М. Мағауиннің Бір атаның балалары шығармасына сабақ жоспары

Сыныбы: 6

Сабақтың тақырыбы: М.Мағауин. «Бір атаның балалары» шығармасы

Мақсаты: Білімділігі: Оқушылардың алған білімдерін пысықтай отырып, Мұхтар Мағауиннің өмір жолымен таныстырып, шығармадағы мейірімді адамдардың панасыз қалған балалардың ұлтына, тіліне қарамай,жатсынбай қамқорлыққа алу жолындағы қиындықтарды жеткізе білу. Дамытушылығы: Оқушыларды татулық,достық тақырыбының өміршеңдігі туралы ұғымды, шығармашылық қабілеттерін, сын тұрғысынан ойлау жүйесін дамыту,салыстыру, сұрақтар арқылы өз пікірін ашық, еркін жеткізе дағдыландыру. Тәрбиелігі: Өз ойын жүйелі айта білуге, қайсарлыққа, бауырмалдыққа, ұлттық құндылық пен намысымызды қорғай білуге үйрету, ұлтжандылыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Сабақтың міндеттері: 1.Оқушылар шығарма кейіпкерлерін жан-жақты талдап, олардың арақатынасын анықтайды. 2. Әр оқушы кейіпкерге сын тұрғысынан баға беріп, зерттеу жүргізеді, ой- пікірін білдіре алады. 3. Бірлесе отырып, ынтымақпен жұмыс атқарады,біріге қорытынды жасайды.

Сабақтың түрі: өз бетінше жаңа материалды меңгеру, іскерлік пен дағдыны қалыптастыру.

Әдіс-тәсілі: ізденіс, қызығушылығын ояту, СТО жобасы, өз пікірін қорғау,сұхбаттасу

Сабақтың формасы: жеке,ұжыммен

Көрнекілігі: интербелсенді тақта, портрет, оқулық, кеспе қағаздары, АҚТ, бағалау парағы т.б

Пәнаралық байланыс: тарих, қазақ тілі, музыка, бейнелеу

Қолданылған әдебиеттер: оқулық, қазақ әдебиеті энциклопедиясы

Күтілетін нәтиже: Бірін-біріне ортақ шешім қабылдауға үйренеді.

Сабақтың нақылы: Адам баласын бауырым деу-жүрек ісі. Адам баласына адам баласының бәрі – дос, жолдас, бауыр. /Абай Құнанбаев/

Сабақтың барысы:

I.Ұйымдастыру бөлімі

А) амандасу әдісі

Ә) психологиялық дайындық / біз біргеміз, шаттық шеңбер /

ІІ.Үй тапсырмасын бекіту

А) автор орындығы әдісі бойынша

Ә) ой түйін

ІІІ. Мағынаны ашу

/ ассосация әдісі /

Мұхтар Мағауин Мақанұлы

Шығармалары баспасөз

1940 жылы Семей обл бетінде алғаш рет 1959ж Шұбартау ауданында көрінді

туған.

1962 жылы Қазақ мемлекеттік 1967-1971ж «Жазушы» баспасында

университетінің филология факультетін бас редактордың орынбасары, М.Әуезов

бітірген атындағы Әдебиет және өнер институтында

аға ғылыми қызыметкер болып жұмыс жасайды

IV. Кітаппен сұхбаттасу әдісі

/ 7 минуттық үңілу /

( М.Мағауиннің «Бір атаның балалары» шығармасын оқып, талдау)

V.Сөздікпен жұмыс

( Тақтамен жұмыс. Мақсаты: жаңа сөздерді оның түсініктемелерімен сәйкестендіру)

Детдом- жетім балаларды тәрбиелейтін үй

Гимнастерка – әскер киім, тығыз матадан тігілген киім

Протез – адамның жоқ дене мүшесінің орнына ыңғайлап жасалған жасанды дене мүшесі

Лобогрейка – егін шабатын техника

Раса – нәсіл ( жер бетіндегі адамдардың өғ-ң-түсіне байланысты бөлінуі)

Галифе – тізеден жоғары жағы делдиген тар балақты шалбар

Сұлбасы-бейнесі

Зәузатынан- ұрпағынан

VI. Постермен жұмыс

( оқыған шығарманы постер бетіне түсіріп, қорғау)

VIІ. Дәптермен жұмыс

/ кестемен жұмыс/

Шығарма кейіпкері

Мінез-құлқы

Портреті

Ахмет

Ашушаң,молданы үйінен қуып шығады. Балажан, бауырмал, қайсар және алған бетінен қайтпайды.

Ширатылған ұзын, бозғылт мұрт, шоқша сақалды, өңі жел мен күнге тотыққан ақ сұр шал

Дәуренбек

Жауға деген өшпенділігі мол, тез ашуланып, қырсығып қалады.Өте қызу қанды

Қара галифе шалбарлы,әскери гимнастиркалы жігіт,келбеті қатал,яғни немістерге деген өшпенділігі артқан

Зигфрид

Жайдары,жомарт, ұғымтал,кекшілдігі жоқ,ақылды

Көк көзді,жалбыраған ұзын сары шашты, сары бала. Кірпігі мен қасы да сары.

VIIІ. Сергіту сәті

/ музыка ойналады /

IX. Ой толғау

«Қайырымды бола біл...» эссе жазу

X. Қорытынды бөлімі

Иә, балалар, адамгершілігі мол,мейірімді, жақсы болу үшін ешқандай шекараның,нәсілдің,ұлт-тың, білімнің қажеті жоқ екеніне, қазақ халқының пейілінің кеңдігіне біз осы шығарма арқылы көзіміз жете түсті. Оның дәлелі, бүгінде көп ұлтты мемлекетіміздің бірлік пен татулықта өмір сүріп жатқандығын айтуға болады.Жүрек жылуы болса, жеткілікті екен. Негізгісі – атаның емес, адамның ұлы бола білу.

/ кері байланыс әдісі/

XI. Бағалау

/ бағалау парағына қорытынды жасау/

XII. Үйге тапсырма:М.Мағауин «Бір атаның балалары»

Сабақтың тақырыбы: Қайталау сабағы. Шылау және оның түрлері

Мақсаты: Білімділігі: Шылау туралы оқушылардың түсінігін орнықтыру,оның түрлерін жетік біліп,еркін қолдануын қалыптастыру. Дамытушылығы: Оқушылардың шылау бойынша алған теориялық білімін қайталау арқылы пысықтау,еске түсіру,бекіту. Тәрбиелігі: Тез шешім қабылдауға, өз ойын жүйелі айта білуге, сөздерді ажырата алуға және ана тілін құрметтеуге тәрбиелеу.

Сабақтың міндеттері: 1.Оқушылардың танымдық қабілеттері артады. 2. Өз ойларын жеткізе білуге дағдыланады.

Сабақтың түрі: қайталау сабағы, білімді жинақтау, өз бетінше жұмыс

Әдіс-тәсілі: түсіндіру,жинақтау,ізденіс, қызығушылығын ояту, СТО жобасы

Сабақтың формасы: жеке,ұжыммен

Көрнекілігі: интербелсенді тақта, оқулық, кеспе қағаздары, АҚТ, постер, бағалау парағы т.б

Пәнаралық байланыс: қазақ әдебиеті, музыка, бейнелеу

Қолданылған әдебиеттер: М.Ә.Қараев, қазақ тілі, қазақ тілі мен әдебиеті журналы

Күтілетін нәтиже: Танымдық қабілеті артады. Тез ұтымды пікір қалыптастырады.

Сабақтың барысы:

I.Ұйымдастыру бөлімі

А) амандасу әдісі

Ә) психологиялық дайындық / шаттық шеңбер /

ІІ.Үй тапсырмасын бекіту

/ постер арқылы /

Балалар, біздер өткен сабақта шылау және оның түрлерін өттік.Бұл тақырып бізге таныс болғандықтан, үй тапсырмасын қорыту арқылы шылаудың ерекшелігін, түрлерін, қасиетін, емлесін және ережесін постерге түсіріп, қорғаймыз.

Ерекшеліктері: 1.Дербес мағынасы жоқ. 2. Ешқандай сұраққа жауап бермейді. 3. Түрленбейді. 4.Өз алдына жек тұрып сөйлем мүшесі қызметін атқармайды.

Түрлері: 1. Септеулік. 2. Жалғаулық. 3.Демеулік

Қасиеті: 1.Септік тұлғадағы сөзбен тіркеседі. 2. Сөзбен сөзді байланыстырады. 3. Күшейту,тежеу мағынасын үстейді. 4. Сөйлемдерді анықтап немесе толықтырып қосымша мағына беріп жатады

Емлесі: 1. Өзі тіркескен сөзден бөлек жазылады. 2. Кейбіреуі дефис (-) арқылы жазылады.

Ережесі: Өз алдына жеке тұрып толық мағынасы болмайтын, сөйлемде сөйлем мүшесі қызметін атқара алмайтын, бірақ басқа сөздерге көмекшілік қызмет атқаратын сөздерді айтамыз.

ІІІ. Қызығушылығын ояту

Ізденушілік-тапсырмалар:

1.Көп нүктенің орнына тиісті шылау түрлерін қойып, жазыңыздар.

Есінен танып қорыққан балапан бұдан ..... көпке ..... не болып,не қойғанын білген жоқ.

Балалар жиекке ...... жиналып, көгілдір үйректі ұстаудың амалын іздеді.

Жел қатайған ....., лебі мұздаған ....... вагон үстіндегілер бір-біріне жабыса түсті.

( кейін,дейін,қарай,сайын,сайын)

2. Шылау сөздердің басқа сөз таптарынан айырмашылығы.

( Шылаулардың толық лексикалық мағынасы жоқ, сөйлем мүшесі бола алмайды,толық мағыналы сөздің жетегінде оған қосымша мән үстейді,шылау түрленбейді.)

3. Жалғаулармен тұлғалық ұқсастығы бар шылауларды ата.

( ма,ме,ба,бе,па,пе,мен,бен,пен,да,де,та,те)

IV. Өзіңізді тексеріңіз әдісі

Мақсаты: Оқушыларды есте сақтау қабілетін дамыту.

Берілген тірек-сөздерді қатыстырып,сөйлем ойлау,мәтін құру.

/Шыққаннан кейін, жүр екен-ау, үйге дейін, жүзге жуық, мен үшін, өзгелерден кейін/

V. Сергіту сәті

/ жаттығу қимылдары /

VI. Бірге ойлаймыз әдісі

Мақсаты: Сыныптағы оқушыны сабаққа тарту.

Әрі зат есім, әрі демеулік шылау. ( ау)

Бір әріптен ғана тұратын шылау. (я)

Сан есім мен зат есімнің бірігуінен жасалған шылау ( үш-ін )

Әрі жалғаулық, әрі демеулік ( да,де,та,те )

Сан есім мен сын есімнің бірігуінен жасалған шылау (бір-ақ )

Сілтеу есімдігінің алдына дауыссыз қойсаң, жалғаулық шылау шығады. (және )

VII. Семантикалық картамен жұмыс

Мысалдар

Септеулік

Жалғаулық

Демеулік

Осыдан үш-төрт күн өткенге шейін үйде болды.

Тау мен тасты су бұзар, Азаматты сөз бұзар.

Табиғаттың өзі-ақ адамға алуан түрлі сабақ беріп тұрған тәрізденеді

Қозы Көрпеш- Баян Сұлу күмбезі Аягөздің оң жағасына салынған-ды

Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық.

Қырдан бері құлаған отардан қозының дауысы естілді.

VIII. Қорытынды бөлімі

/ кері байланыс әдісі бойынша /

IX. Бағалау

/ бағалау парағы арқылы /

X. Үйге тапсырма: Өткен сабаққа тест құрастыру

Сабақтың тақырыбы: Зигфрид Ахметұлы / бейнесін ашу /

Мақсаты: М.Мағауинің «Бір атаның балалары » атты шығармасын талдай отырып, мазмұнын меңгерумен шектелмей, оқушыны образды талдау арқылы кейіпкердің ішкі жан дүниесін, сезім сырларын ұқтыру. Дамытушылығы: Оқушылардың өз бетінше ізденіспен бірлесе отырып, жұмыс істеу қабілеттерін дамыту, пән бойыалған білімдерін жүйелі түрде қолдана білу дағдыларын арттыру. Тәрбиелігі: Сұхбаттасау мәдениетін қалыптастыруға, ортақ пікір айтуға баулу, оқушыларды адамгершілікке, бірлік пен достыққа тәрбиелеу.

Сабақтың міндеттері: 1.Шығарма кейіпкерлерін жан-жақты талдап,анықтау 2. Бірлесе отырып жұмыс атқару.

Сабақтың түрі: оқығанды қорытып,жүйелі келтіретін, ой дамытатын шеберлік сабақ.

Әдіс-тәсілі: талдау, өз пікірін қорғау, іздену, СТО жобасы, АҚТ т.б

Сабақтың формасы: жеке,ұжыммен

Көрнекілігі: интербелсенді тақта, оқулық, қима қағаздары, постер, бағалау парағы т.б

Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, музыка, бейнелеу

Қолданылған әдебиеттер: оқулық, қазақ әдебиеті энциклопедиясы

Күтілетін нәтиже: Ізденіс барысында ойлау шеберлігі артады.Өз ойын жүйелі айта алады.

Сабақтың барысы:

I.Ұйымдастыру бөлімі

А) амандасу әдісі

Ә) психологиялық дайындық / шаттық шеңбер /

ІІ.Үй тапсырмасын бекіту

Ой түйін әдісі бойынша

Қане, балалар, сабағымызды бастамас бұрын үй тапсырмасын мына жұмбақты шешу арқылы пысықтап алайық.

а

х

М

е

т

А

с

ы

қ

ж

і

л

і

К

Ж

а

л

Ғ

ы

З

К

ө

к

п

А

Р

д

Ә

У

р

е

н

б

е

К

б

р

и

г

а

д

И

Р

з

е

к

е

Н

1.Бас кейіпкердің бірі / Ахмет /

2.Неміс баласын асыраған Ахмет шал ауылды қандай тойға шақырды? / асықжілік /

3.Зигфрид көбінесе қалай ойнаушы еді? / жалғыз /

4.Шығарма барысында қандай ұлттық ойын ойналады? / көкпар /

5.Ауылға келген жетім балаларды алғаш таныстырған кім? / Дәуренбек/

6. Шығармадағы Берден кім? / бригадир /ё

7. Зигфридтің есімі қалай өзгертілді? /Зекен /

Біз шешкен сөзжұмбақтағы әдебиет өкілі кім? / Мұхтар Мағауин /

ІІІ. Қызығушылығын ояту.

Балалар, шығармада ұлттық салт-дәстүр, ұлттық ойындар бар ма? Оларды ата.

IV. Мағынаны ашу

/ Оқулықпен жұмыс/

Басты кейіпкер Зигфридтің іс-әрекетін саралау. Мұндағы күтілетін нәтиже, кейіпкердің тағдырына ортақтаса алуына мүмкіндік туады.Зигфрид Вольфганг Вагнерден Зекен Ахметұлы Бегімбетовке дейінгі іс-әрекеттерді саралау.

-тілін кәлимаға келтірді

-сүндетке отырғызды

-асықжілік ұстар тойы өтті

-Зекен Бегімбетов атанды

-Құмнан қорған соғады,балшықтан үй қалайды

-3-4 аптада аяғын күс басқан, қара сирақ, қара торы бала еді

-Аттың тізгінін ұстап, өз бетімен жүріп тұрды

-шашы ұстарамен алынған тақырбас

-тілі біршама бастыққан. Ептеп қазақша сөйлей бастады

-Нарымбеттің інісі атанды

-Асық ойнап суға шомылды

-Малды қайырысуға көмектесті

-Балалар республикасының тең құқылы азаматы атанды

V. Семантикалық карта

Мазмұны

Ахмет

Дәуренбек

Басқарма

Өздерің білесіңдер, мен жұмысшы әкелемін деп кеттім.

Аса зерек.Бірақ биыл мектептен қалады.

Қызыметімді сыйламай, сойыл ала жүгірдің, қандай қақың бар?

Атажолы солай, ат үстінде жүріп үйренсін

Сақалыңыздың аяғында жаңсақ іске аяқ бастыңыз

VI. Сергіту сәті

/ музыка ойналады /

Көздеріңді жұмып манаураған қалыпқа келіңдер. «Сенімсіздік, жалтақ,алаңдаушылық,ашу» ызаны демімізбен ішке жинап, бар күшімізбен сыртқа шығарайық. 2-3 рет қайталайық.

VII. Серпілген сауал әдісі

-Зекеңді Ахмет шал асырап алғаннан кейін қазақы дәстүрді бойына сіңірді ме? ( иә)

-Ахмет пен Зекеннің арасында ортақ қасиет бар ма? (иә)

-Зекен соғыс аяқталған соң Германияға кетті ме? ( жоқ )

-Зекен Балалар Республикасының тең құқылы азаматы бола ма? (иә )