Тамақтану гигиенасы ашық сабақ слайдтары, 8 сынып

«Иә –жоқ» сайысы ,1-0 ұпай беріледі (2 минут)

1.Сыр,ет,сүт –бұл қоректік заттар-

2.Қоректік заттар энергетикалық және құрылыс материалы қызметін атқарады.-

3.Жұтқыншақ асқорыту жүйесінің бір мүшесі.-

4.Тістің эмаль құрамына кальций тұзы кіреді.-

5.Ауыз қуысында тамақ механикалық өңдеуден сілекеймен шыланып, залалсызданады-

6.Қорек заттарының және судың қан мен лимфаға өтуі және сорылу қызметі асқорыту жүйесінің әрбір бөлігінің шырышты қабатымен орындалады.-

7.Қарынның шырышты бөлігінде ішек сөлін шығаратын көптеген бездер орналасқан-

8.Аппендикс-тік ішектің құрт тәрізді өсіндісі,сол қабынған кезде аппендицит ауруын туғызады.-

«Иә –жоқ» сайысы ,1-0 ұпай беріледі

1.Сыр,ет,сүт –бұл қоректік заттар-0

2.Қоректік заттар энергетикалық және құрылыс материалы қызметін атқарады.-1

3.Жұтқыншақ ас қорыту жүйесінің бір мүшесі.-1

4.Тістің эмаль құрамына кальций тұзы кіреді.-1

5.Ауыз қуысында тамақ механикалық өңдеуден сілекеймен шыланып,залалсызданады-1

6.Қорек заттарының және судың қан мен лимфаға өтуі және сорылу қызметі асқорыту жүйесінің әрбір бөлігінің шырышты қабатымен орындалады.-1

7.Қарынның шырышты бөлігінде ішек сөлін шығаратын көптеген бездер орналасқан-0.

8.Аппендикс-тік ішектің құрт тәрізді өсіндісі,сол қабынған кезде аппендицит ауруын туғызады.-0

Сабақтың тақырыбы

Тамақтану гигиенасы.

Асқазан-ішек ауруларының

алдын алу.

Сабақтың мақсаты:

***Дұрыс емес тамақтанудың себептерін анықтау;

*** Пайдалы және зиянды тағамдық заттармен таныстыру ;

***Тамақтану ережелерін құрастырып жаттау ;

***Ұзақ өмір сүру үшін басты себеп - дұрыс тамақтана білуге тікелей байланысты екенін дәлелдеу;

***Дұрыс тамақтана білу мәдениетін тәрбиелеу.

Грек философы Сократ ( б.з.д . 470 – 399ж.ж. айтқан: « Біз қоректену үшін өмір сүрмейміз, біз өмір с ү ру үшін қоректенеміз».

ДЕНСАУЛЫҚ – адам өмірінің басты кепілі.

Әрбір дені сау адам қоғамның басты байлығы. Жеке адамдардың денсаулығынан қоғамның денсаулығы қалыптасады. Денсаулық адамның негізгі көрсеткіші болып саналады.

«Денсаулық - ……», « Дені саудың - ……», «Халқың сырқат болса , қабырғаң ……..» деген халықтық даналық сөздерде үлкен мән бар. Әрбір адам өз денсаулығын сақтау үшін салауатты өмір салтын ұстану қажет. “Қазақстан 2030” бағдарламасында салауатты өмір салтын қалыптастыру шаралары нақты атап көрсетілген. Елімізде 1997 жылы “Азаматтардың денсаулығын сақтау туралы” арнайы заң қабылданған.

2-тапсырма (3+12минут). Берілген мәтін бойынша жұмыс.

1-топ- Рөлдік ойын

2-топ - Тамақтану сауаттылығы, тамақ құрамы туралы баяндап бер

3 топ- Тамақтану режимі,

Тамақтану процесінің принциптері туралы баяндап бер

4 топ- Ішек, асқазан аурулары туралы баяндап бер

Адамның бір күндік тамақтану мөлшері.

Таңертеңгі ас

Түскі ас

Сәскелі к ас

Кешкі ас

1. Қауіпті асқазан-ішек

ауруларына

а) қантышқақ (дизентерия)

ә) іш сүзегі

б)тырысқақ

2.Бұл аурулар ауру қоздыратын

микробтар және вирустар

арқылы пайда болады.

3. Оларды таратушы жәндіктер:

шыбындар мен тарақандар .

4.Жасөспірімдермен балалардың

тоқ ішегінде үшкірқұрт

(острица) және ішексорғыш

(аскарида) тіршілік етеді.

4.Сапасы төмен тамақпен тамақтанғаннан кейін, көп кешікпей аурудың пайда болуын- тамақтан улану дейді.

5. Ішек-қарын ауруларының жұғу жолдары:

-қайнамаған су

-кір қолдан

-жуылмаған жемістер,көкөністер

-лас ыдыс-аяқ

-шала піскен ет не балық

-беті ашық қалған тағам,т.б.

Улану белгілері:

а) адамның іші ауырады

ә) жүрегі айниды

б) құсады

в) іш өтеді

г) әлсізденеді

д) дене қызуы көтеріледі

ж) басы ауырады,басы айналады

Адамға организм бір рет қана

беріледі . Адам денесін еш

нәрсемен алмастыруға болмайды .

Көптеген аурулар – дұрыс емес

тамақтанудың нәтижесі.

Дұрыс тамақтану - денсаулық кепілі .

Дұрыс тамақтанатын адамдар көп ауырмайды ,

психологиялық жағдайы жақсарады, көңіл-күйі

көтеріңкі болады , ең бастысы жұмысқа қабілеттілігі,

оқуға деген қызығушылығы артады .

Сонымен , дұрыс тамақтана білу де денсаулықтың

басты шарты . Адам дұрыс тамақтанған кезде ғана

ағзасына қажетті тағамдық заттарды толық

пайдаланады .

ДИЕТОЛОГИЯ – тамақты дұрыс пайдалану туралы ғылым .

Таңерте ң гі ас -міндетті түрде ыстық тамақ болу керек, мысалы қара құмық не сұлы ботқасы,сүт,қара нан,көкөністер салат.

Түскі ас -көкөністер мен жемістер салаты еттен, не балықтан дайындалған бірінші және екінші ыстық тағамдар,компот

Сәскелік ас -жеміс не көкөніс шырыны,сүт сусындары мен жемістер. (банан,алма,алмұрт,апелсин т б)

Кешкі ас -жеңіл болғаны дұрыс.Сүт не айран көкөніс, жарма тағамдары, жемістер.

Адамның тамақтану

мөлшері:

Қазіргі таңда адам бір

тәулікте шамамен 800

грамм қорек және 1,5-2

литр су пайдаланады .

Пайдаланатын жалпы

тағамдар құрамында 15%

нәруыздар, 30 % майлар,

55 % көмірсулар болғаны тиімді.

Жер шарының халқының

тәуліктік рационы (6 млрд

адамнан астам ) 5 миллион

тонна қорек құрайды .

Адам 70 жыл өмірінде 70 тонна су ішеді , 17 тонна көмірсулар , 3 тонна нәруыздар , 2 тонна майлар , 2-3 центнер тұздар , 38 килограмм фосфор, 8 килограмм магнийді пайдаланады .

Бір күнде пайдаланатын

кенеулі заттар мөлшері.

Нәурыз

Көмір су

май

Су

тұз

Дәрумендер

100г

400-50 0 г

100г

2-2,5л

10г

А,В,С,Д,Е,К,Р,т.б.

Майлар

Көмірсулар

Дәрумендер

ТАМА Қ ТАНУ ПИРАМИДАСЫ

Назар аударыңыз!

Асқазан жарасы мен гастрит ауруының себепшісі - бактерия

Helicobacter

Pylori

Сөздік жұмыс.

1.Белгілі бір тағамды қажетсіну сезімін- тәбет дейді.

2.Тамақты дұрыс пайдалану ғылымы- диетология

3.Асқорыту мүшелерінің ішкі бөлігін зерттейтін құрал- эндоскопия

Тамақтанудың «Алтын ережесі»

1.Өмір сүруге қажет тамақ құрамында-ақуыз, май,көмірсу, минералды тұз,дәрумен,су қатынасы сәйкес болу керек.

2.Күніне 4-5 рет тамақтану керек.

3.Тамақты әбден шайнап же.

4.Өте ащы,тұзды тамақты шектеу керек.

5.Тамақтану рационында көкініс,жемістер,сүт,өсімдік майы,балық болу керек.