Тамыр жүйесі бойынша 6-сыныпқа сабақ жоспары

Күні:

Жасы:

Сабақтың тақырыбы: Тамыр жүйесі.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Тамырдың түрлері, оның қызметі, маңызы тамырлар жүйесі туралы түсінік беру.

Дамытушылық: Білім алушылардың ізденімпаздық, шығармашылық қабілеттетін дамыту.

Тәрбиелік: Тірі табиғатқа қамқорлық жасауға, оларды қорғай білуге тәрбиелеу.

Көрнекіліктер: Суреттер, қосымша оқулықтар, сөзжұмбақ.

Сабақтың әдісі: ой қозғау, сұрақ-жауап, зертханалық жұмыс.

Сабақ барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі:

ІI. Қызығушылықты ояту.

ІІІ. Жаңа сабақ

Өсімді мүшелерге – тамыр, сабақ, жапырақ жатады. Тамыр – топырақтың ішінде жататындықтан өсімдіктің жер асты мүшесі. Оның атқаратын қызметі: топырақтан су мен минералды тұздардың ерітіндісін сору; өсімдікті топыраққа мықтап бекіту; қоректік заттарды қорға жинау. Су мен минералды тұздардың ертіндісін сору қызметіне байланысты өң жасушаларынан тамыр түктері түзіліп, өткізгіш жүйелері дамып көлемін ұлғайтса, ал топыраққа мықтап бекіну қызметі оның орталық бөлімінде тірек ұлпалары түзіліп, беріктігін күшейте түседі. Сабақтан айырмашылығы – тамырдың алғашқы қабығы тез түсіп отырады, жапырақ (тіпті қабыршақ түрінде де) шығармайды. Тамыр сабық сияқты ұшынан өседі (тамыр ұшы оймақшамен қапталып тұрады, ол қорғаныштық қызмет атқарады). Тамырлар негізгі, жанама, қосалқы деп үш түрге бөлінеді. Негізгі тамыр тамырдың ұрық тамыршасынан дамиды, ол тік төмен қарай бағытталып өседі. Тамыр мен сабақтың ұштасып жалғасқан жерін тамыр мойыны дейді. Өсу барысында негізгі тамырдан, тарамдалып жанама тамырлар шығады. Олар тік төмен бағытталмай жан - жаққа таралып жайылып өседі.

Тамыр – жоғары сатыдағы құрлық өсімдіктерінің негізгі вегетативтік мүшесінің біреуі. Тамырға радиальды симметрия тән, ол салыстырмалы түрде цилиндр пішінді өстік мүше. Тамыр төбе меристемасы арқылы оң геотропизм бағытында ұзақ уақыт өсе алады. Тамырдың сабақтан негізгі айырмасы – тамырда жапырақ өсіп-өнбейді және апикальды меристемасы сырт жағынан тамыр оймақшасымен жабылған.

Күрделі және қарапайым риния тәрізділер мен псилот тәрізділерде,сол сияқты мүк тәрізділерде нағыз тамыр жоқ. Риния тәрізділердің жер астындағы мүшесі қалың ризоидтармен жабылған,ризоидтар деп аталатын құрылысы тамырсабаққа ұқсас денеден тұрады. Мүк тәрізділерде тамырдың қызметін экзогенді жолмен пайда болған ризоидтар атқарады, ал сфагум мүктерінде ризоидтар жоқ. Сол сияқты тамыр кейбір су өсімдіктерінде: дүңгіршіктерде, жоғары сатыдағы тіршілік ететін өсімдіктер:арамсояуда, сұңғылада.