Техногенді ластану кезіндегі өсімдік құрылысы

Техногенді ластану жағдайына байланысты Echinops ritro L. өсімдігі сабағының анатомиялық құрылыс ерекшеліктері

Техногенді ластану бүгін күні өсімдік плантацияларына әсер ететін негізгі факторлардың бірі болып табылады. Соңғы жылдардағы еліміздегі индустриалдану мен урбандалу деңгейінің күрт артуынан өндірістік орындарға және демалыс орындарына деген қажеттіліктің артуынан адамның өсімдіктер жабынына тікелей әсер етуінің нәтижелерінен рекреационды жүктеме ұғымы пайда болды. Қазіргі кезде осы ұғымның өсімдік және табиғат әлеміне әсер ету формаларына таптау, топырықтың тығыздалуы жәнеластануы, өсімдіктерді сындыру және фитомассаны жою жатады. Техногендік ластанудың негізгі көзі болып экожүйе құрамына енетін кез-келген организм популяциясына зиянды әсер ететін өнеркәсіп орындары (химиялық, металлургиялық, целлюлоза-қағаз, құрылыс материалдары және т.б.), жылу энергетикасы, көлік, ауылшаруашылық саласы және басқа да технологиялар саналады. Ғылыми-техникалық прогресс нәтижесінде ірі қалалар аумағы жоғары дәрежеде ластануды туғызуда. Қазақстанның барлық аумағында өндіріс орындарынан шыққан қалдықтардың 20 миллиард тоннадан астамы техногендік лас заттар, оның ішінде 6,7 млрд. улы заттар болып табылады. Осының нәтиежесінде өнеркәсіп төңірегінің топырағы, жер асты және жер үсті сулары қарқынды ластан

Зерттеу материалдары мен әдістері:

Техногенді ластану жағдайына байланысты Echinops ritro L. өсімдігі сабағының анатомиялық құрылыс ерекшеліктерін сипаттау үшін зерттеу жұмыстары мына нүктелерде жүргізілді:

Ақмола облысы, Зеренді ауданы, Зеренді ауылының табиғи фитоценоздарында жүргізілді (1-ші бақылау нүктесі).

1 сурет. Зерттеу жүргізілген аймақ

Ақмола облысы, Алтынтау кен байыту комбинаты (Васильков КБК) (2-ші нүкте) [2].

Алтынтау кен байыту комбинаты (Васильков КБК) - Ақмола облысының орталығы Көкшетау қаласынан солтүстікке қарай 17 км. қашықтықта орналасқан атауы бірдей кен орнын құру үшін салынды. Кен орнының ауданы экономикалық тұрғыдан игерілген деп есептеледі. Кен орнын ауданы Орталық Қазақстан қатпарлы аумақтың солтүстік шетіне қарай орналасқан. Рельеф осал шоқылы ұсақ шоқылы жазық ретінде ұсынылған. Ауданның оңтүстік жағы – денудациялық, аласа таулар түбекті учаскілері бар су бөлгіш шоқылы, 240 метрге дейін қатысты жоғарлайтын қыратты формалы болып келген. Жазық сәл бөлшектенген, қиын конфигурациялы. Ауданның климаты шұғыл континентальді. Жауын-шашынның аздығымен, әр түрлі бағыттағы әрдайым желдермен, ылғалдық тапшылығымен және салыстырмалы түрде интенсивті буланумен сипатталады. Жазы ыстық, қысы суық, қар аз. Ауаның орташа жылдық температурасы +1,80С, ең ыстық айы – шілдеде орта тәулікті ауа температурасы +19,60С, ең суық айы – қаңтарда температура -16,20С. Ауаның абсолютті минималды температурасы -510С, максимальды - +420С. Топырақтың қату тереңдігі жылдың әр мезгілінде 67 ден 260 см. дейін, орташа 1,84 см құра ауытқиды. Жазықты және жазықты зоналарда жазғы жауын-шашын мол болады. Жазда ші

Aнaтомиялық зерттеулер гүлдену кезеңінде жинaлғaн өсімдіктер өркендерінде жүргізілді. Сaбaқтың үшінші буынaрaлығынaн және сaбaқтың ортaңғы бөлігінен aнaтомиялық кесінділер дaярлaнды, қaлыңдығы 10 – 15 мкм, бaрлығы 100 уaқытшa препaрaттaр дaярлaнды. Өсімдіктер мүшелері Стрaсбургер – Флемминг әдісі бойыншa фиксaциялaнды. Aнaтомиялық зерттеуде сызықтың өлшеуге aрнaлғaн окулярлы микрометр (окуляр х 15, объектив х 8) қолдaнылды. Өсімдіктер жaлпығa бірдей қaбылдaнғaн ботaникaлық әдістер aрқылы зерттелді. Aнaтомиялық құрылысын сипaттaудa Эзaу К. (1980), мaтемaтикaлық өңдеуде Г.Ф.Лaкин [10: 352 ] еңбектері қолдaнылды. Aнaтомиялық зерттеуде сызықтық өлшеуге aрнaлғaн окулярлы микрометр…