9 сынып қазақ тілінен тіл мәдениеті бойынша сабақ жоспары

Бекітемін: ӘБ жетекшісі А.М.Калиева

Әдістемелік тақырыбым: АКТ мүмкіндіктерін қолдану арқылы оқушылардың лексикалық қорын дамыту

САБАҚ: 3-4

Мектеп: Петропавл қ. ХББ НЗМ

Күні: 24-29.09.2018

Мұғалімнің аты-жөні: Е.К.Едрисов, Ж.К.Канафина, А.Б.Камырова

Сынып: 9 Т2

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

2-бөлім: Тіл және жазу мәдениеті

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

9.А1. Тұрақты тіркестер мен көркемдегіш (теңеу, эпитет) құралдарды қолданып, ауызша мәтіндер құрау

9.О5.Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді қолдана отырып, мәтінге өзгеріс енгізу, ерекшеліктерді бақылау.

Сабақтың мақсаттары

Ауызша мәтіндер құрауда тұрақты тіркестер мен көркемдегіш (теңеу, эпитет) құралдарды қолдану;

Мәтінге өзгеріс енгізу

Бағалау критерийлері

Тұрақты тіркестер мен көркемдегіш (теңеу, эпитет) құралдарды қолдана алады;

Мәліметтерді жинақтап, мәтін құрастыра алады.

Құндылықтар

Оқушылар топтық жұмыс арқылы бір-бірін құрметтеуге, ынтымақтастыққа үйренеді.

АҚТ қолдануы

Сабақ барысында слайдтар көрсету арқылы сабақ меңгеріледі. Ақпаратты визуалды қабылдауға дағдыланады.

Тілдік мақсаттар

Лексика-грамматикалық минимум:

Емле, жан-жақты, түркі

Кілттік дағды

Сыни тұрғыдан ойлау

Осыған дейін меңгерілген білім

Әңгіменің композициялық құрылымын меңгерген, кейіпкерлердің бейнесін аша алады.

Жоспар

Жоспарланатын уақыт

Жоспар бойынша орындалуы тиіс іс-әрекеттер

Дереккөздер

Сабақтың басы

2 минут

Оқу мақсаты мен бағалау критерийлері таныстырылады.

Сабақтың ортасы

3 минут

5 минут

10 минут

15 минут

Сыныптық жұмыс

Теңеу мен эпитеттің жасалу еске түсіреді.

Теңеу - затты, нәрсені, құбылысты немесе заттың, нәрсенің, құбылыстың белгісін, қасиетін, сапасын көрсететін көркемдік ұғым. Теңеу -дай, -дей, -тай, -тей жұрнақтары жалғану арқылы жасалады. Мысалы: Асқар таудай, дардай.

Эпитет (грек. epіtheton – қосымша) – заттың, яки құбылыстың ерекшелігін, сыр-сипатын бейнелі түрде танытатын поэтикалық және стилистикалық ұғым, экспрессивті айқындаушы сөз. Мысалы, қазақ поэзиясында “алтын” сөзі эпитет ретінде көп қолданылады. Оның мағынасы да сан алуан:

түсті (алтын күз);

әдемілікті (алтын қасықтай); Бұл эпитет-теңеу

құтты мекенді (алтын бесік – туған жер, алтын аймақ);

атақ-дәрежені (алтын жаға);

қазына-байлықты (алтын сандық);

жаны таза, адамгершілігі мол кісіні (алтын адам, алтын кісі) білдіреді.

Эпитет көбінесе сын есім, үстеу, зат есім, етістіктен жасалады.

Сыныптық жұмыс

Мұғалім тұрақты тіркестер туралы түсінік береді

Тұрақты сөз тіркесі, фразеологиялық тіркес – екі немесе одан да көп сөздердің тіркесуінен жасалып, бір ұғымды білдіретін бейнелі сөздер тобы.

Тұрақты сөз тіркесінің құрамындағы сөздер өздерінің дербес мағыналарынан ажырап, жеке-дара сөздерге балама ретінде жұмсалады, олардың тіркестегі мағынасы жеке тұрғандағы мағынасына сай келе бермейді (көре алмау – қызғану; іші күю – өкіну, т.б.) тұрақты сөз тіркесі бірнеше топқа жіктеледі: идиомалық тіркестер немесе идиома(қабырғаңмен кеңес, ешкімнің ала жібін аттама); мақал-мәтел (Ел үмітін ер ақтар, ер атағын ел сақтар; Өнерлінің өзегі талмас).

Тұрақты сөз тіркесі қатарына бұлардан басқа екі кейде одан да көп сөздердің қатар жұмсалуынан жасалып, бастапқы мағынасын сақтай отырып, бір ұғымды білдіретін тіркестер (лексикалық тіркестер) де кіреді. Мысалы, қол қою, көз салу, қол ұшын беру, т.б.

Жұптық жұмыс

Төмендегі кесте жұптарға таратып беріледі. Жұптар синонимдер мен антонимдерді өз орнына қояды.

Сөз

Синонимі

Антонимі

Білімді

көзі ашық

әліпті таяқ деп білмеу

Жас

он екіде бір гүлі ашылмаған

асарын асап, жасарын жасаған

Батыр

жүрегінің түгі бар

су жүрек

Алыс

ит өлген жер

тиіп тұр

Момын

қой аузынан шөп алмас

иненің көзінен өткендей

Дос

жұлдызы жарасқан

жұлдызы қарсы

Туылу

дүние есігін ашу

дүниеден өту

Ұнату

жаны құмар

жаны қас

Тату

арасынан қыл өтпеу

ала ауыз

Қуану

екі езуі екі құлағына жету

зәресі кету

Жомарт

қолы ашық

аузын қу шөппен сүрту

әдемі сөйлеу

сөздің майын тамызу

сөзі түйеден түскендей

«Ф» Үлгі кестемен салыстыру арқылы бағаланады.

Топтық жұмыс

«Еркін микрофон» ойыны.

Оқушылар шеңбер бойымен тұрып, «Сөз қадірін білмеген, өз қадірін білмейді» деген халық даналығы бойынша жоғарыда берілген тұрақты тіркестер мен көркемдегіш құралдарды пайдаланып даналық сөздегі ойды тарата отырып түйінді ой айтады.

«Ф» Ең үздік жауап таңдалады.

Бағалау критерийі

Дескрипторлары

Тұрақты тіркестер мен көркемдегіш (теңеу, эпитет) құралдарды қолдана алады;

Тұрақты тіркестердің ерекшелігін түсінеді;

Теңеу мен эпитеттердің ерекшелігін түсінеді;

Ауызша мәтін құрастыруда орынды қолданады.

Слайд

Сабақтың соңы

5 минут

Рефлексия

«Телеграмма» әдісіСабақ соңында 10-15 сөзден тұратын осы сабақ туралы ата-аналарына телеграмма жазу ұсынылады. 2-3 минут телеграмма құруға беріледі, содан соң барлығы өз телеграммаларын оқып жалпы қорытынды жасалады..

Сабақтың басы

3 минут

Оқу мақсаты мен бағалау критерийлері таныстырылады.

Сабақтың ортасы

5 минут

20 минут

7 минут

Оқылым алды тапсырма

Cыныптық жұмыс

Cөздікпен жұмыс жүргізу.

Жаңа сөздерді суреттермен сәйкестендіру

жазу-сызу

оң қанатынан

тостаған