Киім, сән және талғам бөлімі бойынша ашық сабақ 5 сынып

Пәні қазақ тілі

Сыныбы:5 «Ә»

Күні:

ОӘК тақырыбы

Аспан әлемінің құпиялары

Бөлім тақырыбы

Аспан әлемінің құпиялары

Сабақ тақырыбы

Ерте дүниедегі халық астрономиясы

Оқу мақсаты ұзақ мерзім жоспардан

5.2.1.1. Мәтіндегі негізгі және қосымша ақпаратты түсіну,анықтау;

5.4.5.5 – төл сөз, төлеу сөз, автор сөзінің жасалу жолдарын, қызметін білу, төл сөзді төлеу сөзге айналдыру.

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: мәтіндегі негізгі және қосымша ақпаратты түсінеді, төл сөз бен автор сөзін ажыратады.

Көпшілік оқушы: төл сөзді төлеу сөзге айналдыру жолдарын, қызметін түсінеді.

Кейбір оқушылар: төлеу сөзді төлеу сөзге айналдырады.

Бағалау критерийлері

- мәтіндегі негізгі және қосымша ақпаратты түсінеді, төл сөз бен автор сөзін ажыратады.

- сөзді төлеу сөзге айналдыру жолдарын, қызметін түсінеді

- төлеу сөзді төлеу сөзге айналдырады.

Тілдік мақсаттар

Дағдыларды дамыту: оқылым мен жазылым

Үштілділік: қазақ тілінде Астраномия

Орыс тілінде Астраномия

Ағылшын тілінде Astranomу

Негізгі терминдер мен сөз тіркестері:

Астраномия-аспан денелерінің құрылысы, дамуы және тұтас ғалам жайындағы ғылым

Обсерватория-астрономиялық бақылау жүргізетін ғылыми мекеме.

Сабақтағы сұхбат, жазылым үшін қолданылатын сөздер: астрономия, обсерватория.

Талқылау сұрақтары:

Құндылықтарды қалыптастыру

Жалпыұлттық «Мәңгілік Ел» идеясының «Рухани жаңғыру» құндылықтары, оның ішінде «Зайырлы қоғам және жоғары руханият» (Өмір бойы білім алу, құрмет, ынтымақтастық, ашықтық)

Ресурстар

АКТ, оқулық, суреттер, сызбалар, буклеттер.

Сабақ кезеңдері

Мұғалімніңіс-әрекеті

(мақсатқа қалай қол жеткіземін?)

Бағалау тәсілдері / Методы оценивания

(расписать что и как)

Саралау тәсілдері / Способы дифференциации

(расписать что и как)

Сабақ басы

минут

Мақсаты:

Ұйымдастыру кезеңі:

«Ара» стратегиясы арқылы өткен тақырыптар бойынша сұрақ-жауап.

Топқа бөлу: Кім? Не? Зат есім

Қандай? Сын есім

Не істейді? Етістік

Ойтүрткі

«Сұрақ ілмек» әдісі бойынша оқушылардан мына сұрақтар талқыланады

Сағат болмаған шақта адамдар уақытты қалай белгілеген?

Сағаттың қандай түрлерін білесіңдер?

Сағаттың жыл санауға қатысы бар ма? Неліктен?

Уақыттың ең кіші бөлшегі мен үлкен бөлшегін атаңдар

Ауызша бағалау

Жарайсың! Өте жақсы! Тамаша! Талпын! – деген мадақтау сөздер арқылы оқушылардың жауаптарын бағалаймын.

Тапсырма

Диалог және қолдау көрсету

Оқушыларды ойлату үшін және бірқатар жауаптар алу үшін сұрақтар қоямын.

Дереккөздер

Баспадан шыққан дереккөздерді пайдаланады.

Сабақтың ортасы

Жаңа білім

Білу

1.Мәтінді оқып,мәтіндегі негізгі және қосымша ақпаратты анықтаңдар.

«Балалр философиясы» әдісі Мұғалім сұрақтарды дұрыс құра отырып, дамытатын сұрақтар қойып немесе әр оқушының қатысуын қамтамасыз ету үшін топпен бірге әрекет ете отырып, делдал ретінде қатысады.

Арғы ата-бабаларымыз аспан денелерін зерттеп, аса құнды еңбектер жазған.

Орта Азияның ұлы астраномдары қатарына Әбу Насыр әл-Фарабиді, Әбу Райхан әл-Бируниді, Омар һайамды, Мұхаммед Тарағай ұлықбекті жатқызамыз. Әл-Фарабидің мол рухани қазынасының ішінде астраномияға қатысты еңбектері көп. Ал әл-Бируни Орта Азияда жыл санаудың екі жүйесі болғанын анықтаған. Уақытты есептеу әдістері, жыл мен ай,апта мен күн есептері туралы айтқан. Омар һайам күнтізбені дәл жасаған. Күнтізбедегі жыл басы 22 наурызға сәйкес келеді. Ұлықбектің үлкен ерлігі – Самарқанда үлкен астраномиялық обсерватория салдырып,жұлдыздардың жаңа тізбесін жасауы.

Түсіну

Төл сөз, төлеу сөз, автор сөздеріне түсініктеме беру (слайд арқылы)

Қолдану

Кітаппен жеке жұмыс

2 – тапсырма

Мәтінді 3 топқа бөліп беремін. Оқушылар жеке-жеке отырып, мәтін ішіндегі төл сөздерді төлеу сөздерге айналдырады.

1-топ: Жыл санаудың күнтізбелік жүйесі бұдан 5 – 6 мың жыл бұрын Ежелгі Шығыс елдерінде пайда болған-деді Күләш. Әли: -Иә, Ежелгі Вавилонда Айдың қозғалу ерекшелігіне негізделген күнтізбе жасалған.

2-топ: Ол «Ай күнтізбесі» деп аталған-деп жалғастырды. Олар аспан денелерінің қозғалысын бақылап, жылына екі рет күн мен түннің теңесетінін білді,-деп Жарқынай да өз ойын ортаға салды.

3топ: Күн мен түннің көктемдегі екі рет теңесуінің арасы бір жыл деп саналады.Оның ұзақтығы 365 тәулікке тең. Осылайша жыл санау жүйесі дүниеге келді,-деп қорытындылады Әлішер.

Талдау

Топпен жұмыс

Сұрақтарға жауап беріңдер. Бір-біріңмен пікір алмасып сұхбат құраңдар.

1-топ: Сағат болмаған шақта адамдар уақытт қалай белгілеген?

2-топ: Сағаттың қандай түрлерін білесіңдер? Сағаттың жыл санауға қатысы бар ма? Неліктен?

3-топ: Уақыттың ең кіші бөлігі мен үлкен бөлшегін атаңдар.

Жұптық жұмыс «Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі

4-тапсырма. БАҚ материалдарын пайдаланып, сағат және оның түрлері туралы телебағдарлама сценарийін жазады. Көмек қажет ететін оқушыларға диолог арқылы қолдау көрсетемін.

Бағалау парағы спикерге таратылады

«Плюс-минус-қызықты» әдісі арқылы мәтінді қалай қабылдағаны жайында бағаланады. Қима парақшалар таратылып «Плюс» мәтінде ұнаған нәрсені жазады, «Минус» мәтіндегі ұнамаған, түсініксіз жерін жазады. «Қызықты» бағанына қызыкты деректерді немесе мұғалімге сұрақ жазуға болады.

Бұл тапсырмада оқушылар «бас бармақ» арқылы өзін-өзі бағалайды.

«Термометр» бағалауы бойынша оқушылар өз-өздерін бағалайды.

«Бағдаршам»

Сабақтан алған әсерлерін төмендегі түстер арқылы көрсету:

Жасыл түс – сабақтан жаңа идеялар байқадым.

Сары түс – жаңа сабаққа көңілім толды.

Қызыл түс – бүгінгі сабақ сезіміме ерекше әсер етті.

Саралаудың диолог және қолдау көрсету тәсілі арқылы оқушыларға тапсырманы орындау барысында жан-жақты әрі нақты көмек қажет болады.

Оқушыларды ойланту үшін, бірқатар жауаптар алу үшін алдын ала дайындалған сұрақтар қоямын.

Тапсырма

«Бұлар кімдер?», «Артық сөздерді тап» ойыны арқылы

Мысалы:

1.Омар һайам мен досы күнтізбені ойланып дәл жасаған.

2.Орта Азияның ұлы астраномдары қатарына Әбу Насыр әл-Фараби,Әбу Райхан, Абай, Низами,Омар һайам Мұхаммед Тарағай ұлықбекті жатқызамыз.

3.Күнтізбедегі жыл басы 14.19,22,28 наурызға сәйкес келеді.

Сабақ соңы

«Екі жақты күнделік» әдісі

Сабаққа дейін білгенім

Сабақтан кейін білгенім

Үйге тапсырма: Ата-аналарының көмегімен немесе энциклопедияларды пайдаланып, ертедегі халықтық ұғымдарды, тәулік мезгілдерін жазып келу.

Бағалау

Оқушылар үнемі бағаланып отырады.

Мұғалімнің өткізген сабақ бойынша рефлексиясы

Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?

Бұлтараудысабақтуралы рефлексия жасауүшінпайдаланыңыз. Солбағандағыөзіңізмаңыздыдепсанайтынсұрақтарғажауапберіңіз.

Жалпы бағасы

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуғақатысты)?

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

Бекітемін

Мектеп директоры

_______Ш.С. Карбозова

Пәні қазақ тілі

Сыныбы:5 «Ә»

Күні:

ОӘК тақырыбы

Жер-ғаламшар

Бөлім тақырыбы

9-бөлім. Аспан әлемінің құпиялары

Сабақ тақырыбы

Жер-ғаламшар

Оқу мақсаты ұзақ мерзім жоспардан

5.1.4.1-тірек сөздер мен жетекші сұрақтар арқылы негізгі ойды анықтау;

5.4.5.5-төл сөз, төлеу сөз, автор сөзінің жасалу жолдарын, қызметін білу, төл сөзді төлеу сөзге айналдыру

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: тірек сөздер мен жетекші сөздер мен жетекші сұрақтар арқылы негізгі ойды анықтайды.

Көпшілік оқушы: төл сөз, төлеу сөз автор сөзінің жасалу жолдарын, қызметін біліп, төл сөзді төлеу сөзге айналдырады

Кейбір оқушылар: анықталған ақпаратты шығармашылық жұмыстарында еркін қолдана алады.

Бағалау критерийлері

Ақпаратты іріктейді

Оқушылар ішінара ізденушілік жұмыстарын жүргізеді

Тілдік мақсаттар

Алдыңғы оқу

Дағдыларды дамыту: айтылым мен жазылым

Негізгі сөздер мен тіркестер: Жер,Күн,Ай ғаламшарлар, жарық, жылу, мөлшер, тәулік, сағат.

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер: біздің ойымызша, біз келтірген дәйектемелер,нәтижеге бағытталған.

Үштілділік:

Ерте дүниедегі халық астраномиясы туралы мәлімет білу.

Құндылықтарды қалыптастыру

Жалпыұлттық «Мәңгілік Ел» идеясының, «Рухани жаңғыру»құндылықтары оның ішінде «Зайырлы қоғам және жоғары руханият» (Өмір бойы білім алу, құрмет, ынтымақтастық, ашықтық)

Ресурстар

АКТ, оқулық, суреттер, сызбалар, ледбуктер

Сабақ кезеңдері

Мұғалімніңіс-әрекеті

Бағалау тәсілдері / Методы оценивания

(расписать что и как)

Саралау тәсілдері / Способы дифференциации

(расписать что и как)

Сабақ басы

минут

Мақсаты:

Үй тапсырмасын сұрау кезеңі:

Ата-аналарының көмегімен немесе энциклопедияларды пайдаланып, ертедегі халықтық ұғымдарды, тәулік мезгілдерін жазып келу.

Ұйымдастыру кезеңі:

«Жұлдыздар» жаттығуы

Бұл жаттығуда оқушылар ортаға шеңбер жасап жатып Жұлдыз, Күн, Жер пішіндерін келтіреді. Жаттығу жасап болған соң Күн, Жер, Жұлдызға саналып топтарға бөлінеді.

1-топ Жұлдыздар

2-топ Күн

3-топ Жер

«Ауызша» бағалаймын. «Өте жақсы», «Жарайсың», «Талпын»

Сабақтың ортасы

Бүгінгі біздің сабағымыздың тақырыбы «Жер-ғаламшар» олай болса бейнебаянға назар аударайық. (бейнебаян көрсетіледі)

Көрсетілген бейнебаяннан не түсіндік? Қысқаша мағлұмат беру.

Жаңа білім

1.Мәтінді оқып, тақырып қойыңдар. Өздерің білетін мағлұматтармен толықтырыңдар.

Жер өз білігін батыстан шығысқа қарай айналады. Оның өз білгенін айналу себебінен күн мен түн ауысады. Жердің Күннен жарық түскен бір жағы күндіз, ал көлеңкеленген жағында осы уақытта түн болады.

Жер өз білігін 24 сағатта толық бір айналып шығады. Осы уақыт аралығы «тәулік» деп аталады.

Күн жарықпен қоса жылу да береді.Сондықтан түнде, Күн жоқ кезде ауа райы суық болады.

Ай Күнді 29 күнде айналып шығады. Айдың көлемі Жер көлемінің төрттен бір бөлігінде ғана.

Жер білігін айналумен қатар Күнді де айналады. Жер Күнді толық айналып шығу үшін бір жыл кетеді. Жердің Күнді айналып шығу жолы «Жер орбитасы» деп аталады.

Ойтүрткі

Мәтінмен жұмыс

1.Күн мен түн неліктен ауысып отырады?

2.Қазақ тілінде Күн мен түннің ауысуынан пайда болған қандай сөздерді білесіңдер?

3.Күн шықты, күн батты, кеш болды, түн батты деген сөздердің мағынасын қалай түсінесіңдер?

Білу және түсіну

4-тапсырма (жұптық жұмыс)

Берілген сөйлемдерді төл сөз бен автор сөзіне айналдырып жазыңдар.

1-топ 1500 жылға дейін адамдардың көпшілігі Жер әлемінің ортасында орналасқан деп ойлаған.