Жеті ата дәстүрінің тарихи және рухани маңызы

Жеті ата: тамырың ба, әлде тек тарих па?

«Жеті атасын білмеген- жетесіз» дейді қазақ. Бірақ осы бір қатқылдау естілетін сөздің астарында не жатыр? Расында, жеті ата шежіресін білмеу- рухани жұтаңдық па, әлде замана ағымына бейімделу ме? Бүгінгі ұрпақ үшін бұл ұғым ұлттық болмыстың кілті ме, әлде көненің көмескі естелігі ғана ма?

Жеті ата — бұл тек шежіре емес, қазақ халқының ішкі тәртібін, туыстық жүйесін, ұрпақтар арасындағы сабақтастықты қалыптастырған рухани негіз. Бұрын жеті атасын білу – тек тәрбие мен тектілік белгісі болса, бүгін бұл ұғымның орнын не басып жатыр? Ата-баба дәстүріне сүйеніп өмір сүретін қоғам мен жаһандану үдерісінде өткенін ұмытқан ұрпақтың арасы күн сайын алшақтап бара жатқандай. Осы мақалада жеті ата ұғымының тарихи мәні мен бүгінгі маңызын саралап, оның ұлттық санадағы орнын анықтауға тырысамыз.

Қазақ үшін жеті ата- жай ғана дәстүр емес, тұтас бір өмір сүру ережесі болған. Бұл жүйе ұрпақтың тектілігін сақтап, қан тазалығын қорғаудың ең табиғи әрі даналыққа толы жолы еді. Жеті атаға дейін қыз алыспау- биологиялық тұрғыдан да, рухани тұрғыдан да ұлттың болашағына бағытталған шешім. Осы арқылы туыстық шекара нақты айқындалып, рулық байланыстар жүйеленді. Көшпенділер қоғамында бұл ұғым ішкі тәртіп пен ұйымшылдықтың негізін қалаған. Әр адам өзінің қай рудан шыққанын, жеті атасының кім болғанын, тіпті олардың қайда жерленгеніне дейін білетін. Бұл шежіре ғана емес- ұлттың ішкі рухани коды, өзін танудың бастауы еді. Баланың жастайынан өз тегін танып өсуі- оның бойында ұлттық сананың қалыптасуына жол ашатын басты құралдардың бірі болды.

Қазір урбанизация мен жаһандану жеті ата ұғымының маңызын біртіндеп көмескілендіріп барады. Қалалық өмірде өскен көптеген жастар өз шежіресін білмейді, кейбірі тіпті оған аса мән де бермейді. Жеті ата туралы сұрақ көбіне тойда немесе салт-дәстүр сөз болғанда ғана қозғалады. Иә, бүгінде жеті атасын білмеу ұят саналмайды. Бірақ бұл- жай ғана ұмыту емес, ұлтпен арадағы рухани байланыстың әлсірегенін білдіреді. Өзінің кімнен тарағанын, қандай рудан екенін білмейтін ұрпақ- тамырынан ажырап қалған ағаш…