Жылуөткізгіштік тақырыбына сабақ жоспары 8 сынып

Ы.Алтынсарин жалпы орта мектебі

Пән мұғалімі: А.Джарылкапова

Сабақтың аты

§6.7 Конвекция. Сәулелік жылу алмасу сабақ 5

Жалпы мақсаты

Конвекция. Сәулелік жылу алмасу жайлы мағлұмат беру

Конвекция. Сәулелік жылу алмасу жайлы күнделікті өмірде қолдана білуге үйрету

Топта бағалай білуге баулу

Күтілетін нәтиже

Конвекция. Сәулелік жылу алмасу жайлы мағлұмат алады

Конвекция. Сәулелік жылу алмасу жайлы күнделікті өмірде қолдана білуге үйренеді

Әдіс – тәсілдер

Топтық, жұптық жұмыстар, ОҮБ, АКТ: электронды орта, саяхат сабақ

Мұғалімнің іс- әрекеті

Оқушының іс- әрекеті

Уақыт

1 қадам. Ұйымдастыру

2 мин

1 мин

1.Топқа бөлу

2. топ арасында сенімділік ахуалын қалыптастыру, қарым- қатынасты дамыту мақсатында «Өз үйіріңді тап» жаттығуын орындау

3. Аялдамаларды таныстыру

(Әрбір аялдаманың тапсырмасын орындау арқылы ұпай жинау)

1.Суреттерді құрастыру арқылы топқа бөлінеді.

2. оқушыларға құмырсқалардың түрі жазылған парақшалар таратылады, өздеріне байланысты түрлерге топтасып мәнін түсіндіреді.

3.Аялдамалармен танысады

2 қадам. Қызығушылығын ояту

10 мин

10мин

1 1) Дененің ішкі энергиясын кандай әдістермен езгертуге болады?

2) Қандай белгілері бойынша...

а) ішкі энергияның артқанын ...

б) ішкі энергияның кемігенін ... білуге болады?

3) Баллондағы ауаны сорып алғаннан кейін қалған аузының ішкі энергиясы неліктен кемиді?

4) Ішкі энергияның жұмыс істеу барысында: үйкеліс, соғу, сығу кезіндеөзгеруіне мысалдар келтіріңдер,

5) Жылы бөлмеге даладан аузы тығындалған бөтелкені енгізеді. Біраздан соң бөтелкенің тығыны ұшып кетті.Неліктен?

6) Резина доп қандай да бір биіктіктен қүлады.Жерге соғылғаннан кейін қайтадан жоғары көтерілді.Осы кезде энергияның кандай түрленулері жүрді? Неліктен доп бастапқы биіктікке көтерілмейді?

Жылу өткізгіштік дегеніміз не?

Жылу өткізгіштігі нашар қандай заттарды білесіңдер?

Қандай заттар жылуды жақсы өткізеді?

Заттардың жылу өткізгіштігінің әр түрлі болу себептері неде?

Талқылау үшін сұрақтар беріледі (2 минут)

Конвекция дегенді қалай түсінесіңдер?

Күннен сәуле жерге қалай беріледі деп ойлайсыздар

1. Оқушылар топпен тапсырмаларды орындайды.

2. Оқушылар тапсырманы топпен орындайды.

3 қадам. Жаңа сабақ Мағынаны тану

7 мин

1 «Өмір ағашы» әдісі

1-топ . Жылу берілу түрлері.

2-топ . Жылу өткізгіштік

3-топ . Конвекция.

4-топ Сәулелік жылу алмасу

Оқушылар тапсырманы топпен орындайды.

Сұйықтың немесе газдың макрокөлемдерінің бір-біріне қатысты қозғалуын конвекция деп атайды. Егер конвекция температурасы әр текті ортада орындалатын болса, ортаның макрокөлемдерінің ( бөлшектерінің) орын ауыстыру нәтижесінде жылу алмасу пайда болады.

Жылудың конвекциямен тасымалдануына жылу өткізгіштік әр қашан ере жүреді. Мұндай біріктірілген процесс конвективтік жылу алмасу деп аталады.

Техникада көбінесе сұйық (газ) ағыны және қоршаған қатты денелер беттерімен конвективтік жылу беріліс деп аталатын жылу алмасу процесі кездеседі.

Бұл процес сұйықтың (газдың) қозғалу сипатымен байланысты.

Пайда болу табиғаты бойынша сұйықтың (газдың) екі түрлі қозғалуын айырады- еркін және еріксіз.Еркін деп сұйықтың немесе газдың қыздырылған және суық бөлшектерінің тығыздықтары айырымы нәтижесіндегі пайда болатын қозғалысты айтады. Еріксіз қозғалыс (конвекция) сыртқы механикалық қоздырушылар (насостар, желдеткіштер ж.т.б) әрекетінен пайда болады.

Сұйықтың (газдың) ағыны ламинарлы немесе турбулентті тәртіппен қозғалады.

Ламинарлы тәртібіне қозғалысжайбарақат өтеді, сұйықтың қабаттары араласпай, бір-біріне параллельді қозғалады. Турбулентті тәртібінде сұйықтың қозғалысы бейберекет, құйынды болады. Дененің беті мен сұйық (газ) ағыны арасындағы конвективтік жылу берілік процестің қарқындылығын конвективтік жылу беру коэффициент a k( Вт/(м2.К)) сипаттайды.

Жалпы жағдайда ak коэффициенттің мәнісі дененің (каналдың) пішініне, оның геометриялық өлшемдеріне, сұйықтың (газдың) қозғалу жылдамдығына, ағыс тәртібіне, сұйықпен қабырғаның температураларына және ағынның физикалық қасиеттеріне тәуелді болады. Конвективтік жылу алмасу кезіндегі беттен сұйыққа берілетін жылу ағыны Ньютон-Рихман теңдеумен есептеледі.

Qк = a к F ( tб - tсу) (30)

мұнда Ғ- жылу алмасатын беттің ауданы, м2,

tб - дене бетінің температурасы, 0С,

tсу - сұйықтың (газдың) температурасы, , 0С.

Күрделі жылу алмасу және жылуды алып беру.

Нақты жағдайлардың көбінде жылу өткізгіштік, жылудың конвекциясы және сәулеленуі қатарөтеді, яғни күрделі жылу алмасу орындалады. Мысалы, қазан қондырғының ошағындағы ыстық газ ағыны мен қабырға арасындағы жылу алмасу. Мұндай жағдайда жылу алмасудың қарқындылығын жылу беріліс коэффициеттердің қосындысымен бағалайды:

a = aк + aл. (31)