Сүт бездерінің хирургиялық аурулары мен зақымы

Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым

министрлігі универститеті

Реферат

Тақырыбы:Сүт бездерінің хирургиялық аурулары мен зақымы

Қала,2023

Сүт безінің хирургиялық аурулары мен зақымы

Бүгінде әрбір науқас және әрбір қыз-келіншек сүт безінің қатерлі ісігі үкім емес

екенін түсінуі керек. Себебі ауруды мейлінше ерте кезеңде анықтаса, оны жеңу

мүмкіндігі де соғұрлым жоғары болады. Заманауи терапия әдістерінің

арқасында тіпті аурудың кеш сатысында да оны жеңуге болатын әдістер пайда

болып жатыр, деп жазды.

"Әйтсе де науқастың өмірін ұзартатын басты талаптың бірі ерте диагностика

болып қала береді", - дейді онколог дәрігер.

Қауіп тобында кімдер бар

Сүт безінің қатерлі ісігі - бұл әрбір оныншы әйелде кездесетін қатерлі жаңа

түзіліс. Омырау обырын кез келген жаста анықтауға болады. Бірақ 65 жастан

асқан әйелдерде бұл қатерлі ісіктің пайда болу қаупі осы жасқа дейінгілерге

қарағанда 6 есе жоғары.

Зерттеушілер аурудың туындауына негізгі себептер ретінде мыналарды атады:

ауырлаған тұқым қуалаушылық: егер науқастың туыстарында, әсіресе анасы жағынан, сүт безінің, жыныс мүшелерінің обыры немесе басқа да онкологиялық аурулар анықталған болса, онда сүт безі қатерлі ісігінің пайда болу қаупі арта түседі;

етеккірдің ерте келуі (12 жасқа дейін) және етеккірдің кеш тоқтауы (55 жастан кейін);

бастапқы бедеулік, бірінші баланы кеш босану (30 жастан кейін), лактацияның болмауы немесе бала емізудің қысқа уақыты, босанудан кейінгі мастит;

жыныстық қатынастың тұрақсыздығы;

сүт безінің жарақаты;

"сүт бездерінің дисгормоналды гиперплазиясы" диагнозы;

семіздік;

қалқанша без жұмысының бұзылуы;

толықтырушы гормоналды терапия.

Сүт бездері – адам мен жануарларда сүт түзетін қос без. Малда оны желін деп

атайды. Адамда сүт бездері 15 – 20 безді бөліктерден тұрады. Осы бөліктерде

ана сүті түзіледі. Сүт бездерінің өсіп-жетілуі ішкі секреция бездерінің (гипофиз,

қалқанша без, т.б.) бөліп шығаратын гормондарына байланысты.

Cүт бездерінің негізгі қызметі – сүт шығару. Бұл процесс мишықтың алдыңғы

бөлігінде шығарылатын гормондар (пролактин, маммотеген – Қ және ҚҚ, т.б)

арқылы басқарылады. Баланы ана сүтімен ұзақ уақыт емізу пролактин мен

эстроген гормондарының қызметіне байланысты.

Эпидемиологиясы

Қазақстанда сүт безінің ісік аурулары жыл сайын өсуде. 2006 жылдың

көрсеткіші бойынша әр 100000 адамға шаққанда барлық ісік ауруларының

ішінде 19,5-і осы дерт болып саналады. Жылдық өсім 0,2%

құрайды. Алматы қаласында- 32,7%, Шығыс Қазақстан облысы-28,9%, Павлодар-28,8%, Солтүстік Қазақстанда-25,5%, Қарағандыда

-25,4% құрайды.

Ісік алды аурулары:

- Мастопатия не фиброзды

-кистозды мастопатия

- Фиброаденоматоз

Мастопатия –данекер және кілегей қабыршықтағы жасушалардың

пролиферациясы, гиперплазиясы, дисплазиясы. Үш сатыдан тұрады:

1-дәрежелік гиперплазия

2-дәрежелік гиперплазия

3-дәрежелік гиперплазия

мастопатия бірнеше көлемді болып келетін сары сулы өзгерістерден не данекер

ұлпасының жайылуынан тұрады

Кистозды мастопатия (аденоз, аденоматоз, Реклю ауруы) кезінде емшекте көп түйіндер табылады, олардың көлемі сан алуан.

Фиброзды мастопатияда емшектен бірнеше түйіндер анықталады, олардың

шекаралары көмескіл келеді. Егер осы түйіндерге алақанды тигізсе, онда түйіндер жоғалып кеткен сияқты болады.

Гинекомастия – еркектерде кеуде бездерінде кездесетін ісік алды аурулар. Түрлері: шынайы және өтірік гинекомастия

Клиникалық көрінісі

Сүт безі рагында алғашқы өсу кезінде ешқандай шағым болмайды. Тіпті кездейсоқ табылған түйінде ешқандай ауру сезімінсіз.Түйін біртіндеп өсе бастайды, пішіні, көлемі өзгереді, емшектің бір жері домбығып ісінуі не ішке қарай кіріп кетуі мүмкін. Ал кейбір жағдайларда емшекте ауру сезімі туады. Ең алғаш тері алаң сияқты тегістеледі содан кейін әжімденеді, ішке қарай кіріп “кіндік” сияқты көрінеді. Біртіндеп тері қалыңдап ісінеді, ал емшек ұшы тартылып қолға ұстауға келмей қалады. Жараның шекарасы көмескіл келіп, түбі іріңдейді. Терідегі жара тереңделіп тез қанағыш келеді. Түйіннің беті “одыр-бұдыр” болып, шекарасы әр уақытта көмескіленеді

Пневмония (гр. pneumon — өкпе), өкпе қабынуы — өкпе тінінің қабынуынан

немесе басқа аурулардың асқынуынан болатын өкпенің жұқпалы ауруы. Ол

көбіне қызылша, көкжөтел, тұмау, бронхит, демікпе сияқты тыныс ауруларын

немесе әсіресе жас балалар мен қарт адамдарда болатын қатаң аурулардан кейін

пайда болады.

Сырқаттың ұзақтығына қарай: жедел пневмония және созылмалы пневмония, ал

қабынудың жайылып тарауына қарай: бөлікті пневмония және ошақты

пневмония болып бөлінеді.

Жедел пневмония кенеттен басталады, дене қызуы 39 — 40oС-қа, кейде одан да

жоғары көтеріледі, науқас қалтырап, алғашқыда құрғақ, кейіннен қақырықты

жөтел пайда болады. Науқастың бүйірі шаншиды, біртіндеп тынысы тарылып,

ауа жетпейді, буындары сырқырайды. Ем қабылдаған соң аурудың беті 3 — 5

күннен кейін қайта бастайды.

Созылмалы пневмония ауру асқынып, өкпе тінінің құрылымы мен қызметінің

толық қалпына келмеуінен, сондай-ақ созылмалы бронхиттің салдарынан б

болады. Бұл кезде өкпенің белгілі бір тұстары қайталап қабынады. Сырқаттың

дем алысы әлсіреп, сәл күш түссе деміге бастайды. Ауру асқынғанда

пневмонияның жедел түріндегі клиник. белгілер қайталанады. Созылмалы

пневмония ұзаққа созылады. Дер кезінде емделсе, науқас 2 — 3 аптадан соң

жазыла бастайды. Балаларда болатын пневмонияның кейбір ерекшеліктері бар.

Олар пневмониямен ауырғанда демігумен бірге бетінің әр жері, әсіресе үстіңгі

ернінің айналасы әлсін-әлсін көгереді; диспепсия белгілер байқалуы мүмкін.

Көп жағдайда тәбеті мен ұйқысы бұзылады. Жаңа туған сәби пневмониямен