Бөлшектерді дефектоскоптау бойынша конспект

Бөлшектерді дефектоскоптау

Магнит-ұнтақтық дефектоскопия және магниттік бақылаудың басқа да әдістері. Бұл әдіс тұтастықтың бұзылуына байланысты магнит өрісінің бақылау нысандарының бетіне шығу орындарындағы магнит (темір) ұнтағы бөлшектерінің тартылысына негізделген. Магнит өрісінің күштік сызықтары ферромагниттік нысандардан өте отырып, қандай да бір ақаумен кездескенде оны бүгіп өтуге тырыса отырып бұрмаланады. Магниттік күш сызықтарының домбығуы болып өтеді, магниттік жайылу өрісі түзіледі. Бұл құбылыс магнит өрісінің біркелкі еместігінен жүреді, өйткені, кез-келген ақау магниттік ағынға қарсыласа отырып, нысанның берілген учаскесінің магниттік өткізгіштігінің төмендеуіне әкеледі.

11-сурет. Магнит өрісінің жарық аймағындағы бойлық Нх және перпендикуляр Нz құраушылары

Нысан бетінде ақау болған жағдайда күштік сызықтар жергілікті магниттік жайылу өрістерін түзеді және тиісті оң және теріс белгілі шектелген магниттік полюстер пайда болады, осылайша ақаудың тұрған орнын анықтайды. Күш сызықтарының жарық арқылы өтуі магнит өрісінің жарық аймағындағы кернеулілігінің бойлық және перпендикуляр құраушыларының пішінімен сипатталады (11-сурет). Бұйым бетіне қарағанда бойлық құраушы жарық ортасында, ал перпендикуляр құраушы жарық шетінен біршама алысырақ жерлерде ең жоғарғы мәнге ие болады және нөл арқылы оның центріне өтеді.

Айқын байқалған немесе магниттік ағынға қарасты көлденең бағытта тұрған ақаулар (мысалы, көлденең жарықтар) ағынға үлкен кедергі тудырады және интенсивті магниттік жайылу өрістерін түзеді, соның нәтижесінде осы ақаулардың табылуына мүмкіндік береді.

Магнитті ұнтақтық дефектоскопияда магниттелген нысандағы ақауды анықтау үшін ұсақ дисперсті форромагнитті ұнтақ қолданылады. Ұнтақ бөлшектері магниттік полюстер әсері аймағына тартылады және жарық пішіні бойымен білеуше түрінде орналасады.

Ұнтақ түсірудің құрғақ және сулы әдістері болады. Әдетте өңделмеген және тұрпайы өңделген беттреді тексру үшін құрғақ магнит ұнтағын қолданады. Жарықтардың қараңғы тұстарда жақсы көрінуі үшін кейбір кездерде ұнтақты сұр түске бояйды (құрғақ цинк тотығын немесе титанның қос тотығын қосады). Бақыланатын бетті ультракүлгін сәуледе тексеру кезінде ферромагниттік ұнтақ бөлшектері люминофор қабықшасымен қапталатын люминесцентті магнит ұнтағын қолданады. Кедір-бұдырлықтың жоғары класымен өңделген беттері бар тетіктерді бақылау үшін ұнтақтың сұйық негіздегі магниттік супензиясын (май, керосин, майдың керосинмен қоспасы, т.б.) пайдаланады.

Нысан соленоидта немесе электр-магнитте тұрақты немесе айнымалы ток өткен кезде (бойлық немесе полюстік магниттеу әдісі) электр-магниттік өрістің көмегімен не болмаса нысан немесе бөлшекпен қамтылатын өткізгіш арқылы ток өткенде (көлденең немесе циркулярлық магниттелу) магниттеледі. Бірінші жағдайда көлденең жарықтар, ал екінші жағдайда – бойлық жарықтар анықталады. Бойлық және көлденең магниттеуді бір мезгілде жүргізген жағдайда әртүрлі бағыттағы жарықтарды анықтауға мүмкіндік беретін тиімді (үйлестірілген) магнит өрісі пайда болады. Импульстік ток өткізілген жағдайда магниттеудің кез-келген әдісінде импульстік магнит өрісі түзіледі.

Дефектоскоптау әдістері ток тегі бойынша бөлінеді. Тұрақты токты пайдаланған жағдайда нысанда айталық, магниттеу көзін (мысалы, соленоидты) алып тастағанда жойылып кетпейтін қалдықтық магниттелу белгілері байқалады. Сынау жұмыстары қалдықтық өрісте өткізіледі.

Айнымалы токта магнит өрісі тек тексерілетін нысан тікелей магниттеу көзінің әсер ету аймағында болғанда ғана байқалады. Мұндай өріс үстеме (приложенный) магнит өрісі деп аталады. Бұл жағдайда күштік сызықтар өнім бетіне қарай ығысады да, беттік ақаулар қаттырақ білінеді.…