Үндістанның сауда орталығы ретіндегі рөлі, 5 сынып

Сабақ жоспары

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: 2B бөлімі – Ежелгі Үндістан: буддизмнің гүлденуі мен индуизмнің триумфі

Мектеп: Ы. Алтынсарин атындағы

№49 мектеп-гимназия

Күні: 21.12.2018ж

Мұғалімнің аты-жөні: Маглумова Р.Н

Сынып:5 «д»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың

тақырыбы:

«Үндістанның Тынық мұхит пен Жерорта теңізі аралығындағы сауда орталығы ретіндегі рөлі қаншалықты маңызды болды?»

Сабақ негізделген оқу мақсаты

Оқушылар сабақ соңына қарай не үйренгенін қалайсыз?

5.4.1.3 – ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін сипаттау;

5.2.4.2 – ғылымдардың (арифметика, геометрия, астрономия, медицина) пайда болып, дамуына шаруашылық іс-әрекет пен әлеуметтік өзгерістердің ықпалын сипаттау

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар істей алады:

Ежелгі үнділердің шаруашылығын сипаттай алады

Оқушылардың көпшілігі істей алады:

Ежелгі үнділердің саудасы мен керуен жолдарының бағыттарын анықтай алады

Кейбір оқушылар істей алады:

Ғылымның дамуына шаруашылық пен сауданың ықпалын түсіндіре алады

Бағалау критерийлері

Ежелгі Үндістанның шаруашылық жүйесін сипаттайды

Ежелгі Үнді жеріндегі шаруашылықтың ғылымдардың пайда болуына ықпалын сипаттайды.

Пәнаралық байланыс

География, Дүниетану

Құндылықтарға баулу

Шығыс мәдениетіне және көзқарастарына құрметпен қарау;

шығармашылық қарым-қатынас және сын тұрғысынан ойлау;

Тілдік мақсат

Сабақ барысында оқушылардың төмендегі көрсетілген тілдік құзыреттілігін дамытуға мүмкіндік беріледі:

Тыңдалым – оқушылардың бір-бірінің жауаптарын тыңдау барысы.

Оқылым – тәжірибелік тапсырмалар жасау барысында тарихи деректермен және мәтінмен жұмыс.

Жазылым – тәжірибелік тапсырмалар орындау барысында жазбаша жұмыстар жасау.

Айтылым - топтарда және жұптарда талдау және мұғалімнің сұрақтарына жауап беру

Негізгі сөздер мен тіркестер (пәнге арналған сөздік және терминология):

Зебу, коботаж, эталон, дәмдеуіш.

Алдыңғы білім

Үнді қоғамының құрлымы мен діні туралы сұрақтар мен кесте арқылы жұмыс.

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар ескертпелерді жазыңыз

Ресурстар

Сабақтың басы

10 мин

1мин

7мин

2мин

Ұйымдастыру кезеңі.

Үй тапсырмасын сұрау:

1. Сұрақтар қоржыны.

Қалыптастырушы бағалау

2. Үнді касталары. Кесте

Қалыптастырушы бағалау

Дескриптор

Ежелгі Үндістандағы діни және буддизмге қатысты ұғымдарды анықтайды

Топқа бөлу: Сөздер жазылған стикерлер

(Дони, Зебу, Эталон)

Сұрақтар қоржыны

Фишкамен бағалау

суретті қағаз /

топқа бөлу

Сабақтың ортасы

25 мин

1мин

5мин

2 мин

15мин

10-мин

Сергіту сәті. Ал оқушылар енді біз ескектер есіп жолға шығамыз

Оқушылар ескек есу жаттығуын жасайды.

Теңіз толықын дауысы қосылып тұрады

Қысқаша шолу ретінде үнділер қандай шаруашылықпен айналысқаны туралы және қандай өндіріс көздері болғаны туралы айтылады.

Термин сөздер (дәптермен жұмыс)

Зебу – Оңтүстік Азия мен Шығыс Африкада таралған ірі қара малдың түрі

Дәмдеуіштер – ежелгі заманнан Шығыс елдерінде өсімдіктерден алынатын азықтың дәмін жетілдіру үшін қосылатын қоспалар

Каботаждық сауда – жағалауда жүзетін, бірақ ашық теңізге шықпайтын каботаждық деп аталатын кемелер арқылы жүргізілетін жағадағы теңіз саудасы

Дони – карботаждық саудада пайдаланатын үнді кемесі

Эталон – өлшем, белгілі бір затпен салыстырылатын сапа үлгісі

1. Картамен жұмыс (жеке оқушылар) әр оқушы жұбымен Үндістанның шекарасын белгілейді

Практикалық тапсырманы жұптасып орындау.

Қалыптастырушы бағалау . Бас бармақ арқылы

Дескриптор

Үндістанның шекарасын кескін картаға белгілейді

Тапсырма-2 : Мәтінмен жұмыс.

Егіншілік Ежелгі Үндістанның негізгі шаруашылығы болған, ал мал шаруашылығы қосалқы рөл атқарды. Өсірген мәдени дақылдары: күріш, бидай, арпа; майлы мәдени өсімдігі: сезам (күнжіт).

Бау-бақша кәсібі дамыды. Дәмдеуіштер көп өсірілді. Қант

қамысы мен мақтаны қолдан өсіру жетілдіріліп жатты.

Егіншілік суармалы болды және жасанды суару жүйесі

дамыды. Бір жылда бірнеше рет егін жинау әдеттегі

жағдай болатын.

Қолөнер де өрледі. Үнді шеберлері сапалы мақта маталар мен, зергерлік бұйымдар, қару-жарақтары мен және

металдан жасалған еңбек құралдарымен әйгілі болды. Тастар, ағаш пен піл сүйектері сапалы өңделді.

Тарихи және әдеби шығармаларда саудагерлер, көпес керуеншілер, сауда келісімдеріжиі көрініс тапты. Ішкі тауар алмасу ісі нашар, ал сыртқы сауда-саттық

жүйесі жоғары деңгейде дамыды. Каботаждық сауданың мәні арта түсті. Сауда мемлекеттің тарапынан бақыланды.

Арнайы шенеуніктер сауда ережелерінің сақталуын,

өлшемдер мен өлшегіштердің дұрыстығын, өнімнің

сапасын қадағалады.

Біздің заманымыздың алғашқы ғасырларында Үндістан

саудагерлері халықаралық сауда ісінде үстемдік құрып, Жерорта теңізіне дейін жеткен. Үндістаннан басқа елдерге бұрыш пен басқада

дәмдеуіштер, жібек пен үнді тоқымасы шығарылды. Әсіресе бояғыштармен боялған маталар

үлкен сұранысқа ие болды. Мұндай бояғыштардың арасында индиго да (қара көкбояу) болды.

Бұл дерек Ежелгі Үндістанда химияның жоғары дәрежедедамығанын айқындайды. Сол замандағы химия металлур-

гиямен тығыз байланысты болды. Үнді болаты мен үнді қару-жарақтары жоғары бағаланды.