Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау тиімділігі

«ОҚЫТУ ҮШІН БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ОҚУДЫ БАҒАЛАУ» МОДУЛІНІҢ ТИІМДІЛІГІ

ЖалғасбаеваА.Ә.

М.Горькийатындағыортамектеп, Физикапәнімұғалімі, Т.Рұсқұловауданы,

Жамбылоблысы, ҚазақстанРеспубликасы

Оқытуүшінбағалаубаланыңөзбетіменойланабілуіне, сыртқыортаменқарым-қатынас

жасауынаықпалетеді. Баланыңөзіндіктанымындамытуүшінөтеқажеттіекенінбайқадым.

Әсіресе, бастауышсыныптаөзіндіктанымдықалыптастырубарысындаоқушыларды

қызықтырып, өзініңжасағанжұмысынаөзібағаберіп, қорытындышығарабілуге

дағдыландырукерекекендігінтүсіндім.

Сыныптағыбағалаутекқанатехникалықтәсілемес. Мұғалімдержазбашанемесеауызша

түрдебағақоюжолыменбағалайды. Оларқолданатынкезкелгеннысанныңартындаобьективтінемесежеткіліктідәрежедеобъективтіемеснормаларменстандарттарғанаемес, сондай-ақбаланыңдамуы, оқуыжәнеынтасытуралытүсінік, соныменқатарөзін-өзібағалау, қабілеттілікжәнекүш-жігерсияқтыұғымдарғақатыстықұндылықтаржатады. [2] (нұс 56-бет)

Оқыту үшін бағалау ─ бұл білім алушылар өздерінің оқудың қандай сатысында тұрғанын,

қандай бағытта даму керек және қажетті деңгейге қалай жету керек екендігін анықтау үшіноқушылар және олардың мұғалімдері қолданатын мәліметтерді іздеу және түсіндіру үдерісі[4](нұсқаулық,58-б.). Бұл бағалау түрін пайдалану осы курстың мақсаты. Оқыту үшін бағалаудаоқушылар өздерін-өздері, сыныптастар бір-бірін, топтық бағалау арқылы жүргізіледі.

Оқуды бағалаудың мақсаты, керісінше, оқушы қазіргі уақытта не оқып білгенін жинақтау

болып табылады. [5, нұсқаулық, 58-б.]

Оқу үшін бағалау мен оқытуды бағалауды қолдану мен үшін өте маңызды қадам.

Оқушылар жаңаша бағалауға қызыға қарайды,өз білімдерін бағалау оқушылардың таңғалысынтудырады. Себебі, бұрын тек мұғалім ғана бағалап келген, енді оқушылар бір - біріне бағақоюға болатындарын білгенде қызығушылықпен қарады. Оқушылар бір бірінің жұмысынаталдау жасап, оның жақсы, жаман жағын айтуға дағдыланып, баға қою оқушылар арасындағытығыз қарым қатынасты нығайтты. Бағалауда оқушылар өз - өздерін, бір - бірін бағалауды,топтық, жұптық бағалау түрлерін меңгереді. Сабақта оқушылардың білімдерін бірлесе бағалауөте тиімді, пайдалы. Оқу мен оқытудағы өзгерістердің бірі сабақ соңында кері байланыс жасауболатын. Онда оқушылар алған білімдеріне, тапсырмаларына қорытынды жасап, пікір айтуғадағдыланады, ойын ортаға салады. Нәтижесінде оқушылар өз- өздерін реттейді. Жүйелісөйлеуге, ойын ашық жеткізе білуге, талдау жасауға үйренеді. Сабақтың жақсы не жаман,мағыналы не мағынасыз, көңілді не көңілсіз өтуіне байланысты оқушылар эмоцияларынбілдіріп отырды. Осыдан мұғалім өзіне қорытынды жасауына, өзіне баға беруіне болады. Менөз сабақтарымда оқушыларымның жас ерекшеліктеріне сай «Автор орындығы», «Бағдаршам»,

«Басбармақ», «Автобус аялдамасы», «Смайликтер», стикер әдістері бойынша бағалап отырдым.

Әрбір сабағымда бағалауды өзімше түрлендіруге тырысамын. Өздеріне бағалатып болған соңда өз пікірімді қосуды ұмытпаймын.

Менің оқушыларды бағалаудағы мақсатым: өздігінен реттелетін оқуды ынталандыру,

оқушылардың қызығушылығын арттыру, ішкі уәжін дамыту, жетістікке жеткендігін көру.

Оқушылардың білім нәтижелерін бағалау оқыту үдерісінің маңызды бөлігі болып

табылады, оқыту үдерісін басқарудың түйінді кілті бағалаудадеп те айтуға болады. Көптегенжылдар бойы оқушы жетістігі басқа оқушымен салыстырмалы түрде бағаланып келді.

«Бағалау» термині «жақын отыру» латын тіліндегі мағынада-бағалаудың негізгі сипаты бірадам басқа адамның не айтып, не істегенін немесе өзін-өзі бақылау жағдайында өзінің дербесойлауын, түсінігін немесе тәртібін мұқият бақылауы болып табылады.

Формативті бағалау ата-аналар, мұғалім және оқушыларға ашық, түсінікті және нақты

болады. Өзін-өзі бағалаумен қатар оқушылардың бірін-бірін бағалауды жүргізуге болады.

Оқушы өзін-өзі бағалаған кезде өздері нәтижеге мүдделі болады. Сонымен қатар мұғалім

оқушыға баға қойған кезде, ол бағаны не үшін қойғанын, жауабының қаншалықты дәрежедеболғандығын ашық айтып кету керек, себебі сабақтан кейін оқушына қойылған бағаға күмәнпайда болуы мүмкін. Ал бағаға талдау жасалғаннан кейін оқушы, не үшін осы бағаныалғандығын түсінетін болады және әр түрлі көзқарастар пайда болмайды.