Көкдөнен ауылының тарихы туралы ғылыми жоба

Жамбыл облысы. Т.Рысқұлов ауданы

Ахмет Байтұрсынов атындағы орта мектебі

Ғылыми жоба авторы: Жұматай Нұршаш

Сыныбы: 11

Ғылыми жобаның тақырыбы:

«Көкдөнен ауылының тарихы»

Ғылыми жоба жетекшісі:Тоғызбаева Алтынай

Көкдөнен ауылы

2018 жыл

Аннотация

Бұрынғы Калинин колхозының,қазіргі Көкдөнен ауылының әлеуметтік жағдайы және олардың экономикасы мен тұрғындарының мәдениеттің дамуына қосқан үлесін айқындай отырып,тарихын қарастыру болып табылады.

Туған елдің тума талант иелерін, олардың жасаған еңбектері мен жүрген жолдарын саралай қарастыру,ауыл ақсақалдарының пікірлеріне сүйене отырып, зерттеу жұмысын жазу.

Бұрынғы Калинин колхозының,қазіргі Көкдөнен ауылының әлеуметтік жағдайы мен тарихына байланысты мерзімді басылымдардағы метериалдар мен мұрағат және өзге деректік материалдар негізінде жасалған негізгі тұжырымдар мен қорытындыларды,алынған нәтижелерді оқу-әдістемелік құралдар дайындауға,сол сияқты әлеуметтік-гуманитарлық бағыттағы болашақ тарихшылар үшін көмекші құрал ретінде пайдалануға болады.

Сонымен бірге ғылыми жоба материалдарын,отаншылдық рух жолындағы сұхбаттарда қолданудың маңызы бар.Көкдөнен ауылының тарихы мен тұрмыс-тіршілігі жайында ауыл жастары арасында сөзжарыс өткізуге болады.Бұхаралық ақпарат құралдарында қолдануға болады.

Бұл ғылыми ізденіс жұмысы, көп жылдан астам жазылмай келген ауылымыздың, жеріміздің тарихын, елден шыққан тарихи тұлғалардың өмірін, олардың ел арасына тараған мұраларын жинақтауға арналған.

Дүние жүзіне мәлім ұлы бабамыз Әбу – Насыр Әл Фараби «тарихты білмей өткенді, қазіргі жағдайды білу, келешекті болжау қиын» - деген екен. Негізгі тарих дегеніміз халықтың зердесі. Зердесі жоқ, өзінің кім екенін, қайдан шыққанын білмейтін адамның Шыңғыс Айтматовтың романындағы мәңгүрттен еш айырмашылығы болмайды.

Сондықтан осы еңбегімді болашақ жастарымызға, туған елінің тарихы ешкімнен де олқы емес екендігін түсінсін деген сөз.

Бұл зерттеу жұмысы оқушыларға өз өлкемді танысам, сырын білсем деген құштарлығын арттырып, берері мол болар еді. Отан сүюге тәрбиелейді.

Осындай мақсатпен жұмыс істесек мектеп мұражайы оқушылардың жақсы жұмыстарының арқасында көптеген экспонаттармен, жаңа тың деректермен толықтырылар еді.

Аннотация

Бывшего колхоза имени Калинина, с определением их вклада в развитие экономики и социальное положение жителей села Кокдонен и современной культуры, является рассмотрение истории.

Это талант родной страны, владельцев дорог, находящихся в их совершении рассмотрение и анализировать труды старейшин села, опираясь на отзывы, написание исследовательской работы.

Бывшего колхоза имени Калинина, в архивных и иных материалов в периодических изданиях, связанных с историей села Кокдонен состояние и развитие социальной и метериалной заключения и основные выводы, сделанные на основе полученных результатов учебно-методических пособий в подготовке, так и социально-гуманитарного направления в качестве вспомогательного средства можно использовать для будущих историков.

Вместе с тем, материалы научных проектов, значимых на пути применения, дух патриотизма. История села Кокдонен жизни и о жизни среди сельской молодежи проведение дебат. Можно использовать в средствах массовой информации.

Это научно-исследовательская работа, много лет из жизни нашего села, историю земли, из страны, из жизни исторических личностей, распространенных среди их наследия на накопление.

Всему миру известно, в Абу Насыр Аль-Фараби «не зная истории прошлого, знание текущей ситуации, прогнозирования перспективных трудно». История населения-это основной памятью. Не памятью своей, кто, в отличие от человека, не знающего ни происхождение романе Чингиза Айтматова.

Поэтому будущие подобные дальнейшего выполнения работы, никого не знаете истории родной страны и понять, что не так.

Это исследовательская работа учащихся своим краем, с ограниченными возможностями повысить свою ушедшим, почет и уважение было бы. Родины, воспитывает любовь к родине.

Abstract

The former collective farm named after Kalinin,to identify their contribution to the development of the economy and social situation of the inhabitants of the village Kokdonen and modern culture,is the consideration of history.

It's a talent of his native country, owners of roads located in the Commission review and analyze the writings of the village elders,based on reviews, writing a research paper.

The former collective farm named after Kalinin,in the archival and other materials in periodicals relating to the history of the village Kokdonen the state and development of social and materiallar findings and the main conclusions based on the results of teaching AIDS in the training and socio-Humanities as support funds can be used for future historians.

However, materials of scientific projects,important in the way of applying shbalage the spirit of patriotism.The history of the village kokdonen life and life among rural youth, conducting stearic.Can be used in the media.

This research work, many years in the life of our village, history of land, of country, of life, historical personalities, common among of their inheritance on the accumulation.

All the world knows, in ix Abu Nasir al-Farabi", not knowing the history of the past, knowledge of the current situation, forecasting promising difficult. Population history is the main memory. Not his memory, who, unlike man, knows neither the origin of not RTE the novel of Chingiz Aitmatov.

Therefore, the future of such further performance, no one know the history of his native country and understand what's wrong.

This is research work of students manycam its edge, with disabilities to improve their departed, honor and respect would be. Homeland, fosters a love of the Motherland.

Кіріспе

Жұмыстың жалпы сипаттамасы: Зерттеу жұмысында 1929-2018 жылдар аралығында ауылымыздың құрылымы, даму деңгейі, ауыл тұрғындарының мәдениетке қосқан үлесі саралана қарастырылады. Сырт ауданда, ауылда мамандықтары бойынша жұмыс істеп, өз беделдерін жоғары дәрежеде ұстанған, ауыл даңқын шығарған түлектеріміз жайында айтылған.

Зерттеу тақырыбының өзектілігі: Әлемдегі қандай ел, қай аймақ болсын оның бүгіні ертеңімен қоса ықылым заманғы өткені, соған сай қилы-қилы оқиғаларға толы ғажайып тарихы бар. Сайып келгенде сол тарихтың әр парағы елдік пен ерліктің, халықтық салт-дәстүр, мәдениеттің, сәулет өнері мен экономиканың сарапты ізі,салиқалы дерегіне толы.

Ондай өнегелі өркен басқа жер сияқты Көкдөнен топырағының әр сүйем белі, төбесі мен қырқасында бар. Көкдөненнің тарихы туралы ел аузынан азды-көпті жазылып та жүр. Олардың бірі «Көкдөнен деген ер жігіт пен Көгершін деген бойжеткеннің ғашықтық аңызы бар» деп жатады. Бірақ түбегейлі хатқа түсіп, тасқа басылды деп ешкімде айта алмайды. Көкдөненнің тарихы тек бұл аңызбен шектелмейді. Тарихты біраз отырып шертсе әжептеуір ел танитындай, құлақ құшырын қандыратындай,жүректі селк еткізетіндей тарихы бар.

Сонау «Ленин»колхозы болғаннан қазіргі Көкдөнен атауына жеткен аралықты тарихта қалатындай түрлі жағдайлар орын алып жатты.Осы аралықты яғни 1929-2018 жыл ауыл түрлі –түрлі жағдайды бастан кешірді. Қазақстан Республикасының танымал азаматтары да осы Көкдөнен ауылынан шығып жатыр. Сонау ықылым заманнан бері қарай, яғни Сталиннің Голощекиннің зұлмат заманын бастан өткізіп, небір сұрапыл соғыстарға қатыса жүріп, ауыл тіршілігін қыз-қыз қайнатудан шаршамаған. Бүкіл осы жағдайларды басшылыққа алып, зерттеп,зерделеудеміз.

Зерттеудің мақсаты мен міндеттері:Зерттеу жұмысында Көкдөнен ауылының тарихын зерттеу оны жастарға, халыққа таныстыру, әрі үлгі ретінде көрсету. Әлемнің екінші ұстазы атанған ұлы ғұлама ғалым айтқандай: «Тарихты білмей өткенді, қазіргі жағдайды білу, болашақты болжау қиын»,-деген нақыл сөзі назарға алынды.

-Зерттеу жұмысы Қырғыз Алатауының батыс жақ бөктеріне сала Көкдөнен тау мал жайылымның сағасына Ұлы жүздің Дулат бабамыздың бір ұрпағы –Шымыр балаларының Бекболаттан тараған Жаңабай руы құралған Көкдөнен ауылының қалай қалыптасқанын зерттеу;

-1929 жылдан күні бүгінге дейін Көкдөненнің құрылуына ат саласқан данагөй,аттары шыққан зиялы ой кемеңгерлерін, данагөй бабаларымыздың болғанын айқындай отырып, олардың ерен еңбектерін бағалау;

-Дарындырық пен діндарлықты арқау еткен ел ішіндегі әулиелерді, діни сауаты бар, араб тілінде хат танитын,халыққа пайдасын тигізе алатын дарынды тұлғалардың есімдерін халыққа таныту;

-Бірте-бірте Калинин колхозы болып қалыптасу, сол колхоз болып қалыптасқан жылдардағы халықтардың еңбегінің нәтижесінде ауыл тіршілігінің жанданғанын ашып көрсету;

-Халықты күштеп Кеңес өкіметін мойындату көшпелі енді бір жерде шаруа бірігіне топтастыру саясатына қарсы тұрған небір дана адамдардың, сонымен қатар соғыс жылдарында ерлік көрсеткен, ерліктері ел аузында қалған аталарымызды атап, оларға тиісті бағасын беру;

-Ауылымыздың даңқының артқанын білім алу саласында ғылыми шыңын бағындырған ғалымдарымызды, Одақ көлеміне аттары шыққан атақты дәрігерлердің еңбектерін атап өтіп, зерделеу, өскелең ұрпаққа үлгі етіп көрсету.

Зерттеу жұмысының ғылыми жаңалығы: Зерттеу жұмысында Көкдөнен ауылыеың тарихын тани білдім. Ауылда әлі ел тани бермейтін әр салада қызмет жасайтын кісілер бар.Мысалы:Мырзатаев Айткүл қазақтан шыққан тұңғыш әйел әскери журналист, полковник. Өмірбаева Гүлнұр әнші-сазгер, Қазақстан Республикасының мәдинет қайраткері, Қыздар Педагогикалық Унисиверситетінің «музыка және өнер» кафедрасының деканы,Педагогика ғылымдарының докторы.Махаметкеримов Сәкен Қазақстан ұлттық телеарнасының тілшісі,шетелдерді аралап жүрген тілші.Үсейінова Ардақ обылыстық Ақ жол газетінің меншікті тілшісі.

Қиын қыстау жағдайда білім алу саласында ғылым шыңына көтерілген оқымысты ғалам ағаларымыздың болғаны.

Мазмұны:

Аннотация............................................................................................................

Кіріспе..................................................................................................................

Негізгі бөлім ........................................................................................................

1.Әуел баста.........................................................................................................

2.Данагөй.............................................................................................................

3.Шоғырландыру...............................................................................................

4.Соғыс майданында және тылдағы еңбек..................................................

5.Ілім..................................................................................................................

6.Өнер саңлақтары............................................................................................

Қорытынды.........................................................................................................

Пікір....................................................................................................................

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.....................................................................

Туған жерім-бақыт мекенім

Өркениетті ауылым:

«Сүйем сені,туған жер ата мекен,

Абзал анам сенсің ғой,құшағымкең.

Жер мен көктің жәннәті бір өзіңсің,

Сенен артық не табам,қайда кетем?»

(Қасым Аманжолов)

Әуел баста

Қырғыз Алатауының батыс жақ бөктеріне сала Көкдөнен тау мал жайылымының сағасына Ұлы жүздің Дулат бабамыздың бір ұрпағы-Шымыр балаларының Бекболаттан тараған Жаңабай руы орналасқан. Ол қазір «Көкдөнен» ауылы деп аталады.

Бұрын бұл аймақ Сырдария губерниясының Әулиеата уезінің Құмарық болысына қараған. Жантай және Шораны 31-ауылы,ал Шал және Әлке айуан ауылдарын 35-ауылы деп атаған.

Көкдөнен тау мал жайлауы-Шымырдың Жаңабай өлінің «Әлкеайуан» және «Шал» аталатын балаларына берілген. «Шал» балаларына қосымша «Сарыбұлақ» тау мал жайылымы берілген.

«Бірлік түбі- береке» дегендей осы ата-бабаларымыз өзара бөліскен тау және құм мал жайылымдарын тең орталыққа бөлінеді де әр ата меншіктелген жеріне алма-кезек қысы-жазы малдарын бағумен және көшпелі ел болып жүреді.

«Көкдөнен» тауы жайлауы о баста ну шеттік, долана, қарақатты және қалың аршалы тал өскен, сарқырамалы суы мол кең де көрікті сай болып, адам қызықарлық болған екен.

Ынтымағы зор халық осы тау ішінде жүрген жабы боз дөнен атты ұстап тамақ еткен.Ел бұл құтты жерді«Көкдөнен,боздөнен» тауы деп атауға бірауыздан келіскенді. Қазір де осылай аталып жүр. [3]

Данагөй

Аталмыш аралықта өмір сүріп, аты шыққан зиялы ой кемеңгер, данагөй бабаларымыз болған.

Бөрібайұлы Әлібек-бал есепші Әулие. Жыл құстарының келу-кету мезгілдерінде келешек болатын ауа райын және әуе шырақтарының қозғалуынан да біліп отырған.

«Алты айлық» дәл күн есебінен біліп,келешек ауа райының жайын халыққа хабарлап отырған. Бірде құм жиегінде қой қоздатып жатқан кезде жаймашуақ уақыт көзі өткен, тез төске…