Тамақтану гигиенасы биология пәніне арналған сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы: Тамақтану гигиенасы.Асқазан ішек ауруларының алдын алу.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Тамақтану гигиенасын режимі, тәбет туралы түсінігін қалыптастыру. Оқушыларға асқазан-ішек ауруларына құрт ауруларына, тағамнан улануға тоқталу арқылы білім беру.

Дамытушылық: Тақырыпты оқыту барысында оқушылардың ойлау, есте сақтау, қайта жаңғырту қабілеттерін қалыптастыру ой-өрісін, сана-сезімдерін пәнге деген қызығушылығын арттыра отырып, өзіндік жұмыс істеу дағдыларын дамыту.

Тәрбиелілік: Оқушыларды өз бетінше ізденуге,шығармашылыққа, жүйелілікке және жауапкершілікке өз ойын нақты жеткізе отырып, өзгені де тыңдай білуге, алған білімін өмірде қолдана білуге тәрбиелеу

Сабақ түрі: Аралас сабақ

Сабақ әдісі: Сұрақ – жауап, түсіндіру, баяндау, тест, жеке және топпен жұмыс

Көрнекілік: Электронды оқулықтан үзінділер,кесте, интерактивті тақта,слайд, видеоролик.

Пәнаралық байланыс: Математика, медицина,өзін-өзі тану

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру.(3 мин)

- Сәлеметсіздерме, оқушылар. Бүгін сыныпта кезекші кім? Сабақта жоқ оқушыларды айта қойыңыз. Отырыңыздар! (оқушылар мұғаліммен амандасады.)

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.(8 мин.)

1.Үйге берілген кестенің аяқталғаның тексеру

Бездер

Жалпы сипаттамасы

Қызметі

2.Экранда көрсетілген ұяшықтарды таңдап,сұрақтарға жауап береді. (слайдпен көрсетіледі)

III. Жаңа сабақ түсіндіру. (слайдпен) (6мин)

Асқазан-ішек аурулары. Сапасы төмен және көп тұрып бүліне бастаған азық-түліктерді пайдалану тамақтан улануға соқтыруы мүмкін. Мұндай жағдай көбіне тұрып қалған шұжықтарды, консервілерді, улы саңырауқұлақтарды пайдалану кезінде байқалады.

Асқазан-ішек аурулары кейде ауру қоздырғыш микробтар арқылы таралады. Ондай микробтар қайнамаған су ішкенде, таза жуылмаған көкөністер мен жемістерді жегенде ағзаға түседі. Таза жуылмаған ыдыстарды пайдаланғанда немесе қолды таза жумаған кезде микробтар ағзаға түсуі мүмкін. Ішекке түскен микробтар тез көбейіп, өздерінен улы заттар бөледі де, ағзаны улайды. Асқазан мен ішектің қауіпті ауруларына – дизентерия (қантышқақ), іш сүзегі, тырысқақ және т.б. аурулар жатады. Бұл аурулардың көпшілігінде дене қызуы көтеріледі, құсады, ішек қызметі бұзылып, іш өтеді. Бұл кезде адам өздігінен емделмеуі тиіс. Ауру белгілері біліне бастағаннан-ақ дәрігерге көріну қажет.

Кейбір ауру қоздырушы микробтар көбіне сілекейдің, қарын сөлінің, өттің әсерінен тіршілігін жояды. Тіршілікке ерекше бейім микробтар ішекке түсуі де мүмкін. Мұндай микробқа тырысқақ ауруының қоздырғышы – тырысқақ вибрионын жатқызуға болады. Оның пішіні үтірге ұқсас. Ол сулы ортада ұзақ уақыт тіршілік етуге әбден бейімделген және тіршілігін ұзақ уақыт жоймайды. Тырысқақ вибрионына хлорлы ізбес тез әсер етеді. Сондықтан да тырысқақ індеті таралған жерде алдымен қолды сабынмен жуады. Одан кейін арнайы дезинфекциялық ерітіндімен қолды шайып, артынан таза сумен жуады. Тырысқақ ауруының микробтары аш ішекті, дизентерия микробтары тоқ ішекті зақымдайды.

Ішек-қарын ауруларын көбіне тағам қалдықтарымен қоректенетін шыбындар, таракандар таратады. Олар тағамдарды әр түрлі ауру қоздырғыш микробтармен, ішек құрттарының жұмыртқаларымен ластайды. Сондықтан да тағамдарды тоңазытқышта, арнайы ыдыстарда, қораптарда сақтау керек. Жәндіктердің жаппай көбеймеуі үшін пәтерлерде, үйлерде, аулаларда гигиеналық ережелерді қатаң сақтау қажет.

Ішек-құрт аурулары. Адам ағзасында пішіні мен мөлшері түрліше ішек құрттары тіршілік етуі мүмкін. Ішек құрттарының көпшілігі жабайы және үй жануарларының ішкі мүшелерінде тіршілік етеді. Ішек құрттары өз иелеріндегі дайын тағамдық заттармен қоректеніп, у бөледі. Бөлінген у ағзаны улап түрлі…