Қозғалыс белсенділігі арқылы танымдық қызығушылықты қалыптастыру

Шығыс Қазақстан Облысы білім басқармасы Өскемен қаласы бойынша білім бөлімінің «№100 балабақша-бөбекжайы» КМҚК

Қозғалыс белсенділігі процесінде мектепке дейінгі жастағы балалардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру.

(жұмыс тәжірибесінен)

(Педагогикалық кеңес №4)

№5«Айналайын» мектепалды даярлық тобы

Тәрбиеші:Бекжанова А.К

2021ж.

Мектепке дейінгі тәрбие - ол бүгінгі заман талабына сай, жан-жақты жетілген бойында адамгершілік қасиеті дарыған азаматты тәрбиелеп өсіру. Бүгінгі қоғам мүддесіне лайықты жан-жақты жетілген, бойында адамгершілік сезім қалыптасқан, тәрбиелі азамат өсіру – балабақшаның қасиетті борышы екені баршамызға мәлім.

Жас ұрпақтың бойында ұлттық сананы тәрбиелеуді ұлттық психологияны қалыптастыруды мемлекеттік талап деңгейінде жүргізу ісінде тәрбие негізі саналатын – балабақшаның маңызы зор. Сондықтан тәрбие үрдісінде баланың танымдық белсенділігін арттыруға, қоршаған өмірге қызығушылығын, дүниетанымын, қалыптастыруға, құрбылардың бір-бірімен және үлкендермен қарым-қатынас қалыптастырып, дамытуға көп көңіл бөлінуі тиіс.

«Тәй-тәй» бағдарламасының мазмұны бойынша орталықтарда бала бірлесіп жұмыс істеуге, ұйымшылдыққа және бір-бірінен үйренуге көмектеседі, жас және жеке ерекшелігіне сай дамуына мүмкіндік алады. Өз білімдерін іс-жүзінде пайдалануға, өз ойларын еркін айтып, қортынды жасауға үйренеді. Шешім қабылдап, әртүрлі жолдармен, тәсілдермен оқып үйренуге жағдай жасайды.

Қазіргі таңда Сорос бағдарламасының технологиясымен жұмыс істеп жатқан кезде, оның аты айтып тұрғандай-ақ сабақтар ойын орталықтары арқылы өтеді. Мұнда балалар тек ойын орталықтарымен шектеліп қалады деген сөз емес, ертеңгілік жиында, не болмаса сабақ соңында ойын түрлері міндетті түрде қолданылады. Тіпті балалардың қызығушылығына қарай олар сабақтан кейін де сол орталықтарда ойынын жалғастыра береді. Күні бойы балалар жабдықталған ойын орталықтарында ойын алаңы ретінде ойнай алады. Өмірдегі түсінігі, еліктеуі, бақылауы осы ойын үстінде көрініс табады.

Бағдарламаға сәйкес осы белсенділік орталықтарында тәрбиеші қандай рөл атқарады,атқару керек?

Балалардың жеке ерекшеліктерін ескере ортырып, іс-әрекеттерін жоспарлауға, ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

Балалардың қалай жетіліп дамуын толық зерттеп, ойын үрдісі арқылы белсенділік орталықтарында балалардың іс-әрекетін бақылауға толық мүмкіндік бар.

Дамуына байланысты балаларды қастерлеп, олардың идеяларын жоғары бағалауға үйретеді, яғни, тәрбиеші – ұйымдастыру, тәрбиеші-бақылаушы, тәрбиеші-зерттеуші қызметін атқаруға мүмкіндік береді.

Мектеп жасына дейінгі балалардың таңдауына жағдай туғызу үшін топтарда әдебиет – кітап, ғылым, өнер, құрылыс, қол ойындары - үстел үсті, желілі-рөлді ойын делінген белсенділік орталықтары құрылды. Балалар қызығушылығына байланысты 4-5 баладан орталықтарда тақырыптық ойын сабағын жүргізіледі.

Сондай-ақ, тәрбиеші белсенділік орталықтарын ұйымдастырғанда топ жабдықтарының түстерінің әртүрлілігіне; орталық құралдармен жабдықтарды үнемі ауыстырылып отыруына; ер балаға қарағанда мен қыз баланың жабдықтарының көбірек болуына; шығармашылық міндетке байланысты заттық орталық көп функционалды болуына; баланың жас ерекшелігіне байланысты ойын материалдар-ды есепсіз жинауға; балалардың қызығушылықтарын арттыруға; ойын түрлерін түрлендіріп, күрделендіруге; баланың ойын кезінде алған тәжірибесін қолдана білуге назар аударуы керек.

Топтарда белсенділік орталықтарын ұйымдастырғанда мынандай бөлімдерді ұстанған жөн:

Орталықтарға атау беріп, анық көрсетіп, белгілеу. Орталықтар барлық топтарда ұйымдастырылып, бала түсінігіне сай болу. Орталықтарда жұмыс істеу ережелері балаларға түсіндірілуі қажет.

Орталықтар барлық қажетті заттармен жабдықталуы қажет. Заттар үнемі бала қолы жететін жерде тұруы қажет. Балалар әр заттың тұратын орнын білуі және де басқа балалар тез тауып алатындай орналастырылуы қажет.

Оқу іс-әрекеті тақырыбына сәйкес әртүрлі орталықтарда өтуі тиіс. Бұл баланың ізденіс-тәжірибелік шығармашылықтарын дамытады. Орталық баланың деңгейіне, қабілетіне қарай ұйымдастырылуы тиіс.

Бағалау тәсілі. Балалар өз жұмыстарының қалай бағаланатыны жөнінде және өз істеген жұмыстарының қоятын орнын білуі қажет. Өз жұмыстарының сапасын бағалау үшін, балаларға үлгі беру керек. Сонда ғана өз және құрбысының жұмысына баға бере алады.

Балалар әдемі, көзге тартымды орталықтарда көп жұмыс істегісі келеді. Сондықтанда орталықтарды эстетикалық талапқа сай, әдемі, тартымды етіп ұймыдастырған жөн.

Орталықтарда «отырып істейтін» және «қиындық» көретін жұмыстар болмауы керек. Бала орталықтарда не мақсатпен және қандай іс арқылы нәтижеге жететіні туралы білуі керек.

Осы аталған белсенділік орталықтарына жеке тоқталып кетсек:

Кітап бұрышы бала өміріндегі ең басты рөл атқарады. Ол бала өміріндегі көркемдік қана емес, сонымен қатар, танымдық және жалпы мәдениеттілік болып саналады. Тәрбиеші баланың сүйікті ертегісіне деген қызығушылығын анықтау керек. Баланың жасына сәйкес ертегіні тандап алу қажет. Кітаптар бұрышы жиі жаңарып тұруы тиіс. Ондағы ертегілер жинағы, энциклопедиялар, т.б. кітаптар бала бойында ұқыптылықты, кітапқұмарлықты тәрбиелей отырып, шығармашылққа қызығушылықтарын оятады.

Кітап бұрышында иллюстрациялы альбомдар, оқуға арналған ертегілер мен өлеңдер жинағы, балалар мен жануарлар туралы әңгімелер жинақталады, тәрбиеші бұлардан тақырыпқа сай көркем шығарманы таңдап алады.

Театр бұрышы. Балалар балабақшаның алғашқы күнінен бастап әдеби шығармамен танысады, келесі сабақтарда иллюстрацияларды бейнелеп, шығармаға қарапайым декорациялар әзірлейді, кейіпкерлерге бетперде дайындап, шығарманы рөлге бөліп ойнайды, шағын қойылым қояды. Қойылымға балалардың барлығы қатысқаны…