Конвекция және сәуле шығару тақырыбындағы 8-сынып ашық сабақ

мерзімді жоспардың тарауы: Жылу құбылыстары

Мектеп:п

Күні: Мұғалімнің аты-жөні: Желебаева А.С.

Сынып: 8

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы:

Конвекция. Сәуле шығару

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.3.2.2. жылу берілудің түрлерін салыстыру және тұрмыс пен техникада жылу берілу түрлерінің қолданылуына мысалдар келтіру

Сабақтыңмақсаты

1.Барлық оқушылыр ісей алады.

Жылу берілудің түрлерін ажыратып салыстыра алады

2.Көптеген оқушылар істей алады.

Жылуөткізгіш, конвекция, сәуле шығару ұғымдарын тұрмыстық техникада қолдана алады.

3.Кейбір оқушылар істей алады.

Алған теориялық білімін пайдаланып, тәжірибе жасау арқылы жылу берілу жолдарын анықтайды.

Бағалау критерийі

Жылу алмасу түрлерін біледі.

Жылуөткізгіш, конвекция, сәуле шығаруды

Күнделікті тұрмыстағы жағдайларда қолданылуына мысалдар келтіре алады.

Жылу алмасуды сипаттай алады.

Табыс критерийі

Жылу берілудің түрлерін біледі және оны өзгеше түсіндіре алады – 5

Жылу берілудің түрлерін біледі, бірақ түсіндіре алмайды – 4

Жылу берілудің тек атауларын ғана біледі – 3

Тілдік мақсаттар

Оқушылар Жылу берілудің түрлерін ажыратып салыстырады.

Пәндік лексика және терминология

Жылу. Жылу алмасу. Жылуөткізгіштік. Конвекция. Сәулелену

Диалогқа жазуғақажетті сөз тіркестері

Жылу өткізгіштік

Жылу өткізгіштігі нашар заттар

Заттардың жылу өткізгіштігінің әр түрлі болуы.

Конвекция құбылысы.

Сәулелік жылу алмасу.

Құндылықтарға баулу

Жылу алмасу ұғымын күнделікті өмірде еңбекке, шығармашылыққа үйретіп, өмір бойы білім алуға үйрету.

Пəнаралық байланыс

Жаратылыстану, гегография. Атмосферада ауаның алмасуы. Ауа ағындары. Желдің қалыптасуы. Күн сәулесінің түсуі.

Алдыңғы білім

1. Температура 2. Энергия 3. Дененің ішкі энергиясы 4. Жылу 5. Дененің ішкі энергиясын өзгеру тәсілдері 6. Жылу алмасудың температураға тәуелділігі

Cабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру

Сәлемдесу. Оқушыларды психологиялық дайындау, өзін-өзі реттеу, ынтымақтастық атмосферасын құру.

1.Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу. «Ұқсас суреттер» әдісін пайдаланып топқа бөлу

2. «Жылу», «Сәуле», «Ауа»

3. Топ ережелерін сақтауды сұраймын.

Өткенді қайталау арқылы ішкі энергия жайлы білімі кеңейту

Оқушылардың қызығушылықтарын арттыру үшін

«Сұрақтар шеңбері» әдісін пайдаланып үш топқа сұрақтар беремін

(Сыныппен жұмыс)

І топ сұрақтары1. Заттың күйлерін атаңдар? (Сұйық, қатты, газ)2. Судың қайнау температурасы? (1000С)3. Ішкі энергияны өзгерту тәсілдері? (Жұмыс, жылу беру)4. Энергия алмасу дегеніміз не?

ІІ топ сұрақтары1. Жылу мөлшерінің өлшем бірлігі? (Джоуль)2. Денені құрайтын бөлшектердің қозғалыс энергиясы мен олардың өзара әсерлесу энергиясы? (ішкі энергия)3.Жылу берілудің неше түрі бар? (жылуөткізгіштік, конвекция, сәулелену)4. Мұздың балқу температурасы (0 градус)

III Топ сұрақтары1. Молекулалардың ретсіз қозғалысы (жылулық қозғалыс)2.Табиғаттағы ең төменгі шектік температура (-273,150C)3. Сұйықтың немесе газдың ағысы арқылы энергияның тасымалдануы барысында жылу алмасу процесі(Конвекция)4 Жылулық қозғалыс дегеніміз не?

Кері байланыс. Басбармақ тәсілі

G (топпен жұмыс)

"Бір ауыз сөз" әдісін пайдаланып,

Суретті көрсету арқылы үш топқа сұрақтар қою:

1. Бұл суретте нені көрдіңіздер?2. Жылу алмасу барысында табиғатта қандай құбылыстарды байқадыңыздар?3. Тұрмыста жылу алмасу процесі байқалады ма?

Кері байлаыс

«Шаттық шеңбері»

Топпен жұмыс

Постер қорғау:

І топ – Жылуберілу;

ІІ топ –Конвекция;

ІІІ топ – Сәулелену.

«Инсерт»стратегиясы

2 мин

Білемін және басқа біреуге түсіндіре аламын

Білемін бірақ қайталауым керек

Білмеймін

Жұмыс үстеліндегі «жылу берілудің түрлері».

Интерактивті тақта, үлестірмелі қағаз.

Сабақтың ортасы

G (топпен жұмыс)

Оқушыларға қайшы мен қарандашты ұстап көруге ұсынамын.

- Бұл екеуінің температуралары бірдей, себебі бұлардың сынып бөлмесінде болғандығына бірнеше уақыт болды. Бірақ қолмен ұстағанда қайшы қарындаштан қарағанда суық болып сезіледі?

- Не себептен радиаторларды төбеге емес, терезенің төменгі тұсына қояды?

- Неліктен жазды күні ашық, жұқа киім киеміз?

1 «Өмір ағашы» әдісі

1-топ . Жылу берілу түрлері.

2-топ . Жылу өткізгіштік

3-топ . Конвекция.

4-топ Сәулелік жылу алмасу

Оқушылар тапсырманы топпен орындайды.

Сұйықтың немесе газдың макрокөлемдерінің бір-біріне қатысты қозғалуын конвекция деп атайды. Егер конвекция температурасы әр текті ортада орындалатын болса, ортаның макрокөлемдерінің ( бөлшектерінің) орын ауыстыру нәтижесінде жылу алмасу пайда болады.

Жылудың конвекциямен тасымалдануына жылу өткізгіштік әр қашан ере жүреді. Мұндай біріктірілген процесс конвективтік жылу алмасу деп аталады.

Техникада көбінесе сұйық (газ) ағыны және қоршаған қатты денелер беттерімен конвективтік жылу беріліс деп аталатын жылу алмасу процесі кездеседі.

Бұл процес сұйықтың (газдың) қозғалу сипатымен байланысты.

Пайда болу табиғаты бойынша сұйықтың (газдың) екі түрлі қозғалуын айырады- еркін және еріксіз.Еркін деп сұйықтың немесе газдың қыздырылған және суық бөлшектерінің тығыздықтары айырымы нәтижесіндегі пайда болатын қозғалысты айтады. Еріксіз қозғалыс (конвекция) сыртқы механикалық қоздырушылар (насостар, желдеткіштер ж.т.б) әрекетінен пайда болады.

Сұйықтың (газдың) ағыны ламинарлы немесе турбулентті тәртіппен қозғалады.

Ламинарлы тәртібіне қозғалысжайбарақат өтеді, сұйықтың қабаттары араласпай, бір-біріне параллельді қозғалады. Турбулентті тәртібінде сұйықтың қозғалысы бейберекет, құйынды болады. Дененің беті мен сұйық (газ) ағыны арасындағы конвективтік жылу берілік процестің қарқындылығын конвективтік жылу беру коэффициент a k( Вт/(м2.К)) сипаттайды.

Жалпы жағдайда ak коэффициенттің мәнісі дененің (каналдың) пішініне, оның геометриялық өлшемдеріне, сұйықтың (газдың) қозғалу жылдамдығына, ағыс тәртібіне, сұйықпен қабырғаның температураларына және ағынның физикалық қасиеттеріне тәуелді болады. Конвективтік жылу алмасу кезіндегі беттен сұйыққа берілетін жылу ағыны Ньютон-Рихман теңдеумен есептеледі.

Qк = a к F ( tб - tсу) (30)

мұнда Ғ- жылу алмасатын беттің ауданы, м2,

tб - дене бетінің температурасы, 0С,

tсу - сұйықтың (газдың) температурасы, , 0С.

Күрделі жылу алмасу және жылуды алып беру.

Нақты жағдайлардың көбінде жылу өткізгіштік, жылудың конвекциясы және сәулеленуі қатарөтеді, яғни күрделі жылу алмасу орындалады. Мысалы, қазан қондырғының ошағындағы ыстық газ ағыны мен қабырға арасындағы жылу алмасу. Мұндай жағдайда жылу алмасудың қарқындылығын жылу беріліс коэффициеттердің қосындысымен бағалайды:

a = aк + aл. (31)

мұнда ak - конвективтік жылу берілік коэффициенті, ac - сәулелі жылу беріліскоэффициенті.