттау: алманың түсі қызыл, пішіні – домалақ, дәмі – тәтті. Ол ағашта өседі, жеміс. Біз оны жейміз.Ойыншықтарға арналған сызба бойынша балалар олардың түсін, пішінін, мөлшерін атап беруге үйренеді. Міне, осылай әрбір жаңа тақырып бойынша сызбалар қолдануға болады. Тәрбиеші өз балаларының қабылдау қабілетін, жас шамасын ескере отырып, тест карточканы өзі жасап алуына да болады.

Балаларға тест карточкалары арқылы сөйлемдер құрастырту тіл байлықтарын дамыту орасан зор септігін тигізеді. жаңа тақырыпты жеңіл түсінуге, есте сақтап қалуға көмектеседі. Баланың ойы жылдам дамиды, сөздер жеңіл есте сақталады, зеректігі тәрбиеленеді, зейіні мен жұмыс жасау қабілеті жоғары деңгейде болады. Тест карточкалары арқылы балалар жаңа тақырыпты тез және тиянақты түсініп алады. Әрине, қазақ баласына, өз ана тілінде тәрбиеленетін балаға бұл әдіс қиын емес, оларға грамматикалық жағынан күрделі формалы сөздердің негізіне және оған жалғанатын қосымшасына назар аударту үшін ғана осы әдісті қолдану тиімді. Жалпы қай ұлт баласына болмасын сөздің, не тіркестің мән-мағынасын қабылдатуда, балаларды қазақша білім алуға дағдыландыруда оқыту тәсілдерін түрлендіре пайдаланған жөн. Мұндай кезде мектепке дейінгі шақтағы балалар бойындағы бейнелілік, нақтылық, аса сезімталдық сияқты ерекшеліктердің қабылдау мен ойлау ерекшеліктеріне сәйкес келу жағы қадағаланғаны дұрыс.

Балабақшаның ересек және мектепке дейінгі топтары мен жалпыға білім беру мектептерінде ашылған алаңдарда тәрбиеленіп жатқан бүлдіршіндерді қазақша сөйлеуге үйрету - мемлекеттік тілге үйрету саясатының басты талаптарының бірі бала тілін ширату үшін қазақ тіліндегі тақпақтарды жеңіл жолмен тез жаттатуда сол шығармадағы сөздердің, тіркестердің мәнін бейнелейтін карточкалар суреттер мен пайдалану жақсы нәтиже беріп келеді. 3-4 жастағы балаға екінші тіл алғаш рет үйретілуі кезінде орыс тілінде берілетін мәтін ішінде бірнеше сөздердің ғана белгісі берілсе, естияр топта мәтіндегі мағыналары таныс емес сөздер мен тіркестер ғана карточкалар бойынша ұсынылады.