Тәуелдік жалғау және пікір жазу бойынша 9-сынып жоспары

Бекітемін: ӘБ жетекшісі А.М.Калиева

Әдістемелік тақырыбым: АКТ мүмкіндіктерін қолдану арқылы оқушылардың лексикалық қорын дамыту

САБАҚ: 9-10

Мектеп: Петропавл қ. ХББ НЗМ

Күні: 8-13.10.2018

Мұғалімнің аты-жөні: Е.К.Едрисов, Ж.К.Канафина, А.Б.Камырова

Сынып: 9 Т2

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

2-бөлім: Тіл және жазу мәдениеті

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

9.ТБ1.1. Тәуелдік жалғауды (оңаша және ортақ тәуелдеу) және көптік мәнді есімдер мен көптік жалғауларды ажырата танып, дұрыс қолдану

9.Ж1.Мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, шағын пікір жазу.

Сабақтың мақсаттары

Жалғау түрлерін дұрыс қолдану;

Пікір жазу

Бағалау критерийлері

Жалғау түрлерін дұрыс қолдана алады;

Пікір жазады.

Құндылықтар

Ұлттық бірегейлікті сақтау

АҚТ қолдануы

Сабақ барысында слайдтар көрсету арқылы сабақ меңгеріледі. Ақпаратты визуалды қабылдауға дағдыланады.

Тілдік мақсаттар

Лексика-грамматикалық минимум:

Кілттік дағды

Сыни тұрғыдан ойлау

Осыған дейін меңгерілген білім

Пікір жаза алады

Жоспар

Жоспарланатын уақыт

Жоспар бойынша орындалуы тиіс іс-әрекеттер

Дереккөздер

Сабақтың басы

2 минут

Оқу мақсаты мен бағалау критерийлері таныстырылады.

Сабақтың ортасы

10 минут

5 минут

Сыныпқа төмендегі кестелер таратылып беріледі.

Т

Оқушылар кестені шағын топта талқылайды. Тәуелдік жалғаудың, көптік жалғаудың жалғану заңдылықтарына мән береді.

Зат есімнің тәуелдік категориясы (оңаша және ортақ тәуелдеу)

Егер бір я бірнеше зат бір адамға (затқа) меншікті болса, тәуелдіктің бұл түрі оңаша тәуелдеу деп аталады.

Жақ

жалғауы

Жекеше түрі

Көпше түрі

І жақ.

- м,- ым,- ім

Менің добым

Менің доптарым

ІІ жақ

- ң,- ың, - ің ыңыз,- іңіз- ңыз, - ңіз

Сенің добың.

Сіздің добыңыз.

Сенің доптарыңСіздің доптарыңыз

ІІІ жақ

- сы, - сі, - ы, - і

Оның добы.

Оның доптары

Егер бір я бірнеше зат біреу емес, бірнеше адамға (затқа) меншікті болса, тәуелдіктің бұл түрі ортақ тәуелдеу деп аталады. Мысалы: біздің дәптеріміз, дәптерлеріміз.

Жақ

жалғауы

Жекеше түрі

Көпше түрі

І жақ.

- мыз, - ымыз, - міз, - іміз

Біздің кемеміз

Біздердің кемелеріміз

ІІ жақ

- ың, - ің, - дарың,- дерің,- ларың, - лерің,- тарыңыз, - теріңіз,- дарыңыз, - деріңіз,- ларыңыз, - леріңіз

Сендердің кемең, Сіздердің кемеңіз,

Сендердің кемелеріңСіздердің кемелеріңіз

ІІІ жақ

- сы, - сі, - ы,

- і

Олардың кемесі

Олардың кемелері

Көптік мәнді есімдерге мынадай зат есімдер жатады:

Сұйық заттардың атаулары: айран, арақ, боза, шай, тұздық т. б.

Газ тектес заттардың аттары: азон, бу, түтін, тұман т. б.

Ұсақ, ұнтақ заттардың, ұйысқан майда заттар мен бытыранды, таранды, үгітінді заттардың атаулары: ұн, шаң, тозаң, бетеге, жусан, жүн, түбіт, шаш, кірпік, жиде, алша т. б.

Дерексіз ұғымдарды білдіретін заттардың атаулары: айла, алғыс, ақыл, дау, қайғы, қасірет, сүйеніш, шындық т. б.

Өздігінен табиғи бөлшектенбейтін кесек заттардың атаулары: алтын, қола, құрыш, шойын т. б.