Жүйке жүйесінің құрылысы мен қызметі презентациясы

Сабақтың тақырыбы : Жүйке жүйесінің құрылысы мен қызметі

Сабақтың м ақсат: Жүйке жүйесінің қызметі мен оның құрылымдық компонентерінің атау

Жүйке жасушасының құрылымдық компоненттерін анықтау

Жүйке жүйесі

Жүйке жүйесі ( нервная система ) - адам мен жануарлар организмдерінің қоршаған ортаға бейімделуін реттейтін жүйе . Жүйке жүйесін зерттейтін морфологияның бөлімін гр neurologia ( грек, neuron — жүйке , жүйке жасушасы ; logos — ілім ) деп атайды . Жүйке жүйесінің қызметтері рефлекстер арқылы іс жүзіне асады .

Барлық мүшелер мен мүшелер жүйесінің бірімен-бірінің байланысы үйлесімді жұмыс істеуін басқарады . Мысалы , адам жүгіргенде аяқ бұлшықеттерінің жұмысы күшейетіндіктен , зат алмасу үдерісі қарқынды жүреді ; тынысалу мен жүрек соғысы жиілейді ; қан аз баратындықтан , асқорыту мүшелерінің жұмысы баяулайды .

Жүйке жүйесі ағза мен сыртқы ортаның байланысын қамтамасыз етеді . Сыртқы ортаның әр түрлі құбылыстарынан қорғану әрекеті адамның жүйке жүйесінің әсерінен болады . Мысалы , жақын келген көлікті ( машина, трамвай, троллейбус және т. б.) өтіп кеткенше тоқтап күтіп тұру ; аса ыстық немесе суықтан қорғану ; денені зақымдайтын заттарға жоламау және т. б. Адамның ойлауы , саналы мінез-құлқы жүйке жүйесінің күрделі дамуына тәуелді ( бағынышты ).

Жүйке жүйесінің маңызы

Жүйке денедегі мүшелердің жұмысын реттейді . Мысалы , жүрек пен бұлшықеттердің жиырылуы ; сүйектердің қозғалысқа келуі ; тер, сілекей , сүт , қарын сөлінің бөлінуі және т. б. Осы әрекеттердің барлығы да тікелей жүйке жүйесінің қатысуымен жүреді .

Адам денесінде болатын жүйке жүйесі жүйке ұлпасынан түзіледі . Жүйке ұлпасының негізін жүйке жасушалары құрайды . Жүйке жасушалары - нейронның денеден , ұзын және қысқа өсінділерден тұратыны сендерге жүйке ұлпасынан таныс . Нейронның денесінде цитоплазма мен ядро болады . Ұзын өсіндісі - аксон ми мен жұлынның дененің кез келген бөлімімен байланысуын қамтамасыз етеді . Аксонның сырты май текті ақ қабықшамен қапталған . Бұлар шоғырланып ми мен жұлынның ақ затын түзеді . Нейронның тарамдалған көптеген қысқа өсінділері - дендриттердің сыртында ақ қабықша болмайды . Бұлардың жиынтығы мен нейронның денесі сұр зат түзеді . Нейронда ұзын әрі тарамдалмаған (тек ең ұшы сөл ғана тарамдалады ) бір аксон болады . Нейронның денесіне қозу (хабар, сигнал) дендриттер арқылы келеді .

Құрылымы мен қызметіне қарай нейрондар 3 топқа бөлінеді :

1 . сезгіш ( қозу шеткі мүшелерден орталық жүйке жүйесіне өтеді );

2. байланыстырғы ш - козуды сезгіш нейрондардан қозғалтқыш нейрондарға өткізеді ;

3. қозғалтқыш - қозуды орталық жүйке жүйесінен бұлшықеттер мен ішкі мүшелерге өткізеді .

Жүйке жүйесі