Ежелгі түркілер туралы Қазақстан тарихы материалы

Қазақстан тарихы 7 сынып

Сабақтың тақырыбы: Ежелгі түркілер.

Сабақтың мақсаты:

«Түрік», «қағанат» атауларына түсінік беру, Түрік қағандығының коғамдық құрылысының ерекшелігін ашып көрсету және саяси тарихы мен шаруашылық жағдайы туралы түсінік беру: Түркі дәуірінің тарихы мен мәдениетін қазіргі Қазақстан тарихы мен мәдениетімен байланыстырып, оқушылардың тарихи ойлап, қорытынды шығара білу қабілеттерін, ой-өрісін дамыту.

Сабақтың түрі: Лекция

Әдісі: баяндау

Пәнаралық байланыс: география

Көрнекілік: 1.Түркі дәуірінің картасы.

2.Түркі дәуірінің ескерткіштерінің суреті.

З.Түркі қағандығының шаруашылығын, тұрмысын сипаттайтын суреттер.

Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасы.2-3 оқушыға Еділге тарихи тұлға ретінде берген мінездемесін дауыстатып оқытамын. Қалған оқушылар оны тыңдай отырып, өздерінің алып-қосатындары болса қосымша қосады. Одан параграфтың соңындағы қалған сұрақтар бойынша тексеріп шығамын. Осылайша үй тапсырмасын қайталап, оқушылардың өткен сабақта алған білімдерін тиянақтағаннан кейін жаңа тақырыпқа көшемін.

Жаңа сабақтың жоспары:

1. «Түрік» атауы.

2. Түріктердің көршілерімен саяси қарым-қатынасы.

3. Қағандықтың құрылуы.

4. Түрік қағандары.

5. Қағандық халқының кәсібі.

6. Түріктердің рухани мәдениеті.

Б.з-дың I мыңжылдығының орта шенінде Қазакстан даласында ірі этникалық өзгерістер басталды. Бұл дәуірді шартты түрде ежелгі түрік (ежелгі түркі) немесе көне түркі дәуірі деп атаймыз -деп, одан әрі ұлы даланың тұрғындары түріктердің шығу тегі туралы аңыздарға тоқталамын. Одан кейін тақтадағы картаның көмегімен түркілердің әр түрлі бағыттағы көршілерін және олармен қарым-қатынасына тоқталамын. Оқушыларға еске сақтауға ыңғайлы болуы үшін төмендегі сызбаны пайдаланамыз.

Ирандықтар

Тунгус-манчьжурлар

Қытайлықтар

Түркілер

Тохар тайпалары

Түріктер өздері мемлекеттің құру жолында осы тайпалармен бірде достық, бірде жаулық қарым-қатынастарда болғандығын сипаттай отырып, Түрік қағандығының құрылып, қуатты мемлекет дәрежесіне көтерілу кезеңдерін түсіндіремін. Осы кезеңде параграфтағы маңызды даталарға ерекше тоқталып, сабақ барысында олардың хронологиялық кестесін құру.

Маңызды даталар

Болған оқиғалар

Б.з-дың I мыңжылдығынын ортасы

Қазақстан даласындағы ірі этникалык өзгерістер.

542 жыл

Қытай деректеріндегі алғаш «түрік» атауының кездесуі.

У-ГУ ғасырларда

Орта Азияның тарихында түрік этносының жаңғыруы.

VI р-дың ортасына дейін

Түріктердің жужандарға бағынышты болуы.

551-555 жылдар

Жужандардың түріктерден жеңіліп, көп бөлігінің қырылуы.

551-744 жылдар