Жылулық қозғалыс, броундық қозғалыс және диффузия

Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі

8.3А.Жылу құбылыстары.

Мектеп: Максим Горький.

Күні

Мұғалімнің аты-жөні: Алимкулова.К

Сынып: 8

Қатысқандар:22

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы:

Жылулық қозғалыс, Броундық қозғалыс, диффузия

Осы сабақта қол жеткізетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.3.1.1 – Молекула – кинетикалық теорияның негізгі қағидаларын дәлелдейтін мысалдар келтіру және тәжірибені сипаттау.

Сабақ мақсаты:

Молекула – кинетикалық теорияның негізгі қағидаларын дәлелдейтін мысалдар келтіреді

Тәжірибе жасайды.

Тәжірибе нәтижесін салыстырады.

Ойлау дағдыларының деңгейі.

Білу, түсіндіру, қолдану

Бағалау критерийлері

1.Жылулық қозғалыс,Броундық қозғалыс,диффузияға анықтама береді.

2.Молекула-кинетикалық теорияның негізгі 3 қағидаларын айтады.

3.Диффузия құбылысына тәжірибе жасайды

4.Тәжірибе нәтижесін салыстырады.

Тілдік мақсаттар:

Лексика мен терминологияны пайдаланып,диалогта өз ойын айта алады.

Пәнге қатысты лексика мен терминология:Диффузия, Броундық қозғалыс. Молекула, атомдар.Жылулық қозғалыстар.

Диалог/ жазылымға қатысты пайдалы сөз тіркестері:заттың ең ұсақ бөлшегін ....... деп атаймыз.

Латын тілінен аударғанда жайылу,таралу сөзі .......

Молекулалардың ретсіз қозғалысын ........ деп атаймыз

Зат ..... күйден тұрады.

Пішіні сақталмайды, көлемі сақталады...... күйінде

Құндылықтарға баулу

Еңбек және шығармашылық ынтымақтастық, өмір бойы білім алу сабақтың мазмұны арқылы дарытамын.

Пән аралық байланыс

География,биология, экология.

Алдынғы білім

Заттың үш күйін және қасиеттерін, диффузия, энергия түрлерін біледі.

Сабақ барысы:

Сабақтың жоспарланған кезендері

Сабақта жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы :

7 минут

Ұйымдастыру кезеңі: Сәлемдесу, түгендеу.

Оқушылардың назарын сабаққа аудару: оқу құралдарын дайындауды ескерту,

«Молекула» санын айтып тренинг арқылы оқушыларды топқа бөлу.. Оқушылар сыныптың бос жеріне жиналады.Ойынды жүргізуші «Молекула1,2,3»деп дауыстағанда,олар бір-бірімен араласып,әрлі берлі жүруі керек.3- топқа бөлемін.

МКТ-ның негізгі мақсатын түсіндіру,бағалау критерийларын жасап тарату.

Алдыңғы білімді . « Сұрақ – жауап» әдісі пайдаланып есеке түсіру.

Топтық сұрақ

1.Атом дегеніміз не?

Жауабы.Атом – химиялық элементтің қасиеттерін бойына сақтаған ең кіші 2.Молекула дегеніміз не?

Жауабы.Молекула – химиялық элементтің қасиеттерін бойына сақтаған оның ең кіші бөлшегі.

3.Молекула-кинетикалық теорияның негізгі қағидаларын ата?

Жауабы.

1 Барлықденелермолекулалардан (атомдардан) тұрады;

2 Молекулаларүздіксіз бей - берекетқозғалыстаболады,

3 Молекулалардың(атомдардың) арасындатартылыскүшіжәнетебукүшіәрекететеді

Сабақтың ортасы:

25 минут

«Идеал» белсенді оқу әдісі қолданылады

Тапсырма оқулық мәтінімен жұмыс

1) Жылу құбылыстары

Денелер үнемі қозғалып тұратын молекулалардан құралады. Ал, әрбір жеке молекулалардың

қозғалысын – механикалық қозғалыс деп атаймыз.

Механикалық қозғалыста жеке молекуланың жүрген жолын және қозғалыстың υорт орташа

жылдамдығын анықтап, сол молекуланың дененің басқа молекулаларымен соқтығысуын да көз

алдымызға елестетуге болады.

Барлық молекулалардың тұтас алғандағы қозғалысы бұдан да күрделірек (1см3 суда - 3, 34*1028

молекула бар)

Механикалық құбылыстардан кейінгі құбылыстар – жылу құбылыстары.

Олар денелерді қыздыру немесе суыту, яғни олардың температурасын өзгертумен байланысты.

Бұл процестер денелердің кейбір қасиеттерін өзгертеді. Жылулық процестердің жүруі заттың

құрылысымен тығыз байланысты.

Газ, сұйық және қатты тәрізді кез келген дене қарқындылығы температураға байланысты болатын

ретсіз (хаосты) қозғалыстағы сансыз көп молекулалардан тұрады. Кей жағдайда дененің

молекулалық құрылысы ескерілмей термодинамикалық әдіс арқылы зерттеледі(жылу+күш).

2) Жылулық қозғалыс

Жылулық құбылыстарын түсіндіру үшін ғалымдар ұзақ уақыт бойы еңбек етті (М. Ломоносов, Р.

Джоуль, Дж. Максвелл, Л. Больцман).

Молекулалардың ретсіз қозғалысын жылулық қозғалыс деп атайды. (Желсіз тынық ауадағы

Түйдектелген шіркей).

3) Броундыққозғалыс

Молекулалардың ретсіз қозғалысының нәтижесі броундық қозғалыс болып табылады.

Суда қалқыған өсімдік спорасының қозғалысын бақылаған ағылшын ботанигі Р. Броунның

Құрметіне осылай аталған. Спораның бөлшектері ұсақ болған сайын жылдамырақ қозғалған.

Оларды көзге көрінбейтін қандай да бір күштер үнемі қозғап тұрғандай болады. Ал температура

Артқан сайын олардың қозғалысы үдей түседі.

Броун осындай құбылысты ашса да, оның не себептен болатынын түсіндіре алмады.