Түзету сабағы психология пәнінен 4-сыныпқа

«№ 1 жалпы білім беретін орта мектеп» КММ

4 сыныптар оқушыларына арналған есте сақтау,зейін және қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығулар.

Түзету-дамыту жұмыстарына арналған

Мектеп психологы: А.Е.Әбілахат

2018-2019 жыл

Есті сақтауды дамытуға арналған сабақтар.

Сабақ 1.

Мақсаты: Баланың өз бетімен іс-әрекетін, шапшаңдығын, бейнелі ойлау қабылетімен есте сақтауын дамыту.

Қолданылатын құрал-жабдықтар: қарындаш, ақ парақ, түрлі-түсті бояу қарандаш, фломастер.

Сабақ барысы.

Сәлемдесу. Балалар бір-бірімен сәлемдесіп болған соң оларға ойын ұсынылады. «Сәнді қимыл» ойыны. Әрқайсысы өз ойынан қимыл ойлап, бөлме ішінде ары-бері қимылды көрсетіп 2-3 минут жүреді. Кімнің қимылы сәнді? Назар аударғандары ұнаған қимылдарын салып, ойынды жалғастырады.

Сабақтың мазмұны.

1 жаттығу: «Бейнелі ойлауы мен сезімталдығын дамыту».

Мақсаты: Баланың бекйнелі ойлауын жетілдіру.

Жүргізуші: «Мен сендерге мысалдар айтамын, ал сендер әр айтылған мысал сайын көздеріңді жұмып, суреттен көріп оырғандай елестетіңдер».

*Елікке шабуыл жасаған арыстан.

*Құйрығын бұлғандатып тұрған ит.

*Көжеге түскен шыбын.

*Қараңғыда түскен найзағай.

*Сүйікті көйлегіне түскен дақ.

*Күн көзінде жалтылдаған тамшылар.

*Сүйікті ойыншығынды ұрлап бара жатқан досың.

Енді жоғарыда айтылған мысалдарды естеріңе түсіріп, ақ параққа жазып көрсетіңдер. Бұл жаттығуды қолдану арқылы баланың көру есін дамытуға болады.

Сергіту сәті. Көрініс: «Сорғыш және доп»

Мақсаты: жекелей бұлшық ет топтарын жаттықтыруға арналған. Ойынға екеу қатысады. Біреуі үлкен үрленген доп, екіншісі допты сорғышпен үрлейді. Денесі желге толған «доп» аяқтары бүгіліп, қолы, мойыны босап, өзін еркін сезінеді. Басы төмен салбырап, доп ауамен толық толтырылмаған. «Сорғыш» допты үрлей бастайды. Қолдың әр үрлеген қимылы сайын «с» деген дыбыс шығады. Ауа толған сайын қолдары денесінен алшақтап, басын жоғары көтереді. Доп дөп-дөңгелек болып үрленеді, шлангасын ағытып жібергенде күшпен «ш» деген дыбысы шығады.

Денесі қайта босаңсып, бастапқы қалпына келеді. Соңында ойыншылар орындарын ауыстырады.

Сабақ 2.

Мақсаты: Баланың қарым-қатынас дағдысын қалыптастыру, кеңістікте бағдарлауын дамытумен қатар зейінін, көру арқылы есте сақтауын дамыту.

Қолданылатын құрал-жабдықтар: қарындаштар, ақ парақ, түрлі-түсті қарындаштар мен таяқшалар, бояулар мен фломастер.

Сабақ барысы.

Сәлемдесу: сәлемдесу аяқталған соң баланың жігерлілік, табандылық сияқты қасиеттерін дамытуға байлаысты ойын ұсынылады. Балалар шеңбер жасап турады. Олардың арасынан уақытша ойыннан шыға тұратын баланы өздері таңдайды. Ұйымдастырушыны баланың рөлі – ортаға шығып, әртүрлі қимыл көрсетіп, қалғандары сол қимылды айнытпай қайталауы керек. Уақытша ойыннан шыққан бала қайтып келіп, шеңбер бойны тұрып, ұйымдастырушы баланың кім екенін анықтауға күш салады. Егер ол дұрыс танып, атаған жағдайда ойын аяқталады немесе балалардың қалауымен ойын жалғастырылады.

Сергіту сәті. Ойын: «Мен қайдамын?».

Мақсаты: кеңістікте бағдарлауын, есту арқылы қабылдауы мен көру есін дамыту, зейінін аудару.

Жүргізуші: Қазір мен сендермен мынадай ойын ойнамақпын. Сендердің араларыңнан біреу ізкесуші болып сайланады. Біз оның көзін байлаймыз. Ол бөлменің бұрышында тұрады, ал қалғаңдарын бөлменің әр жерінен орын аласыңдар. Балалар өз орындарын тауып болған соң ізкесуші балалардың біреуінің атын айтады. Сол бала тұрған орынан қозғалмастан маңайындағы кез-келген затты тоқылдатады. Ізкесуші дыбыстың шығуна байланысты өзі атын атаған баланың қай жақта тұрғандығын атайды. Дұрыс танып, атаса басқа бала ізкесуші болып сайланып, ойын ары қарай жалғастырылады.

2 жаттығу:

Мақсаты: көру есін дамытуға бағытталған.

Баланың алдына таяқшалар ұсынылады. Бұл таяқшалардан қандай да қарапайым денелер (үй, шаршы, үшбұрыш) жасауға болады. Бала назарын осы денелерге аударып, кейін құрастырылған денелерді жауып қойып, еске түсіруін сұраймыз. Бұл жаттығуды күрделендіруге болады (түрлі-түсті таяқшаларды қолдану арқылы). Бала түс бойынша таяқшалардың орналасу ретін еске сақтап, өз еркімен құрастыра алуы керек.

Келесі нұсқа: құрастырылған дене таяқшаларын санау арқылы баланың көру есі ғана емес, санау іскерлігі де жетіледі.

Сабақ 3.

Мақсаты: Баланың қарым-қатнас дағдысын қалыптастыру, көпшілік ортада өз-өзін ұстауын, өзіне - өзі сенімділігін арттыру және қорқынышын сейілту. Ес процестерін дамыту.

Қолданылатын құрал-жабдықтар: қарындаштар, ақ парақ, түрлі-түсті қарындаштар, бояулар мен фломастер.

Сабақ барысы.

Сәлемдесу. Балалар бір-бірімен сәлемдесіп болған соң ойын ойналады «Серіктер». Балалар бөлме ішінде еркін қозғалып жүріп, қай елге сапар шегетіндерін айтады. Бір – бірін естіген балалар қолдарынан ұстап, бірге жолаушылайық, деп бір мәмілеге келіп, өзара келіседі. Ойынның басты мақсаты да жол-жөнекей өзіне серік табу болатын.

Сабақ мазмұны.

Ойын: «Жазылмай қалған сөздерді орнына қой».

Мақсаты: еске сақтау ауқымын кеңейту.

Мысалы: қант, оқ, жәшік, балық, би, алмұрт. Кейін қатардан бір сөз алынып, сөздер қатары оқылады. Балалар қатардан түсірілген сөзді тауып айтуы керек және реттік санын сақұтауы керек. 3 рет қатардан басқа сөз алынып тасталады. Ал 4 рет қатардағы барлық сөздер алынып қалады.

Сергіту сәті. Ойын: «Тығылмақ».

Мақсаты: Бір-біріне жағымды әсер қалдыру, өзіні-өзі сенімділігін арттыру, қорқынышын сейілдіру.

Ойынның барысы: Балалар өз арасынан бір баланың көзін мықтап байлап, өздері бірінің қолдарынан бірі ұстасып өлең айтады. Соңғы сөзді айтып үлгерместен жан-жаққа бытырып қаша жөнеледі. Ортадағы көзі байланған бала оларды ұсауға кіріседі. Ұстап алға жағдайда көзін шешіп, ойынды басқа бала жалғастырады.

Ойын: «Бейнесіне қарай тану».

Мақсаты: Баланың байқағыштығын, еске сақтауын дамыту. Балалардың қалауымен топтан 5 бала таңдалынады. Біреуі жүргізуші болады. Қалғандары «көрермендер» болып, орындықтарға жайғасады. Олар жүргізушіге өздерінің сыртқы бейнелерін көрсетеді. Жүргізуші мұқият қарап, есіне сақтауға тырысады. Кейін жүргізуші олардың әрқайсысының бейнесін көргені бойынша салып береді.

Үйге тапсырма: Ата-аналарға баламен жұмыс жасау қажет. Есте сақтаудың әдістерін үйрету, мысалдар келтіру, әңгіме оқытып, мазмұндау сияқты тәсілдерді пайдалану.

Сабақ 4

Мақсаты: Баланың байқампаздығын, қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру, жаңалыққа ұмтылу сияқты қасиеттерін дамытумен қатар бейнелік есін, бұлшық еттерін жетілдіруге бағытталған.

Қолданылатын құрал- жабдықтар: ақ парақ, қарындаштар, бояулар, түрлі- түсті қарындаштар, фломастерлер.

Сабақ барысы .

Сәлемдесу. Ойын: «Айна»

Мақсаты. Қарым –қатынасын, байқағыштығын дамыту. Топ ішінен бір бала жүргізуші болады. Ол көз алдына көп айнасй бар дүкенді елестетеді. Жүргізуші бала шеңбер ортасында тұрады, ал балалар шеңбер бойында тұрады. Ол әртүрлі қимылдар көрсетеді., ал «айналар» сол қимылды қайталайды.

Ескерту: Жүргізушінің рөлін барлық бала ойнауға болады.

Сабақтың мазмұны.

3 жаттығу: Бейнелік ойлаудың тура және ұқсас түсінігі.

Мақсаты: Бейне арқылы түсінігін қалыптастыру. Жаттығу екі кезең бойынша өтеді. Осы кезеңде бала көрген бейнесін мықтап есіне қалтыра алмайды. Сондықтан оларға графикалық бейнелерді көрсетуді қолдану керек.

Психолог: «Мен айтқан сөздердің әрқайсысына сурет салып көріңдерші»

Баланың қандай да бір бейнені көру арқылы қабылдап, түйсіну тез әрі жылдам болады. Мысалы: бірқатар топталар үлгісі:

Топтама 1.

Жүк машинасы Ақылды мысық

Ашу Қорқақ бала

Қызықты ойын Қыңыр бала

Ағаш Мамыражай ауа- райы

Жаза Қызықты ертегі

Топтама 2.

Көңілді мереке Қуаныш

Қараңғы орман Ауру

Өкініш Шапшаң адам

Батылдық Қайғы

Саңырау кемпір Самал жел

Топтама 3.

Күмән Қызғаныш

Ерік күші Күн

Табыс Қорқыныш

Жылдамдық Қатал мінез

Адалдық Жақсы дос, жолдас

Екінші кезең мысалдар мен сөздерді ойда сақтаумен сипатталынады.

Сергіту сәті. Көрініс «Байланыс».

Балалардың біреуі жүргізуші болады. Ол бөлмеден шығып, кетеді, ал қалғандары жүргізушінің кім болғандығын табуы керек. Ол туралы мінезіне сәйкес сұрақтар қойылады.

Оның мінезі қандай жануарға ұқсайды?

Қандай өсімдікке ұқсайды?

Қандай тамақ, сусын ішіеді?

Қойылатын сауалдар әртүрлә болғаны дұрыс және жүргізушунің қиялына байланысты. Тек бір ғана ескерту. Баланың кескін- келбетіне байланысты сұрақтар қоюға болады.

Ойын: «Қиялдаған затты беру»

Мақсаты: байқампаздығын, бейнелі ойлауын дамыту. Мысалы: мысықты сипайды, доппен ойнайды. Заттың атауы дауыстап айтылмайды, тез қимылмен көрсетілінеді. Зат барлығының қолынан өтеді, әрбіреуі нендей зат берілгенін қолымен ұстап көріп, сезіне білуі керек.» мамықтай жұмсақ,мысық, тығыз доп). Бұл жаттығу есте сақтауды дамытуға арналған тамаша тәсіл.

Қоштасу.

Үйге тапсырма: Ата-анасымен бірлесіп берілген тақырып бойынша дамыту. Жұмыстарын жүргізу. Есте сақтаудың қарапайым әдістерін ұсыну. Мысалы: бала бірнеше секунд жазу үстелінде жатқан заттарға назар аударып қарап алып, жауып қойып есіне сақтағанын айтып беру т.б. Тағы бір қарапайым әдісті ұсынуға болады: балаға өзін фотоаппарат деп елестетіп, өзін қоршаған заттар мен адамдарды, ситуациялық жағдайларды суретке түсірдеп ұсыныс жасау. Осындай қарапайым әдістерді үйде баламен жасауға болады.

Сабақ 5

Мақсаты: Баланың байқампыздығын, зейінін дамыту, бейнелік ойлау қабілеттерін және есте сақтауын жетілдіру.

Құрал- жабдықтар: қарындаш, ақ парақ, балаларға арналған орныдықтар.

Сабақ барысы.

Сәлемдесу. Балалар бір-бірімен амандасып болған соң ойын ойналады.

Ойын бала белсенділігін дамытуға бағытталған.

Ойын: «Бастапқы жағдай», - деп аталады.

Мақсаты: байқампаздығын, зейінін дамыту.

«Балалар, мен сендерде сергіту жаттығуларын жасауға шақырамын. Әркім өз орындығын тауып орналассын. Менің нұсқауымен «Тұрыңдар» дегенде сендер жылдам орындарынан тұрып, «отырыңдар» дегенде отырулары керек. Барлықтарың бірге тұрып, бірге отыруға тырысыңдар».

Сабақтың мазмұны

3 жаттығу «Бейнелік ойлаудың тура және ұқсас түсінігі».

Мақсаты: Бейнелік ойлау қабілетін дамыту. Екінші кезеңі мысалдар мен сөздерді қағаз бетіне белгілемей ойда сақтауды дамыту.

Психолог: «Балалар, мен сөздерді оқимын, ал сендер осы сөздерді естеріңе сақтауға тырысыңдар және де осы жолы әр сөзге сурет салысыңдар. Ал қазір ақ парақ алып, сөздерді естеріңе түсіре отырып, жазыңдар».

Сергіту сәті. Көрініс «Шансорғыш пен шаң».

Мақсаты: есте сақтау қабілетін жетілдіру.

Жеке сөздерден құрастыру. Ойынға қатысушылардың әрқайсысы кезекпенен кез- келген сөзді айтады. Әркім өзінің ойлаған сөзін айтпас бұрын алдыңғы балалардың айтқан сөздерін қайталауы керек. Нәтижесінде жалпы бір оқиға немесе әңгіме шығуы керек.

Қоштасу.

Үйге тапсырма: Ата-анасымен бірлесіп берілген тақырып бойынша дамыту әдістерін жүргізу керек. Балаңызға карточкадан көрсетілген сандық қатарды көрсетіп, жазылған қалпында қайталауын сұраңыз. Кейін бұл қатар бір санман көбейеді. Бұл максималы сандық өлшемді бала қалай қайталай алады?

Сабақ 7

Мақсаты: Баланың қарым-қатынас дағдыларын, өзара топтық байланысын, есте сақтаумен және қабылдау қабілетін дамыту.

Қолданылатын құрал- жабдықтар: үлестірмелі материалдар, қарындаштар.

Сабақтың барысы.

Сәлемдесу. Балалар бір бірімен сәлемдесіп болған соң белсенді іс әрекетін дамыту мақсатында «Жануарлар» ойыны ойналады. Ойында балалар екі топқа бөлініп, әр топ бір- біріне жануарлар әлемінің көрінісін бейнелеп, кім қандай аңды көрсетіп тұрғандығын тауып жарысады.

Сабақтың мазмұны.

5- жаттығу «Баланың көзге көрінетін нәрсені сезінуі»

Мақсаты: Қабылдай отырып сезінуін жаттықтыру.

Жаттығуды орындау үшін ақ парақ, қарындаш, секундомер қажет. (Төмендегі суретте (28) 12 бейне көрсетілген). Балаға суреттің 1-ші қатарын көру ұсынылады. Қалғаны парақпен жабылады. 30 сек. өткен соң сурет толық жабылып, тек 1- ші қатардағы заттарды есте сақтағаны бойынша салады. Кейін салынған суретті үлгідегі суретпен салыстырады. Ары келесі қатарға өтіп, жұмыс жалғастырылады.

Сергіту Сәті. Ойын «Сәтті социаметрия».

Мақсаты: қысқа мерізім ішінде топ балаларының өзара қатынасын анықтау.