Шәкәрім Құдайбердіұлының Қалқаман Мамыр дастаны 6 сынып

Сабақтың тақырыбы:

Шәкәрім Құдайбердіұлының “ҚАЛҚАМАН-МАМЫР” дастаны.

Білімділік мақсаты: Поэманың оқиғаларын басшылыққа ала отырып, кейіпкер бейнелерін сомдау. Жазушының идеялық –эстетикалық мұраты мен табысына тоқталу.

Дамытушылық мақсаты : Жеке тұлға ретінде оқушылардың ізденімпаздық қасиеттерін дамыту.Шебер де шешен ,өткір сөйлей білуге машықтандыру.

Тәрбиелік мақсаты: Адамгершілікке, мейірімділікке ,білімге ұмтылуға ,талаптылыққа тәрбиелеу

Пән мұғалімі: Утемисова Г

Адамдық борышың,-

Халқыңа еңбек қыл.

Ақ жолдан айнымай

Ар сақта оны біл.

Мақтанға салынба

Мансаптың тағы үшін,

Нәпсіңе билетпе

Басыңның бағы үшін.

Өміріңді сарп қыл өлгеніңше,

Жоба тап,жол көрсет,

Келешек қамы үшін.

Қайтадан қайрылып,

Қауымға келмейсің,

Барыңды,нәріңді,

Тірлікте бергейсің.

Ғибрат алар артыңа із қалдырсаң

Шын бақыт-

Осыны ұқ,

Мәңгілік өлмейсің!

ШӘКӘРІМ ҚҰДАЙБЕРДІҰЛЫ

Шәкәрім Құдайбердіұлы-үлкен ақын,жазушы,аудармашы,

тарихшы,ойшыл.

Қазақ қоғамының рухани

өсуіне үлес қосып,жастарды

ғылым-білім,өнер-өнеге ге

баулуды мұрат еткен ұлы Абай

мектебінің шәкірті,талғамы биік

талант иесі Шәкәрім 1858 жылы

11-шілдеде Шыңғыс тауы

бөктерінде қазіргі Семейдегі

Абай ауданында дүниеге к елген.

Әкесі Құдайберді Құнанбайдың

үлкен бәйбішесі Күнкеден туған.

Демек,Шәкәрім Абайдың немере інісі.

Шәкәрім жеті жасында хат танып,әрі қарай өз бетінше ізденіп оқыған.

Араб,парсы,түрік тілдерін жетік білгендіктен,Фирдауси,Низами,Сағди,Физули,

Науаи сынды шығыс классиктерінің шығармаларын талдап оқыған.

Солардың әсерінен “Ләйлі-Мәжнүн” атты ғашықтық дастанын жазған.

Ол Абайдың тапсырмасымен “Еңлік-Кебек”ті де жазып,сәтті аяқтаған.

Сонымен бірге батыс әдебитінен де көп мағлұмат алып,А.С.Пушкиннің

“Дубровский” повесін поэма етіп қазақ тіліне аударады.

Ол 1 8 95-1906 жылдары хажылық сапармен Меккеге барған уақытында

Стамбул кітапханаларының бай мұраларымен танысады.

Құдайберді

Күңке

Құнанбай

Ұлжан

Айғыз

Нұрғаным

Ысмағұл

Халиолла

Оспан

Ибраһим (Абай)

Ысқақ

Тәңірберді

Шәкәрім

Атадан алтау,анадан төртеу,

Жалғыздық көрер жерім жоқ.

Кел,жастар,біз бір түрлі жол табалық,

Арам,айла,зорлықсыз мал табалық.

Өшпес өмір,таусылмас мал берерлік

Бір білімді данышпан жан табалық.

Ал,енді олай болса,кімді алалық,

Қазақта қай жақсы бар,көз салалық.

Шын іздесек-табармыз шыны ғалым!

Жалыналық Абайға жүр баралық.

“ҚАЛҚАМАН-МАМЫР” дастаны.

Шәкәрім шығармашылығында басты орын алатын жанр бұл Абай ұстаздығымен дарыған дастаншылдық яғни поэма жанры.Жалпы Шәкәрім бірқанша поэма жазған және аударған.Олар:“Қалқаман-Мамыр”,“Еңлік-Кебек”, “Нартайлақ пен Айсұлу”,“Мұтылғанның өмірі”,“Ләйлі-Мәжнүн”,А.С.Пушкиннен аударған “Дубровский” поэмалары.

Соның ішінде мазмұны және көлемі жағынан “Қалқаман-Мамыр” сәтті жазылған.Поэма тақырыбы қос ғашықтың адал да пәк махаббаты,ғашықтық мұңы және бұған қарама-қарсы рушылдық,ескі нанымыды сұлтауратқан опасыз сатқындардың озбырлығы.