Халық педагогикасының қағидалары ашық сабақ

Маңғыстау жоғары көпсалалы «Келешек» колледжі

«КЕЛІСЕМІН» «БЕКІТЕМІН» Колледж әдіскері_________ «____» __________ 20____ ж.

Басшының ОІЖ орынбасары_________ «____» __________ 20____ ж.

Ашық сабақ

Тақырыбы: «Халық педагогикасының негізгі қағидалары және оның ғылыми педагогикамен байланысы» Пәні: Этнопедагогика Тобы: ББК 311-17 Уақыты: 17.09.2019ж.

Оқытушы: педагогика және психология

пәнінің оқытушысы А.С. Канатова

Ақтау – 2019 жыл Сабақтың тақырыбы: «Халық педагогикасының негізгі қағидалары және оның ғылыми педагогикамен байланысы» Сабақтың мақсаты:

1) тәрбиенің негізгі қағидаларының маңызы; халық педагогикасының мақсаттары мен міндеттеріне түсініктеме беру;

2) халық педагогикасының негізгі қағидалары және оның ғылыми педагогикамен байланысы;

3) келер ұрпақтың ақылды, намысқой, арлы, азамат болуға және еңбек сүйгіштікке тәрбиелеу. Сабақтың көрнекілігі: слайд, сызба, суреттер. Сабақтың түрі: ашық сабақ

Күтілетін нәтиже:

1) тәрбиенің негізгі қағидаларының маңызы; халық педагогикасының мақсаттары мен міндеттеріне түсініктеме алады;

2) халық педагогикасының негізгі қағидалары және оның ғылыми педагогикамен байланысымен танысады;

3) келер ұрпақтың ақылды, намысқой, арлы, азамат болуға және еңбек сүйгіштікке тәрбиелеуге көмектеседі.

Сабақтың барысы I. Ұйымдастыру барысы. – Студенттермен танысу. Қатысушыларды түгендеу. II. Үй тапсырмасын тексеру. 1. Этнопедагогика дегеніміз не? (Этнопедагогика – белгілі бір халықтың, тайпаның өзіне тән ерекшелігі бар дүниетанымдық, тәрбиелік, мәдени мұрасы. Этнопедагогика ғылымы екі саладан тұрады:халықтың ауыз әдебиеті мен салт дәстүрінен құралған ауыз әдебиеті ауыз әдебиеті және ұлттық тәлім – тәрбиенің жазу мәдениетіндегі көрінісі)

2. Халық педагогикасы мен этнопедагогиканың, халықтық психология мен этнопсихологияның өзара байланысы мен ортақтастығы қандай? (Академик Н.Г. Волковтың пікірінше, халықтық педагогиканың ерекшелігі: оның адам баласының дүниеге келген күннен бастап бірге жасасып келуінде; адамдардың қоғамды құруда, қошаған ортаны- табиғаты өзіне икемдеп игеруінде; еңбек тәрбиесінің алғашқы адамдар өмірінде басты рөл атқаратыны, тәрбиенің басқа түрлерінің кейін туғандығы, халықтық тәрбие жөніндегі қағидалары өмірлік тәжірибеге негіздеген эмприкалық білім болып келуі; оның ұлттар мен ұлыстардың жазу мәдениеті шықпай тұрған кезінде пайда болып, халық арасында ауызша тарауы, сондықтан да оны шығарушы авторларының аты-жөні халық жадында сақталмай, бүкіл халықтық мұраға айналып кетуі, халықтың ұрпақ тәрбиелеудегі озық тәжірибелері мен ой түйіндері сол халықтың ой-тілегімен, арманымен ұштасып келгендіктен, озық үлгілерінің мәңгі сақталып, ал тозығының біртіндеп тәрбие жүйесінен шығып қалуы; халық педагогикасы өнерге, еңбекке негізделгендіктен, үнемі жетілдіру, ұшталу үстінде болуы; сондай-ақ халық педагогикасының ғылыми жүйеге теорияларға құрылмай, жеке бастық тәрбиенің озық үлгілеріне және оның нәтижесіне

музыка өнерлерінде ой еңбегі мен дене еңбегі, ақыл-ой тәрбиесі мен еңбек тәрбиесінің бірге ұштасып келуінде) деп саралай көрсетіп келеді де, “халық педагогикасы ру, тайпа,ұлттар мен ұлыстардың ұрпақты тәрбиелеу тәжірибесінде негізделіп, халықтың тәрбие құралдары (салт- дәстүр, әдет-ғұрып, ойын түрлері, ауыз әдебиеті үлгілері)арқылы іске асыруға құрылса, ал этнопедагогика теориялық ойларға ғылымға негізделеді)

3. Қазақ этнопедагогикасы ғылым ретінде қалай дамып қалыптасты? (Ұлттық психологиялық құрылым мен ұлт мәдениеті арасында тығыз байланыс бар. Ұлттық психикалық ерекшелік ұлт мәдениетінің түрлерінен көрініс береді. Мысалы, біз ән күйлерді, билерді тыңдай отырып, немесе ою-өрнекті, зергерлік әшекей заттарды көріп, оның қай ұлтқа тән екенін бірден айырамыз. Ұлттық психологиялық құрылым ерекшелігі адамдардың әулеттік қарым- қатынасынан, киім-киюінен, спорттық ойын түрлерінен немесе ұлттық тұрмыстық салт-дәстүрлерден (келін түсіру, қыз ұзату, қонақ күту, өлік жөнелту рәсімдерінен т.б.), ұлттық тағам түрлерінен байқалады)

III. Жаңа сабақты түсіндіру. Тәрбиенің негізгі қағидалараның (принциптері) болуы заңды құбылыс. Халық педагогикасының негізгі қағидалары мыналар:

1. Келер ұрпақтың ақылды, намысқор, арлы, өміршең азамат болуын тілеу.

2. Баланы жастайынан еңбексүйгіш, елгезек азамат етіп тәрбиелеу. 3. Халық педагогикасында “бірінші байлық – денсаулық” деген ұғым өзекті орын алған. “Дені саудың жаны сау”, “Ас адамның арқауы”, “Ауру астан” деп рухани, материалдық байлықтың негізін жеке бастың, яғни тәннің саулығына байланысты қарастырған.

4. Халық педагогиасында адамгершілік қасиеттердібаланың бойына дарыту, ізгілікке, имандылыққа, адалдыққа тәрбиелеу, ар-ожданды қастерлеу басты қағида болып есептелген.

5. Гуманизм мен патриотизм – халықтық тәрбиенің басты қағидаларының бірі. “Отан от басынан басталады” деп ұққан ата- бабамыз от басының, ананың, рудың , отанның намысын қорғауды, қарттарға, ауру, кемтарларға көмектесуді, басқа ұлт өкілдерін сыйлауды отбасы тәрбиесінің өзекті принципі деп бағалаған.

6. Елді, жерді қорғайтын, еңбек ететін азамат болу үшін денені шынықтыру қажет.Халық педагогикасында “шынықсаң шымыр боласың” деп ой қорытқан ата- бабамыз ұлттық ойынға жаттықтырып үйрету.

7. Тіршіліктің тұтқасы, өмірдің шамшырағы өнер мен ғылым деп түсінген халқымыз жастарға “Өнерлі өлмейді”, “Білегі жуан бірді жығады, білімі жуан мыңды жығады”, “ Білім таусылмас кен, өнер өлмес мұра”, дегенді насихаттап, ертегі, өлең- жыр, мақал- мәтел, аңыз әңгімелер ұсынған.

8. Адам өмірі мәңгі табиғат құшағында өтетін болғандықтан, ата- бабамыз өз ұрпағын ағаш бесіктен жер бесікке жеткенше табиғи ортаны аялауға тәрбиелеп келген. Ол туралы әлденеше жұмбақ, өлең- жыр, ертегі, аңыздар шығарған.

Енді халықтық тәрбиенің осы басты қағидаларының ғылыми педагогикамен байланысы қандай дегенге келейік.

1. Халық педагогикасында тәрбие ісін баланың жас ерекшелігін ескере отырып жүргізуді талап еткен. Мәселен, «Ұлыңа бес жасқа дейін