Мемлекет және ақша тақырыбына арналған материал 3 сынып

Тақырыбы: «Мемлекет және ақша»

Мақсаты: оқушыларды Отанымызды сүюге, еліміздің ұлттық

теңгемізді құрметтеуге; тәуелсіздігіміздің 25 жылдағын еске сала отырып

патриоттық тәрбие беру.

Білімділік: ақшаның пайда болу тарихы, өз ұлттық теңгеміздің айналымға кіруі, қалай,

кімдер жасағаны туралы мағлұмат беру. Басқа ел валюталарымен таныстыру. Жаңадан

айналымға енген ұлттық валюта, оны енгізудің қажеттілігі, безендірілуі туралы

кеңірек таныстыру.

Дамытушылық: оқушылардың ақша туралы

түсініктерін кеңейту, белсенділіктерін дамыту. Тәрбиелік: оқушылардың Қазақстанның

тәуелсіз мемлекет ретінде қол жеткізген жетістіктеріне мақтаныш сезімдерін

ояту.

Көрнекілігі: теңгелер, монеталары бейнеленген плакаттар, «Теңге

- тәуелсіздік келбеті», ноутбук, слайд.

Сабақтың түрі: галерея

сабағы.

Кітапханашы: Қайырлы күн, құрметті қонақтар, ұстаздар мен оқушылыр! «Мемлекет және ақша » атты көрмемізге хош келдіңіздер! Әр мемлекеттің өзіне тән белгілері болады. Бүгінгі

сабағымызда сол басты белгілердін бірі Қазақстанның ұлттық валютасы теңге

туралы әңгімелейміз.

Қай халық, қандай ұлт болмасын өз еркіндігін аңсайды. Әр ел өзінің егемен,

тәуелсіз болуын армандайды. Халқымыздың жылдар бойы аңсаған ізгі армандары

жүзеге асып тәуелсіздігімізге қол жеткіздік. Бүгінгі тәуелсіздігіміздің 25

жылдығына орай өткізіліп отырған «Теңге - тәуелсіздік

келбеті» атты сабағымызды бастаймыз.

Әнұраным – жан ұраным,

Айтар әнім, сөйлер сөзім.

Туған жерім – сағынарым,

Жүрсем егер дүние кезіп.

Бақыт, бірлік – күн талабы,

Тоқтамайды дабыр әні.

Мәңгі бақи шырқалады

Қазақстан әнұраны!

Қазақстан Республикасының

«Әнұраны» айтылады.

Кітапханашы: Тәуелсіздігіміз құтты

болсын! Осы азғантай уақыттың ішінде елімізді танытып, еңсемізді көтерген

қаншама ұлы оқиғалар болды. Мемлекетіміздің тәуелсіздік алғаны жеткен

жетістіктері ғасырға пара–пар. Осы өткен өмір

жолдарымызға қарасақ, әр жылдың өз шежіресі, сыры, тарихы, қасиеті бар. Биыл

ұлттық теңгеге 23 жыл толды.

Слайд көрсету

Оқушы 1991 жылы 1 желтоқсанда Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті болып

Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев сайланды. Теңге өмірге оңайлықпен келген жоқ.

Елбасымыз өз теңгемізді шығаруға қаржыгерлерге арнайы тапсырма берді. Ұлттық

валютамыздың өз дизайні, өз идеясы болуы керектігін қатаң тапсырылды. Қазақстан

аймағында ерте кезенде қандай ақша болғанын, тарихта бұл жөнінде қандай

деректер бары іздестірілді.

Оқушы: Қазақстан Республикасы

Президентiнiң Жарлығы 1997 жылғы 13 қарашадағы N 3753

1993 жылғы 15 қарашаның Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы - теңге енгiзiлген күн ретiндегi тарихи маңызын атап өте отырып,

сондай-ақ қаржы жүйесi қызметкерлерiнiң тұрақты экономикалық өсудi қамтамасыз

етудегi ролiн арттыру мақсатында қаулы етемiн:

1.15қараша Ұлттық валюта - теңге күнi, Қазақстан Республикасының Қаржы жүйесi

қызметкерлерiнiң кәсiби мерекесi болып жариялансын.

2. Осы Жарлық қол қойылған күнiнен бастап

күшiне енедi.

Қазақстан Республикасының

Президентi

оқушы: Ел Президентінің Жарлығымен 1997 жылдан бері 15 қараша төл валютамыздың

туған күні әрі қаржыгерлер күні болып белгіленді.

Түні нұрлы, ақ таңы,

Жері гүлдей бақтағы.

Ел ырысы - тайқазан,

Төл теңгеміз қақпағы.

Қазынамыз толығып,

Болсын дәйім жолы құт!

«Төл теңге - елтірегі!»

Деп құрметтер оны жұрт.

Ұлттық Банк бастапқыда 1 теңгені сол кездегі 500 рубльге

бағалаған болатын. Дегенмен, еліміздің саяси, әлеуметтік мәселелері және

мемлекетаралық қатынастар ескеріліп 1 теңге 500 сомға бекітілді. Теңге бірінші

айналымға кірген күні 1 доллар 4,75 теңге болып бекітілді. 1992жылы тамыздың 2-сі күні Ұлттық банк теңге купюрасының үлгілерін бекітті. Бірінші бетінде қазақ халқының әйгілі ұлы

тұлғаларының Әл-Фараби, Сүйінбай, Құрманғазы, Шоқан, Абайдың бейнелері басылды.

Екіншіден бетінде ою-өрнектер, табиғат көріністері бейнеленіп, елтаңбамыз

салынған. 1992 жылы елде төрт адамнан құралған дизайнерлер тобы жасақталды.

Теңгенің авторы болу бақыты дизайнерші Тимур Сүлейменов, қылқалам шеберлері

Қайролла Ғабжалилов, Мендібай Әлин мен Ағымсалы Дүзелхановтың үлесіне тиді.

1993жылдың күзінде Қазақстан ТМД елдерінің ең соңында рубль аймағынан шықты. Теңге

Ұлыбританияның әлемге әйгілі әрі ең көне «Харрисон және оның ұлдары» деп

аталатын банкноттық фабрикасында басылып шықты. Фабрика 400 жыл бойы

Ұлыбританияда банкноталарды шығарады. Кэтрин Куртис («Харрисон

және оның ұлдары»), суретшілер Мендібай Әлин мен Қайролла Ғабжалилов, Джеф

Стюарт (гендиректор «Харрисон және оның ұлдары»).

Ұлттық валюта банкнот және монета түрінде айналысқа енгізілді. Банкнот – Ұлттық Банктің Алматы қаласындағы Банкнот фабрикасында, ал монета – облысымыздың орталығы Өскемендегі Монета

сарайында шығарылады.

Теңгемізде алғашқы

Бейнеленді ұлылар.

Кейін оған жалғасты

Жетістіктер қыруар.

Әбунасыр, Абылай,

Әбілқайыр, ұлы Абай,

Құрманғазы көз тартты,

Шоқан менен Сүйінбай.

Видео: Тенге национальная валюта.

оқушы Міне, бүгін теңге күнім - мерекем,

Қандай дұшпан «олай- бұлай» дер екен.

Осы теңге арқасында келешек,

Елге келер тойымшылық, берекем - дей келе келесі

көріністі тамашаландар

Теңге туралы жұмбақтар.

1.Ұлы тұлғалары бар Керек құнды кағаздар (теңге)

2. Мың... болғанша Бір ақылды басын болсын (сом)

3. Айрықша белгісі Әлемнің тынысы Байлықтың белгісі (ақша)

4. Базарда бәрі бар, ... ешкім бермейді. (ақшасыз)

7.Тиыннан ... құралады. (теңге)

5. ... тиынна өсер. Жылқы құлыннан өсер. (теңге)

6. ... кетуге тырысады, Есеп ұстауға тырысады. (Ақша)

Сұрақ –жауап:

Ұлттық валюта қай жылы

шығарылды? (1993ж. 15-қараша)

«Теңге» сөзі қай тілден келген?

(Түркілердің «таньга» сөзінен шыққан)

Теңгеміздің авторлары кімдер?

(Меңдібай Алин, Тимур Сүлейменов, Ағымсалы Дүзелхахов, Хайролла Ғабжәлелов)

Теңгеміздің қанша қорғаныш қасиеті

бар? (он сегіз)

Ұлттық теңгеміз қайдан басылып

шықты? (Англияда, «Харрисон және ұлдары» фирмасында)

Келген қонақтарға сұрақтар:

Бір килограмм қант қанша теңге

тұрады?

Астанадан Алматыға дейін

поезбен барсаңыз, билеттін бағасы?

Бір теңге қаңша доллар тұрады? 0,0029

доллар

Теңгесі бар ұлттық ойын?

Нан қанша теңге тұрады?

Мың теңгенің жиырма проценті

қанша болады?

Денсаулық акшаға сатып алуға

болама?

Бәрі адамдар бай болса не

болады?

Кітапханашы: Қазақстандық валютаны жасау тарихын болашақ ұрпаққа сақтап

қалу мақсатында 1997 жылы 13 қарашада Ұлттық Банктің мұражайы ашылды.

Бүгінгі күні мұражайдың қоры 5 мың материалдық мəдениет заттарын жинастырған. Бұл жерде

12-14 ғасырлар, қола жəне күміс монеталар, революцияға дейінгі Ресейдің,

Уақытша үкіметтің, РСФСР жəне КСРО-ның ақша белгілері сақталған.

Мұражай қорында құны 5 жəне 10 рубль 1898-1899 жылдары шығарылған Екінші Николай патшаның бейнесі бар, Ұлы Пётр және Екінші Екатерина бейнесімен күміс және алтын

монеталар сақталуы тұр. Сондай-ақ неміс, орыс-поляк монеталары жəне Қытай, Мексика, Польша, Австро-Венгрия монеталары да бар.