Ыбырай Алтынсарин туралы таныстырылым

• Ыбырай (Ибрагим) 1841 жылы қазан айының 20 – сында қазіргі Қостанай облысы, Қостанай ауданында дүниеге келеді. Үш-төрт жасында әкесі Алтынсарин қайтыс болып, атасы Балғожаның қолында өсіп, тәрбиеленеді. • Атасы Ыбырайды 1850 жылы қазақ-орыс мектебіне береді. 1857 жылы оқуын “өте жақсы” деген бағамен бітіріп шығып, 1859 жылдың тамызына дейін өзінің туған елінде тілмаштық қызмет атқарады. • 1864 жылы Торғай мектебіне мұғалім болып келеді.Ыбырай мектептегі сабақ пен тәрбие жұмысын сол кездегі орыс мектептері үлгісінде құрады. • 1876 жылы Ыбырай Петербург, Қазан қалаларына барады. Орыстың ағартушылық жүйесін, орыс агартушыларының еңбектерін зерттейді. Қазақ тілінде оқу құралдарын жасауды ойлайды. • 1879-1883 жылдар аралығында Торғай облысының төрт уезінде жаңа мектептер ашады. • Ыбырай қазақ қыздарын оқыту ісіне ерекше көңіл бөледі. Бұған ескішіл әдет- салттарға қарсы күрестің бір жолы есебінде қарайды. 1887 жылы Ырғызда қыздар мектебін ұйымдастыруы – оның ағартушылық аса зор еңбегі. • Қазақ даласында мектептер санының артуына байланысты Ыбырай мұғалімдер

• даярлайтын мектеп ашуды қолға алды. 1881 жылы Омбы қаласында тұңғыш мұғалімдер мектебі ашылды. • 1876 жылдан бастап “Қазақ хрестоматиясын” жазуға кірісті • 1879 жылы Орынборда бастырып шығарды. “Қазақ хрестоматиясы” балаларға арналған өлеңдер мен шағын әңгіме- новеллардан құрастырылды. Олардың бірқатарын өзі жазды, біразын сол кездегі орыс оқулықтарынан еркін аудырып алды. Хрестоматияға қазақтыңхалық әдебиетінің үлгілерін де іріктеп кіргізді. • 1880 – Ы. Алтынсариннің идеясымен Орынбор, Торғай қалаларында ер балаларға ағаш ұсталығын, ал қыз балаларға киім тігу үлгілерін үйрететін қолөнер және ауылшаруашылық мектептері ашылды • 1884 – Қазан қаласында “Шариат – ул – Ислам” деген кітапшасы араб графикасымен басылып шықьы. Онда құран сөзін қазақшалап түсіндіре алмайтын дүмше молдардың сауатсызлдығы сыналды. • 1889 жыл, 17 шілде – Қостанай қаласынан 3 шақырым жердегі Тобыл өзенінің бойында, “Инспектор” көлінің жағасындағы өз үйінде, 48 жасында, өкпесіне суық тиіп қайтыс болды

Ыбырай Алтынсарин

Қазақтың әйгілі ағартушысы,

талантты ақын, балалар

жазушысы “Қазақ хрестоматиясы”

1879 Қазақ балалары үшін

мектептер ашты

Мұғалімдер дайындайтын

училищелер

ашты

Өлеңдері: “Кел,

балалар ,

оқылық”, “Өзен”, “Ананың

сүюі”, “Өнер,

білім бар жұрттар”т.б.

Әңгімелері:

“Қыпшақ Сейітқұл”, “Бай

баласы мен жарлы баласы”,

“Әке мен бала”т.б.

Ыбырай өлеңдері мен әңгімелері балаларды өнерлі, білімді болуға,

еңбекті сүюге тәрбиелейді.