Түр, түр критерийлері және популяция бойынша сабақ жоспары

Қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 9

Сабақ тақырыбы

§38.Түр. Түр критерийлері. Популяция.

Сабақ мақсаттары

Түр, түр критерийлері (морфологиялық, физиологиялық, генетикалық, экологиялық) популяция туралы білім беру.

Сілтеме

Оқулықтар, әдістемелік кітаптар

Күтілетін нәтиже

Тірі ағзаларды қандай өлшемдеріне байланысты түрге біріктіріп, жіктеуді және олардың айырмашылығын түсінеді

Негізгі идеялар

Сабақ барысында өзара әрекеттесу арқылы танымдық белсенділіктері артады

Бағалау критерийлері

Оқушылар:

Тапсырманы түсінеді оның негізгі қасйеттерін меңгереді

Топтық жұмыстар арқылы материалды меңгереді;

Қасиеттерін пайдалана отырып маңыздылығын түрлендіреді;

Тілдік мақсаттар

Оқушыларға тиісті терминологияларды түсіндірдіру және сипаттауда қолдандыру.

Пәндік лексика және терминология: морфология, физиология, генетика, экология

Құндылықтарды дарыту

Көп мәдениеттілік

Интернационализм

Әлем азаматы

Коммуникативті дағдылар, ұқыптылық, бір-біріне деген құрмет, функционалдық сауаттылық.

Жолдастарын тыңдай білу, ой пікірлерімен санасу, өз ісіне жауапкершілікпен қарау дағдыларын дамыту.

Пәнаралық байланыстар

Химия, ағылшын

Бастапқы білім

Алдыңғы тақырыпта алған білімін салыстырады

Әдіс тәсілдер

Түсіндіру, сызба - нұсқа, ойын, сұрақ – жауап

Ресурстар

Плакаттар және жұмыс парақтары

Сабақ барысы: Оқушылармен сәлемдесіп, түгендеу, назарларын сабаққа аудару

Сабақтың кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

Үй тапсырмасын сұрау. «Тест» сұрақтарына жауап беру. 1. Органикалық әлем эволюциясы неше дәлелдемеден тұрады? А) 5 В) 6 С) 7 Д) 4 Е) 8 2. ............ дегеніміз филогенезді қысқаша және толық емес қайталау. А) Филогенез В) Дәлелдеме С) Эмбриологиялық дәлел Д) Онтогенез Е) Өтпелі форма 3. Өліп біткен тірі ағзалардың қазынды қалдықтарына негізделген дәлелдеме. А) Эмбриологиялық В)Палеонтологиялық С) Анатомиялық Д) Генетикалық Е)Биогеографиялық 4.Хромосомалардың құрлысын, саны мен мөлшерін салыстыруға негізделген дәлелдеме. А) Генетикалық В) Эмбриологиялық С) Палеонтологиялық Д) Биогеографиялық Е) Анатомиялық 5. Адамда неше жұп хромосома болады. А) 48 В)21 С) 48 Д) 17 Е)23 6. Адамның хромосомаларының мөлшері мен пішіні ғана емес, реңінеде бір-біріне сай келетін қай жануардың хромосомасы А) тышқан В) маймыл С) Шегіртке Д) Жылқы Е)Балық 7. Ұқсас қызмет атқаратын, бірақ құрлысы мен шығу тегі басқа мүшелер. А) Гомологиялық В) Анатомиялық С)Аналогиялық Д)Эмбриологиялық Е) Генетикалық 8. Көпжасушалы организмдердің барлығы қандай жұмыртқа жасушасынан жетіледі? А) Ұрықтанбаған В) Ұрықтанған С)Жартылай ұрықтанған Д)Толық түрленген Е) Толық емес түрленген 9.Ағылшын ғалымы А.Р. Уоллесь неше биог

Биология кітабы

Сабақтың ортасы

30 мин

4 мин

Жаңа сабақ.

«Популяция» ұғымы лат. populus - халық деген мағынаны білдіреді. Бұл терминді алғаш рет дат генетигі В.Л.Иогансен қолданды. «Популяция» ұғымы биологияда негізгі ұғымдардың бірі, ал популяцияны генетикалық, эволюциялық және экологиялық тұрғыдан зерттеу жұмыстары ерекше бағытқа - популяциялық биологияға бірігеді. Популяциялық экология немесе демэкология осы бағыттың бір бөлігі болып табылады.

Жаңа сабақты бекіту.

1.Түр дегеніміз не? (түр-тірі ағзалар жүйесіндегі негізгі құрылымдық өлшем бірлігі)

2.Түр ұғымының негізін қалаған ғалым(К.Линней)

3.Қазіргі заманғы түсінік бойынша түр дегеніміз(Бұл сыртқы белгілері мен тіршілік әрекеттерінің үдерістері бойынша ұқсас ,біркелкі жағдайларға мұқтаж, белгілі аумақта топтасып-популяция түрінде мекендейтін және өзге түрлермен будан түзбейтін дарақтардың тобы)

4.Түрге тағы да қалай анықтама беруге болады

(Бұл төрт өлшем бойынша ұқсас дарақтар тобы)

5.Түрдің өлшемдерін атап айтыңдар

(морфологиялық, физиологиялық,генетикалық,экологиялық )

6.Морфологиялық өлшем дегеніміз не

(Бұл тірі ағзалардың сыртқы және ішкі құрылыстарының ұқсастығы)

7.Егіз – түрлер дегеніміз не

(Бұл сыртқы айырмашылықтары айқын білінбейтін жануарлар немесе өсімдіктердің мүлде дербес түрлері)

8.Егіз түрлер қалай айқындалып, ажыратылады?

(Оған биохимиялық талдау мен физиологиялық шамаластығын салыстыруды қолдану арқылы ажыратады)

9.Бүгінгі күні негізгі болып есептелетін түр өлшемі? (генетикалық)

10.Адам түраралық будандастыруда қандай кедергілерді жеңді

( биологиялық кедергіні)

11.Жануарлардың түр аралық будандарының ең басты ерекшелігінеде, мысал келтіріңіз ( ұрпақ бере алмауы)

12.Түрдің таралу аймағына табиғи жағдайлар жиынтығы қамтылатын өлшем (экологиялықі)

13.Түрлердің барлығы өзінің таралу сапасы бойынша неше топқа бөлінеді (2)