Доңғалақ ақауларының жіктелуі бойынша конспект

Доңғалақ жұптары ақауларының жіктелуі

Жолдың және жылжымалы құрамның өзара әрекеттесуі кезінде доңғалақтардың рельспен түйісу нүктелерінде контакттық кернеулер пайда болады. Бұл кернеулердің нәтижесінде доңғалақтар рельс үстімен қозғалғанда үйкелу беттерінің табиғи тозығы болады, сонымен қоса, олардың серпімді және пластикалық майысуы және болдырушылық бүлінулер болып өтеді.

Доңғалақ жұбының өсі үлкен статистикалық және динамикалық салмақ әсерімен жұмыс істейді және иілістің ауыспалы таңбалық кернеулерінің ықпалына түседі. Оған қоса, ол доңғалақтармен престік бірігу орындарында қосымша сығымдалу кернеулерін және доңғалақтардың сырғанау беттерінде және түйіскен жерлерде ақау болған жағдайда рельстен соққы алады. Осьтің жұмысбейімділігіне оны жасау және өңдеуде кеткен әртүрлі технологиялық қателіктер көп әсерін тигізеді. Осы факторлардың жиынтығы осьте жергілікті асқын кернеулердің туындауына себеп болады. Осындай кернеулер болдыру құбылыстарымен бірге жарықтардың пайда болуына әкеледі.

Белгіленген тозық мөлшеріне жеткеннен кейін немесе қозғалысқа қауіп төндіретін зақымданулар пайда болған кезде доңғалақ жұптарын пайдаланудан жөндеуге алады немесе инвентардан шығарып тастайды.

КСРО темір жолдарының техникалық пайдалану ережлері бойынша пойыз құрамындағы доңғалақ жұбы осінің кез келген бөлігіндегі көлденең жарығы бар, сондай-ақ жол мен жылжымалы құрамның қалыпты қозғалысын бұзушы тозықтар мен бүліністері бар вагон пайдалануға жіберілмейді. Осындай ақауларға: белгіленген мөлшерден үлкенірек сырғанау шеңберімен айналу, жалдың ең шектік ұйғарылған шамаға дейінгі тозығы, оның вертикал күйдегі кесіліп кетуі және үшкірленген жаншыма, доңғалақ құрсауының қалыңдығы мен ені ұйғарылған шамадан төмен, сондай-ақ жергілікті жіңішкеру, сырғанау бетіндегі сырғақтар, кертіктер, ұйғарылған шамадан тыс сақиналық түзілістер жатады. Қолданыстан сонымен қатар доңғалақтың кез келген бөлігінде жарықтар, осьте шамадан тыс бойлық жарықтар, мойыншалар мен ступицаастылық бөліктің алдының қажалуы, осьтің орта бөлігіндегі шектік үйкелісі, электродтан және электрлік пісіру сымынан қалған іздер, доңғалақтардың ішкі қырының ұйғарылған шамадан төмен немесе көп арақашықтығы, осьтегі доңғалақ ступицасының жылжып кетуі немесе әлсіреуі байқалған доңғалақ жұптары алынады.

Тұтастай құйылған доңғалақтардың ақауларына тозықтар, сырғанау бетінің ақаулары, жарықтары және сынулары жатады.

Доңғалақтың сырғанау бетінің тозығы табиғи, қалыпты тозу және тежегіш қалыбының ысқылау нәтижесі болып табылады. Әдепкі жағдайда біркелкі прокат пайда болады. Егер сырғанау беті металдың әр жердегі әркелкі құрамына байланысты, пластикалық деформацияларға бірдей емес қарсыласуға ие болса, немесе тежеліс кезінде қызу салдарынан біркелкі қарапайымдалмаса, не болмаса, бет ақаулары әртрлі жолмен дамитын болса, онда – біркелкі емес прокат түзіледі. Прокаттың әркелкі еместігінің белгісі – бұл сыртқы жиекке болатын жергілікті томпақтың, фасканың жіңішкеруі, фасканың майысуы, тербеліс жолының жергілікті кеңеюі. Доңғалақтарды оське симметриялы емес орнықтырғанда, доңғалақ диаметрінің едәуір айырмашылығы болғанда – арбашық рамасының бір жаққа қарай қисаюы…