қмж, қазақ тілі 6 сынып 2 тоқсан

Қысқа мерзімді жоспар Қазақ тілі 1-сабақ

Бөлім:

4-бөлім. Астана – мəдениет пен өнер ордасы. Лексика

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Күні:

Сынып: 6

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Астана қаласына саяхат

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

6.1.6.1 - коммуникативтік жағдаятқа сай ресми сөздер мен тіркестер, дайын тіркестер мен терминдерді орынды қолданып, диалогке қатысу, ойын анық жеткізу;

6.4.3.1 - неологизм, термин, диалект сөз, кəсіби сөздердің қолданыс аясын түсіну жəне ажырата білу

Сабақтың мақсаты

Ресми сөздер мен тіркестер, дайын тіркестер мен терминдерді орынды қолданып, ойын анық жеткізе алады; неологизм сөздердің қолданыс аясын түсініп, анықтай алады.

Құндылықтарға баулу

Құндылық: тәуелсіздік және отаншылдық

-Қазақстанның тарихын, мәдениеті мен дәстүрлерін, оның тәуелсіздігін және оны сақтаудың маңыздылығын түсіну;

-Қазақстанның тарихы мен мәдениетіне құрмет көрсету;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Білім алушының

әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың

басталуы

5 минут

Сабақтың

ортасы

10 минут

5 минут

Сабақтың соңы

5 минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу.

Психологиялық ахуал

«Құсты құтқар»

Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру;

Ойтүрткі

Ребусты дұрыс шеш. Жасырынған сөзге сипаттама бер.

Мұғалім түсіндірмесі:

Астана- бұл алып қазан немесе тайқазан. Қазіргі таңға дейін Оңтүстік өңіріндегі той, астарда тамақ пісіретін өте үлкен қазанды «астана» деп атайды. «Астана» атауының шығу тарихына тоқталайық. Тарих атасы Геродоттың еңбегінде (б.д.д. 490-425 жж.) сақтардың патшасы Арриант бүкіл жауынгерлерінің жез жебелерін жинатып, оны балқытып, үлкен қазан құйып жасағаны айтылады. Даяр болған қазанға құйылған Тәңір судан айнала қоршаған жауынгерлерге ішкізген екен. Сөйтіп, рухы түсе бастаған сақ жауынгерлері көсемнің ту астына қайта жиналды. Демек, елді бірлікке, татулыққа шақырған тайқазан, яғни астананың шығу тарихы осындай.

Сонымен бірге, «астана» атауы парсы тілінен аударғанда «киелі орын», «босаға» дегенді білдіреді.

1-тапсырма

1.Мәтінді мұқият тыңда.

Астана – Қазақстан халқының мерейі мен мәртебесі. Астана елдің тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Жарлығымен 1997 жылдың 10 желтоқсанында Қазақстан Республикасының елордасы деп жарияланды. 1998 жылдың 10 маусымында Қазақстанның жаңа елордасы – Астананың халықаралық тұсаукесері өтті. Көп ұзамай Астана еліміздің экономикалық, саяси, мәдени өмірінің қайнаған ортасына айналды. Отанымыздың жүрегі, тәуелсіздіктің тірегі, жеріміздің кіндігі, халқымыздың бірлігі Астана – Қазақстанның жаңа бейнесі, жарқын келбеті. Дүниежүзіндегі бүкіл астаналардың ішіндегі ең ас астана – елордамыз. Халқымыздың болашаққа деген үмітінің сенімді кепілі. Қаланың сәулеті мен дәулетінің артқаны сондай, шетелдік қонақтар оны дүниенің сегізінші кереметіне теңеп, Қазақстанның інжу-маржан қаласы деп бағалауда. Ал еліміздің азаматтары үшін, әсіресе бірқатар жастар мен балалар үшін Астана бір барып көрсем дейтін аңсарлы арман қалаға айналды.

Астананың күн сайын еңсесі биіктеген қалаға айналуы өзімізді сүйсіндіріп, әлем жұртын көркімен таңдандырады. Астанаға барған сайын ғажап көріністерге куә боласың да, қайтарда бір қимастық сезім баурап алады. Онда қазақ халқының арман-мақсаты тоғысып, шартарапқа нұрлы шұғыласын төгіп тұр.

2.«А,В,С» әдісі арқылы

дайын тіркестер мен терминдерді орынды қолданып, диалогке қатысыңдар.

Тыңдалым мәтіні бойынша сұрақтарға жауап беріп, өз ойларыңды толық, анық жеткізіңдер.

1. Сұрақ: «Астана – Қазақстан халқының мерейі мен мәртебесі» дегенді қалай түсінесің?

2. Сұрақ: Автор «жаңа елорда», «жаңа бейнесі», «жарқын келбеті», «дүниенің сегізінші кереметі», «арман қала» деген тіркестерді не себепті қолданған?

3. Сұрақ: Астана әлем жұртын несімен таңдандырады?

4. Сұрақ: Астана қаласының басқа қалалардан ерекшелігі неде деп ойлайсың?

Тілдік бағдар

Неологизм

Ғылым мен техниканың, өндіріс пен шаруашылықтың, мәдениет

пен тұрмыстың кеңінен дамыған тұсында тілге жаңа ұғымдарды біл-діретін жаңа сөздер енеді. Осындай сөздерді неологизмдердеп

атайды. Мысалы, жағдаят, үнтаспа, жазылым, ландшафт, патент,

фабула т.б. сөздер. Бір кезеңде тіліміздегі класс, глобус, электр,

комбайн, партиясөздері неологизмдер болып саналғанмен, қазір

олар жалпыхалық тық сипат алып кеткен сөздер. Халыққа әбден

танылып, түсінікті бол ған нан кейін жаңа сөздер неологизмдердің

қатарынан шығып қалады.

Неологизмдердің жасалу жолдары

Шет тілінен енген неологимдер:

ноутбук, офис, менеджер; т.б

Күрделі сөздер арқылы жасалған

неологизмдер: ақшалай жарна, сыйақы, үнтаспа, айла-шарғы, әкімшіл-әміршіл, ЕҚЫҰ, БҰҰ т.б

Жұрнақтар арқылы жасалған

неологизмдер: зияткерлік,

айтылым,баспагер, реттегішт.б.

4-тапсырма.

Берілген сөздерге ұйытқы сөздерді қосып, жаңа сөз жаса. Мағынасын түсіндір.

Жол, әуе, баян, келіс, жаға, жарыс, сүндет, зейнет, мүшел, сая,

мәлім, көсем, сый, ашық, мерей.

ақы жай хат сөз той

Үлгі: жолақы, келіссөз т.б.

10-тапсырма

Әр торға «Астана» сөзінің беретін мағынасын толтыр.

Астана

11-тапсырма.

Блиц сұрақтарға жауап бер.

1. «Астана – бас қала» деп не себепті айтамыз?

2. «Астана» сөзінің бұрынғы мағынасы қандай?

3. Неологизмдерді неліктен жаңарып отыратын құбылыс деп ойлайсың?

12-тапсырма.

«Шығу парағын» пайдаланып, төмендегі сұрақтарға жауап

бер.

1. Бүгін не үйрендім?

2. Сабақ бойынша нені түсінбедім?

3. Келесі сабақта қандай мәселеге көңіл аудару керек?

«Құсты құтқар»

Нұсқау: «Қолыңда кішкентай құстың дәрменсіз балапаны бар деп елестет. Қолыңды алақаныңды жоғары қаратып соз. Енді оны жылыт: баяу қимылмен бір-бір саусақтарыңды алақаныңа жұмылдыр, балапанды алақаныңа тығып қой, оны д Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандырады

Жарайсың!

Керемет шешім!Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

еміңмен жылытуға тырыс. Алақаныңды кеудеңе бас, балапанға өзіңнің демің мен жүрек жылуыңды бер. Енді алақаныңды аш, балапан аса бір қуанышпен ұшып кеткенін бақыла. Оған қапаланба, қуанышпен шығарып сал: ол саған әлі қайта оралады!»

Оқулықтағы ребусты шешеді.

Жауабы: Астана

«А,В,С» әдісі

А - сұрақ қояды.

В - жауап береді.

С – айтқан жауаптарды бақылайды, толық болмаса толықтырады.

Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандырады

Жарайсың!

Керемет шешім!Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

«Доллар» әдісі арқылы бағалау

Дескриптор

Білім алушы

− мәтін бойынша сұрақтарға жауап береді;

− сұрақтарға жауап беріп, өз ойларын анық жеткізеді.

Дескриптор

Білім алушы

-берілген сөздерді

қолданады,

-жаңа сөздер жасайды,

-мағынасын түсіндіреді.

Оқулық

6-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл

Қалыптас

тырушы бағалауға арналған

тапсырма

лар жинағы

6-сынып

ОҚЫТУДА

ҒЫ ЖАҢА ӘДІС-ТӘСІЛДЕР ҚОРЖЫ

НЫНАН ЕСБОСЫН НАҒИША ҚОЖАҚ

ҚЫЗЫ

Бекітемін: __________ Қысқа мерзімді жоспар Қазақ тілі 2-сабақ

Бөлім:

4-бөлім: Астана – мəдениет пен өнер ордасы. Лексика

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Күні:

Сынып: 6

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Асқақтай бер, Астана!

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

6.2.6.1 - оқылым стратегияларын қолдану: комментарий жасау, іріктеп оқу, рөлге бөліп оқу.

6.4.3.1 -неологизм, термин, диалект сөз, кəсіби сөздердің қолданыс аясын түсіну жəне ажырата білу

Сабақтың мақсаты

Комментарий жасау, іріктеп оқу, рөлге бөліп оқу арқылы оқылым стратегияларын қолдана алады. Неологизм сөздердің қолданыс аясын түсініп, ажырата алады.

Құндылықтарға баулу

Құндылық: тәуелсіздік және отаншылдық

-Қазақстанның тарихын, мәдениеті мен дәстүрлерін, оның тәуелсіздігін және оны сақтаудың маңыздылығын түсіну;

-Қазақстанның тарихы мен мәдениетіне құрмет көрсету;

Құндылық: бірлік және ынтымақ

-бірлескен іс-әрекет пен өзара іс-әрекет кезінде басқалардың пікірлері мен сезімдерін құрметтей білу;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

7 минут

Сабақтың ортасы

10 минут

8 минут

7 минут

Сабақтың соңы

5 минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу.

1.Психологиялық ахуал қалыптастыру

«Калейдоскоп»

Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру

Ойтүрткі

Астана қаласы қай жерде орналасқан? Географиялық картадан Астана қаласы қандай қалаларға жақын екенін көрсет.

Астанадағы өзіңе таныс көрікті жер туралы әңгімеле.

5-тапсырма. (оқулықтан)

Мәтінді оқы. Мәтіннен негізгі тірек сөздерді тауып астын сыз.

Мәтіннен Астана қаласының абыройын асқақтатуға үлес қосқан елеулі оқиғаларды ірікте.

6-тапсырма.

Мәтіннен неологизмдерді анықтап, төмендегі кластерді толтыр.

Неологизмдер

гизмдер

8-тапсырма. 63-бет

Төмендегі мәтіннен неологизмдерді анықтап, дәптеріңе көшіріп жаз.

«Ақылды үй» (ағыл. digital home) – автоматтандырылған үй. Ол адамдардың қолайлы өмір сүруі үшін жоғары деңгейлі технологиялармен жабдықталған. «Ақылды үйдегі» жарық, электр жүйесін, кондиционер, желдеткіш, климат-бақылау, аудио және видео жүйелерді, күзет, өрт дабылы, апатты жағдайларды бір ғана диспетчерлік пультпен смартфон немесе ғаламтор арқылы басқарып, бақылауға болады. «Ақылды үй» өрттен де қорғайды. Мысалы, ауа да кішкене болса да иісті газ пайда болса, онда өртке қарсы жүйе іске қосылады және өртті үдетпес үшін ауаның келуін тоқтатады, газ жабылады, электр токтары өшіріледі. Бөлмедегі адамдар сирена және түрлі сигналдар арқылы хабарландырылады, ал егер өрт үйдің иелері жоқ кезде басталса, онда жүйе арқылы олардың ұялы телефондарына хабарлама жіберіледі. Параллельді түрде түтінді жою функциясы қосылады, ал қауіпсіздік қызметіне өрт туралы ақпарат келіп түседі.

(М.Э. Сопер)

9-тапсырма.

«Аквариум» әдісі

«Ақылды үй» өз қалаңда немесе ауылыңда болуы үшін өзің қандай үлес қосар едің? Мәтіндегі неологизмдерді қолданып, диалог құрыңдар.

Үйге тапсырма :

Мәтінге тақырып қойып, ойды әрі қарай жалғастыр. Мәтін құра. Мәтінге неологизм сөздерді қолдан.

Қысқа уақыттың ішінде алаш жұртының ару Астанасы төрткүл дүние тамсанатын, әлемнің атақты астаналарымен салтанат жарыстырып, бой таластыра алатын бас қаласы ретінде қалыптасты. Тәуелсіз Қазақстанның Елордасы жұмыр жерді толғандырған тақырыптар талқыланатын, салиқалы саясат, тұғырлы экономика, дінаралық келісім кеңестері өтетін жаһандық орталық дәрежесіне жетті.

Рефлексия

Сабақтан алған әсеріңді, ойыңды жаз. 1. Бүгінгі сабақтан қандай әсер алдың?

2. Нені үйрендің?

3. Бірлескен жұмыс түрлері қызықты болды ма?

Психологиялық ахуал

«Калейдоскоп» Оқушылар жарты шеңбер бойына орналасады, жүргізуші ортада тұрады. Әр қатысушы өзіне ұнайтын түстерін айтып шығады. Содан соң жүргізуші теріс қарап тұрады. Ойыншылар орын ауыстырады. Жүргізуші ретімен кім қай түсті ұнататынын айтып шығу керек.

Ойтүрткіде Астана қаласының орналасқан жерін картадан көрсетеді. Астананың көрікті жерлері туралы әңгімелейді.

Тірек сөздер:

Елорда, Астана, Еуразиялық мемлекет, Конгресс-холл, Л. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, ескерткіштер, Ақорда, «Нұр Астана» мешіті, Бейбітшілік және келісім сарайы, Бәйтерек монументі, океанариум, ойын-сауық орталығы, ЭКСПО орталығы.

Мәтіннен Астана қаласының абыройын асқақтатуға үлес қосқан елеулі оқиғаларды іріктейді:

1)1998 жылдың 10 маусымында Қазақстанның жаңа елордасы – Астана қаласының салтанатты тұсаукесері болды.

2)Астана қаласында алғашқы кезеңде Конгресс-холл, Л. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, ықшамаудандар, қонақүйлер мен мейрамханалар салынып, Абай мен Кенесары ханға ескерткіштер орнатылды.

3)Астана қаласы дамуының екінші кезеңінде Тәуелсіздік сарайы, «Қазақ елі» монументі, «Астана Опера» мемлекеттік опера және балет театры, Орталық концерт залы, Назарбаев университеті, «Ұлттық мұражай», «Ханшатыр» бірегей сауда ойын-сауық орталығы, дәл ортасында диаметрі 80 метрлік «Нұр Әлем» шар тәріздес орналасқан ЭКСПО орталығы және халықаралық әуежай ғимараты салынды.