Таным наным 3 сыныпқа арналған бастауыш сабақ жоспары

Қысқа мерзімді сабақ жоспары Мерзімі:

Пән: Ұлттық дүниетаным Сынып: 3 « » сынып Сабақтың тақырыбы: таным наным

Мақсаты: Оқушыларға «таным наным» туралы мәлімет беру; тақырып бойынша білімдерін жүйеге келтіру, грамматикалық ұғымдарды сауатты әрі дұрыс қолдану дағдыларын қалыптастыру. Пәнге қызығушылығын арттыру.Оқушыларды жарысқа дайындау.

Күтілетін нәтиже: Ой- қиялдары, шығармашылық қабілеттері дамиды.

Әдіс тәсілдер: сұрақ-жауап, талдау, іздену.

Сабақ кезендері

Мұғалімнің әрекеттері/ Уақыт

Тәсілдер / Оқушы әрекеттері

І. Проблема айқындау

(Қызығушылықты ояту, Мотивациялау, Қажеттілік тудыру)

Бір Аллаға сыйынып,

Кел, балалар, оқылық!

(Оқушы назары сабаққа

Аударылады)

І. Оқып, оқып өзіміз,

Талды әбден көзіміз.

Әуенімен әндердің

Әдемі қимыл жасаймыз.

Әппақ болып таң атты.

Түтін тіке шығады.

Қарлығаштар қанатын

Самғап биік ұшады.

Оқушылардың қызығушылығын арттыру:

Қазақ халқы «Бірінші байлық - денсаулық»дейді. Олай болса «Денсаулық»сөзіне ассосация құру.

І. Оқушы назарын сабаққа аударамын

ІІ. Проблема шешу

(Операционалдық кезең: материалмен танысу, оны игеру, сол бойынша жұмыс жасау, мағынаны ашу)

Қазіргі заманда діни нанымдарды ғылыми тұрғыда зерттеу қажеттілігі туып отыр, себебі халық санасында наным-сенімге деген көзқарас ғылыми емес тұрғыда белең алуда.

Қазақтың ұлттық дәстүрлі өнері соның ішінде діни наным–сенімге қатысты пайда болған дүниелер осы күнге дейін ғылыми тұрғыдан қарастырылмай келеді. Дәстүрлі өнеріміздің тарихи тамыры тереңде жатқаны бәрімізге белгілі, сондай-ақ қазақ ұлттық өнерінің негізгі бастауы болып табылатын діни наным-сенімдер қол өнер және ою-өрнекнегізінде қарастырылады.

Мысалы, белгі, айғақ, таңба, ен-таңба атауы адам баласына бағзы заманнан серік болып келе жатқан қызық дәстүр. Символды белгілерге ден қою арқылы ғалым-зерттеушілер жеке адамнан бастап тұтас қауымға дейін, жеке ұлттан бастап тұтас мемлекетке дейін әрбір тарихи кезеңдегі таным-түсінікті, арман-аңсарды, наным-сенімді, талғам-талапты анықтайды. Қазіргі кезде мемлекеттік гербке дейін адамдардың таным-түсінігіне, наным-сеніміне, талғам-талабына әлі де қызмет етеді.

І. Өз беттерінше орындауын талап етемін

ІІІ.проблема шешімін қорытындылау

(білгенін ортаға салу, қандай ой , пікір, әсер туындағанын талқылау, талдау, қорытындылау)

Әдемі сурет

Дайын қағаз, қаламым,

Бояу таңдап аламын.

Ақ көгершін, көк аспан,

Суретін мен салмын.

А.Бақтыгереева

Сан есімнің астын сыздыру. Сын есімдерге сұрақ қойғызу.

Жұмбақтар

Кімге керек бұл өзі?

Қызға керек!

Төмен қарап өседі екі терек.

(Қос бұрым)

Шеңбер жасап өседі,

Желмен бірге көшеді.

(Қаңбақ)

Мақал-мәтелдердің құрамындағы түсіріліп айтылған сан есімді тауып жазыңдар. Білекті /бірді/ жығар, Білімді /мыңды/ жығар. /Алтау/ ала болса, Ауыздағы кетеді. /Төртеу/ түгел болса, Төбедегі келеді. Анадан артық дос бар ма? Ашудан жаман қас бар ма? /Жиырма бестен/ жақсы жас бар ма? Қымыздан тәтті ас бар ма?

І. Сергіту сәті

Өз бетінше жұмыс жасату

ІV. Бағалау.

Рефлексиялық

бағалау кезеңі:

«Басбармақ» әдісімен бағалайды

3 мин

V. Кері байланыс

БББ әдісімен кері байланыс

Жасайды

3 мин

VІ. Үйге тапсырма

2 мин

Қазіргі заманда діни нанымдарды ғылыми тұрғыда зерттеу қажеттілігі туып отыр, себебі халық санасында наным-сенімге деген көзқарас ғылыми емес тұрғыда белең алуда.

Қазақтың ұлттық дәстүрлі өнері соның ішінде діни наным–сенімге қатысты пайда болған дүниелер осы күнге дейін ғылыми тұрғыдан қарастырылмай келеді. Дәстүрлі өнеріміздің тарихи тамыры тереңде жатқаны бәрімізге белгілі, сондай-ақ қазақ ұлттық өнерінің негізгі бастауы болып табылатын діни наным-сенімдер қол өнер және ою-өрнекнегізінде қарастырылады.

Мысалы, белгі, айғақ, таңба, ен-таңба атауы адам баласына бағзы заманнан серік болып келе жатқан қызық дәстүр. Символды белгілерге ден қою арқылы ғалым-зерттеушілер жеке адамнан бастап тұтас қауымға дейін, жеке ұлттан бастап тұтас мемлекетке дейін әрбір тарихи кезеңдегі таным-түсінікті, арман-аңсарды, наным-сенімді, талғам-талапты анықтайды. Қазіргі кезде мемлекеттік гербке дейін адамдардың таным-түсінігіне, наным-сеніміне, талғам-талабына әлі де қызмет етеді.

“Ақ найзасы болмаса,

Ерді қайдан танырсың,

Ең- таңбасы болмаса,

Малды қайдан танырсың”,-

деп, қазақ атамыз жырлаған.

Мәңгілік өмір, дүниенің өтпелілігі, өмірдің мәңгілік қозғалысы сияқты экзистенциялық мәселелерге көшпенділердің өзіндік жауабы ретінде туындаған ою-өрнектердің бірі – «тұйық» оюы. Бұл ою сәулет өнерінде, бау-басқұрларда кеңінен қолданылған. Сыртқы пішінінің тасбақаға ұқсас болуына байланысты халық арасында ол «тасбақа» оюы деген атаумен де танымал. Көшпелілер көне заманнан бері бұл оюды бейіт басындағы құлыптасқа, батырдың, ханның киіміне, қалқанына салатын болған. Бұл дәстүр сый тартушының сый қабылдаушы адамына мәңгілік пен бақыт тілегені деген ниетті білдірген. Күні бүгінге дейін Орхон-Енисей сағаналары мен Үстірт үстіндегі сынтастарда тасбақа бейнесінің тұрғанын көреміз. Немесе, түркі халықтарының біразында “тұйық” деп аталатын фольклор жанры бар. Бұл жанр өзінің бітім-құрлысы жөнінен қазақтың қасиетті қара өленіне ұқсас. Осы орайда қазақ жылқышыларының:

“Жылқы жайып, ән салдым ұйықтамай,

Өлең сөзі келіспес тұйықтамай”,-

деп айтылатын әні еске түседі [2].

Демек, “тұйық” оюы әлемдегі мәнгілік достықты, тіл-көзден сақтайтын қорғаушы, білім мен бақыттың белгісі болса, екінші жағынан әлемнің дөңгелек екендігін білдіреді.

Cурет 1

Қазақ дәстүрлі өнерінің өткені, қазіргісі мен болашағының арасындағы сабақтастық пен ішкі рухани үндестікті осы ою арқылы білуімізге болады.Қазақ дүниетанымының рухани өзегінен негізгі орын алатын діни наным жөнінде Ш. Уәлиханов, Ә. Марғұлан, Б. Байжітов, С. Қасиманов, Х. Арғынбаевтың пікірлері өте құнды. Қазақ халқының дәстүрлі өнері қоршаған ортаның табиғатын, оның әсемдігін бағалай білуден, сол әсемдікті күнделікті қолданыс заттарына сіңдіре отырып, әдемілік әлемінде өмір сүру талпынысынан туындаған. Осы орайда қазақтың дәстүрлі өнерінің эстетикалық сипаты қазақ ұлтының сұлулыққа құштар табиғи болмысын білдіретін тұғыр болып табылады. Сонымен бірге қазақтың дәстүрлі өнері табиғат сырларына үңілуден, табиғатпен, Жаратушымен етене жақын наным-сенімдерінен бастау алады, дәстүрлі өнер туындыларынан көрініс тапқан діни наным-сенімдер әлемі, олардың бейнелену табиғаты танымдық қызмет атқарып, ұлттық мәдениеттің болмысын түсінуге, өнер тілі арқылы діни дүниетанымды саралауға жол салады.

Дәстүрлі өнер арқылы өскелең ұрпақтың өмір, табиғат жөніндегі дүниетанымдарын қалыптастырып, ақыл-ой, рухани эстетикалық талғам-түсініктерін, танымдық тәлім-тәрбиенің даңғыл жолын ашуға өз ұлтымыздың бүкіл болмысын қалыптастыруда өнердің берері мол.

Жоғарғыда айтқанымыздай әр ұлттың өзіне тән ерекшелігі бар. Оны қол өнерінен, музыка мәдениетінен, би өнерінен, тұрмысынан байқаймыз. Ою-өрнектерін, зергерлік әшекей заттарын көре отырып, ән-күйлерді тыңдай отырып оның қай ұлттқа…