Таңбалы аспаптар сыр шертеді музыка сабағы

Музыка және сурет

Сабақтың тақырыбы: Таңбалы аспаптар сыр шертеді

Сабақтың мақсаты: Ішекті аспаптар туыстастығын көрсету.

Білімділігі: Қобыз және скрипка аспаптарымен танысу.

Ән үйрену: Әні халықтыкі. «Қобызым» Ж. Айжанованың репертуарынан.

Тәрбиелілігі: Өнерге талпындыру.

Сабақтың көрнекіліктері: композиторлардың портреттері, үнтаспа, қобыз.

Жаңа тақырыпты меңгерту.

Сабақты қобыз және скрипка аспаптарының үнін тыңдаудан бастау. Ысқышты екі аспаптың үнін тыңдай отырып, олардың құрылысы мен шығу тегі туралы баяндау.

Қобыз бен скрипка аспабы –бір-біріне ұқсас аспаптар. Олар-ағаштан жасалған және ысқышпен орындалады.

Қобыз аспабы алғаш қазақ даласында пайда болады. Қобызды тұтас ағаштан ойып жасап, бетін түйенің терісімен жауып, ішегіне аттың қылын таққан. Ал ысқышын садаққа ұқсатып жасаған. Ерте замандарда қобызды бақсылар құдіретті күш ретінде пайдаланған. Қазақтың көне аңыздарында қобыздың атасын Қорқыт деп атайды.

Қорқыт ата бейіті Сырдария өзенінің жағасына орналасқан. Ескерткіш дүниенің төрт бұрышына қарап тұрған төрт қобызды біріктіру арқылы жасалған. Қобыздың жоғарғы жағына темір құбырлар орнатылған. Жел соққанда құбырлардан қобыз үніне ұқсас дауыс естіледі. Ескерткіштің қасында тұрғанда жер астынан қобыздың үні естілгендей әсер береді. Міне, Қорқыт атаға осындай ғажайып ескерткіш бар.

Ал Еуропада қобыз аспабынан кейін скрипка дүниеге келеді. Бұл аспап Еуропада кеңінен таралған әрі аса танымал. Скрипка өте әдемі әрі нәзік, әсем сазымен ерекше болып келеді. Скрипканың дыбысының тазалығы соншалық, оны «Музыкалық аспаптардың патшайымы» деп атап кеткен.

Скрипканың шығуы туралы аңыз:

Ертеде бір музыкант өмір сүріпті. Ол кішкентай кезінен аспаптарда ойнайтын болған. Далада мал бағып жүріп, өзіне түрлі табиғи заттардан сыбызғы жасап алып ойнағанда, жайылып жүрген мал да құлақтарын түріп тыңдай қалады екен. Ормандағы құстар да сайрамай қалады, көлдегі бақалар да бақылдамай қалады екен. Музыкант ойнаған кезде олардың әрқайсысының жүрегін тәтті сезім тербеп, белгісіз бір күш биікке, ашық көк аспандағы жарық жұлдыздарға қарай жетелегендей күй кешеді. Осылай музыка тыңдап отыра бергісі келеді. Көңілді музыка ойналса, барлығы көңілденеді, қайғылы музыка оларды мұңға батырады. Музыкант бала ержеткеннен кейін өзіне скрипка аспабын жасап алады да, ел кезіп, өнерін көрсетіп жүреді. Қайырымды адамдар оны құрметтеп, қонақ қылады. Ал мейірімсіз пандар оны жек көрген, өйткені сиқыршы музыканттың ойынын тыңдаған кезде адамдар пандарға қызмет етпей қалады. Олар шайтандармен бірлесіп музыканттың көзін жоюды ойластырады. Он екі аш қасқырға талатуды ұйғарады. Тістері ақсиған, көздері жанып тұрған аш қасқырлар музыкантты қоршап алады. Ал музыкант болса ағашқа сүйеніп тұрып жанынан скрипкасын алып ысқышпен ішектерді қозғап жібереді. Скрипкаға тіл біткендей боздап қоя береді. Ағаштар

Скрипканың көне түрі қазіргі скрипкаға мүлде ұқсамайды. Ол аспаптарды фидель және ребек деп атаған. Бұл аспаптардың да ішегін аттың қылынан жасаған. Аспапты тізеге тіреп,…