Қобыз аспабын үйрену әдіс-тәсілдеріне арналған ашық сабақ

Казталов балалар саз мектебі

Ашық сабақ

Тақырыбы:

Қобыз аспабын үйренудің әдіс-тәсілдері

Өткізген: Қобыз сыныбының мұғалімі

А.О.Салаватова

Бегітемін: __________ ”______” __________ 20___-20___ оқу жылы.

Пәні: Қобыз

Сыныбы: ________

Сабақтың тақырыбы: Қобыз аспабын үйренудің әдіс-тәсілдері.

Сабақтың мақсаттары:

а) Мақсат: Оқушыларға тақырыпты менгерту және үйрету. Оқушының өз халқына, музыкасына деген сүйспеншілігін соның ішінде қобыз аспабына қатысты білім беріп тәрбиелеу.

ә) Білімділік: Киелі аспап қобыз арқылы қазақ халқының тарихын, музыкалық мәдениетін, ұлттық музыкасын насихаттай отырып, ұлттық өнерді оқушылардың бойына сіңіру, музыкалық білмін жетілдіру.

б) Тәрбиелік: Рухани адамгершілікке, әлемдік этикаға, ұлттық рухты тәрбиелеу.

в) Күтілетін нәтиже: Қобыз аспабы туралы терең түсісік алу.Компазитор туралы және оның шығармаларының тарихынан түсінік алады. Кәсіби сақына шебері орындаушыларын даярлау.

Сабақтың типі: Жаңа материалды меңгеру.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ.

Сабақтың әдісі:Ауызша баяндау, тарихқа шолу, тыңдау,аспапты дұрыс игеру.

Пәнаралық байланыс: қобыз бен музыка, сольфеджио, дүниежүзілік тарих

Көрнекілігі: плакаттар, қобыздың суреттері,үнтаспа, қорқыттың суреті слайд көрсету.

Сабақтың барысы:

І Ұйымдастыру бөлімі.

Оқушылар мен сәлемдесу.

Сабаққа назар аудару.

Үй тапсырмасы

Қазақтың ежелден келе жатқан қасиетті де қастерлі музыкалық аспаптарының бірі қобыз. Ғасырмен үндескен қобыз аспабы халқымызға рухани азық болып, атадан балаға, ұрпаққа мирас болып біздің заманымызға жеткен. Қазақ халқымыз қобыз өнерін Қорқыт ата есімімен байланыстырады.

Қорқыт туралы аныз көп

Халық арасында кен тараған анызда былай дейді “Қорқыт 20 жасқа толғанда түс көреді. Түсіне кірген адамдар оған 40 жасқа келіп қыршыныңнан қиыласың – депті-мыс”. Бұдан кейін Қорқыт өлмеудің қамын ойлап өзінің Желмаясына мініп жер шарлап ел аралап өлімнен қашып жолға шығады. Бірақ Қорқыт қайда барса да кебін киіп көр қазып жатқан ақ киімді адамдарға тап болады. Міне содан кейін ол қайда барсада “ Қорқыттың көрі” екен-ғой деп жер ортасы Сыдарияға қайтып оралады да желмаясын құрбандыққа шалып шанағының жоғарғы жақ үстін Желмаясының терісімен қаптап қобыз жасап Дарияның үстіне кілем жайып қайық етіп отырып алып қыл қобызын ойнап аңыратып “өмір күйін” тарта береді. Қорқыт қобыз күйін тарта берсем ажал келмейді, өлмеймін, өлімді қобыз күйінің күшімен арбаймын, ажал маған жақындай алмайды деп сенеді. Күндердін күні болғанда әбден шаршап қалжыраған Қорқыт қалғып кетеді де, ажал оған Қайрақ-жылан бейнесіне кіріп келіп шағып өлтіреді.Бұл аныз-әнгіме бізге “Қорқыт” күйінің мазмұны арқылы жеткен тарихи шежіре.

Үй тапсырмасын сұрау:

Нені білдік?

Қорқыт неден қорыққан?

Қорқыттың қандай күйлері есімізде қалды?

Жаңа сабақ:

Қобыз аспабын үйренудің әдіс-тәсілдері

ҚОБЫЗ

Соның ішінде прима қобыз-төрт сым ішек тағылатын,көлемі жағынан қобыздар тобындағы ең кіші аспап.Ноталары скрипка кілтінде жазылып, еш өзгеріссіз сол қалпында ойналады.Квинта арқылы құлақ күйі келтіріледі.Дыбыс көлемі кіші октаваның соль дыбысынан үшінші октаваның соль дыбысына дейінгі аралықта болады.Прима қобыз үнге бай,техникалық мүмкіндігі мол,оркестордың бетке ұстар аспабы болып саналады.

Қобызда ойнау үшін орындаушы бүкіл денесін емін-кін бос ұстауы және есту қабілеттілігі мен зейінін топтастыру қажет.Денені тырыстырып отыру ойынға кері әсер етеді.Ойнаушының дұрыс отырысы шеберліктің негізі болып табылады.Орындықта отыруы мығым және табиғи болуы керек.Орындықтың шетіне отырып, арқаны тік ұстау керек.Қобыздың астынғы бөлігіне қысқышты және қысқысшыз болады.

Оң қол.Ысқышты дұрыс ұстау.

Ысқышты оң қолмен дұрыс ұстау қобысшының алғашқы үйренер тәсілінің бірі.Оң қолмен ысқышты дұрыс ұстап үйрену үшін бірқатар жаттығулар жасау керек.Мысалы:қарындашты ысқыш орнына ұстап үйрену.Қарындашты…